Η γαλλική εφημερίδα Le Monde ανέδειξε το ζήτημα του τελεφερίκ στη Μονεμβασιά, φωτίζοντας τη σύγκρουση ανάμεσα στις αναπτυξιακές επιλογές του δήμου και του Υπουργείου Πολιτισμού από τη μια, και της τοπικής κοινωνίας μαζί με διεθνείς οργανισμούς πολιτιστικής κληρονομιάς από την άλλη.
Από τον Μάρτιο, ο ήχος υδραυλικών σφυριών έχει διαταράξει την καθημερινότητα των περίπου είκοσι μόνιμων κατοίκων του Κάστρου. Το έργο αφορά την κατασκευή τελεφερίκ για την ανάβαση στην άνω πόλη, όπου δεσπόζει η εκκλησία της Αγίας Σοφίας, βυζαντινό μνημείο του 12ου αιώνα, σήμερα προσβάσιμη μόνο με πεζή ανάβαση σε απότομο μονοπάτι.
Οι ανασκαφές θα έπρεπε να έχουν προηγηθεί
Το επιχείρημα της προσβασιμότητας για ηλικιωμένους και άτομα με κινητικές δυσκολίες, το οποίο προβάλλουν ο δήμος και το Υπουργείο Πολιτισμού, δεν πείθει τους κατοίκους. Η αρχαιολόγος-ξεναγός Έφη Αναγνοπούλου επισημαίνει πως, αν ο στόχος ήταν η ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, οι ανασκαφές θα είχαν ολοκληρωθεί πριν ξεκινήσουν οι εργασίες κατασκευής. Στη θέση όπου προβλέπεται το κτίριο πρόσβασης στο τελεφερίκ βρίσκεται οθωμανικό νεκροταφείο, ενώ στην άνω πόλη ενδέχεται να υπάρχουν ανεξερεύνητα αρχαιολογικά στρώματα. Παράλληλα, οι σχεδιαζόμενοι τσιμεντένιοι ποδηλατόδρομοι για τη σύνδεση με την Αγία Σοφία εγείρουν ανησυχίες για υποβάθμιση του περιβάλλοντος.
Ο κάτοικος του Κάστρου Συμεών Τσαλίκογλου τονίζει την αντίφαση: η κάτω πόλη, όπου συγκεντρώνεται η πραγματική ζωή με ηλικιωμένους και χρήστες αναπηρικών αμαξιδίων, παραμένει χωρίς ράμπες, με ολισθηρά λιθόστρωτα και αμελημένα μονοπάτια.
«Μας ξέχασε ο κόσμος εδώ. Αυτό ήταν το όμορφο»
Στο Κάστρο, η κυρίαρχη άποψη είναι πως το τελεφερίκ εξυπηρετεί πρωτίστως τον τουρισμό κρουαζιέρας. Ο Τσαλίκογλου περιγράφει μια πόλη που το καλοκαίρι ασφυκτιά: λειψυδρία, ανεξέλεγκτα σκουπίδια, αδύνατη κυκλοφορία. Μια Ελβετίδα που ζει στη Μονεμβασιά εδώ και είκοσι χρόνια δηλώνει στη Le Monde πως σκέφτεται πλέον να φύγει. Ο ιδιοκτήτης καταστήματος Γιάννης Μπλέττας εκφράζει την ανησυχία ότι η μαζικοποίηση θα απωθήσει τους επισκέπτες που σέβονται τον τόπο και δαπανούν στην τοπική αγορά.
Ο αντιδήμαρχος αποκρούει τις ανησυχίες, διαβεβαιώνοντας ότι δεν υπάρχει πρόθεση μετατροπής της Μονεμβασιάς σε νέα Σαντορίνη, και υπογραμμίζει ότι τα κρουαζιερόπλοια δεν ξεπερνούν τα 100 ετησίως με μέσο όρο 50 επιβάτες.
Europa Nostra: ανάμεσα στους επτά πιο απειλούμενους χώρους της Ευρώπης
Το 2025, η οργάνωση Europa Nostra κατέταξε τη Μονεμβασιά ανάμεσα στους επτά πιο απειλούμενους τόπους πολιτιστικής κληρονομιάς στην Ευρώπη. Σύμφωνα με την οργάνωση, η κατασκευή του τελεφερίκ ενέχει σοβαρούς κινδύνους για το τοπίο, την αρχαιολογία και το φυσικό περιβάλλον της περιοχής, η οποία εντάσσεται στο δίκτυο Natura 2000. Οι κάτοικοι φοβούνται επίσης ότι το έργο θα υπονομεύσει τις προοπτικές ένταξης στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Εργασίες χωρίς οικοδομική άδεια
Ο σύλλογος «Φίλοι της Μονεμβασιάς» έχει καταθέσει σειρά νομικών προσφυγών, μέχρι στιγμής χωρίς αποτέλεσμα. Η δικηγόρος και μέλος του συλλόγου Μαρία Χαραμή υποστηρίζει ότι το έργο δεν εμπίπτει στο άρθρο 40 του νόμου για την προστασία αρχαιοτήτων, όπως ισχυρίζονται οι φορείς, και ότι απαιτείται οικοδομική άδεια που δεν έχει εκδοθεί. «Έχουν ήδη ξεκινήσει τις εργασίες χωρίς άδεια οικοδομής. Είναι εντελώς παράνομο», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Στις 8 Μαΐου, στη Βουλή, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη επέμεινε ότι το έργο προχωρά σε πλήρη συμμόρφωση με την αρχαιολογική και περιβαλλοντική νομοθεσία, επικαλούμενη τις σχετικές μελέτες και την επικύρωση της νομιμότητας από το Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο είχε προηγουμένως αναστείλει προσωρινά τις εργασίες.
Το ρεπορτάζ της Le Monde διαμορφώνει εικόνα βαθύτερης αντίφασης: ένα μεσαιωνικό μνημείο διεθνούς εμβέλειας παγιδευμένο ανάμεσα σε επενδυτικές λογικές, νομικά κενά και μια μικρή κοινωνία που αντιστέκεται στη ραγδαία αλλαγή του χαρακτήρα του τόπου.
