Μια νέα εποχή ανατέλλει για την ευρωπαϊκή οικονομία, καθώς η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) ετοιμάζεται να λανσάρει το δικό της, επίσημο ψηφιακό νόμισμα. Πώς όμως θα λειτουργεί, πότε αναμένεται στα κινητά μας και γιατί δεν πρόκειται να καταργήσει τα φυσικά χαρτονομίσματα;

Ο τρόπος που πληρώνουμε, αποταμιεύουμε και μεταφέρουμε χρήματα βρίσκεται προ των πυλών μιας κοσμογονικής αλλαγής. Η ΕΚΤ, σε στενό συντονισμό με τις εθνικές κεντρικές τράπεζες, επιταχύνει τις διαδικασίες για την εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ. Δεν μιλάμε για ένα ανεξέλεγκτο κρυπτονόμισμα ούτε για ακόμα ένα ψηφιακό πορτοφόλι, αλλά για την απόλυτη ηλεκτρονική μορφή του νομίσματος που ήδη χρησιμοποιούμε, τα ψηφιακά μετρητά της Ευρωζώνης.

Όπως επισημαίνεται στην πιο πρόσφατη έκθεση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, κ. Γιάννη Στουρνάρα, ο σχεδιασμός έχει αφήσει πίσω του τα θεωρητικά μοντέλα. Πλέον, το εγχείρημα βρίσκεται σε τροχιά πρακτικής ανάπτυξης, με τον ορίζοντα υλοποίησης να τοποθετείται στο 2029.

Ο οδικός χάρτης: Πότε έρχεται το ψηφιακό ευρώ;

Η μετάβαση σε αυτή τη νέα νομισματική πραγματικότητα δεν θα γίνει εν μία νυκτί. Η ΕΚΤ έχει θεσπίσει ένα αυστηρό χρονοδιάγραμμα, προκειμένου να διασφαλιστεί η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος:

• 2023 – 2025 (Θεσμική προετοιμασία): Η τρέχουσα φάση είναι αφιερωμένη στον καθορισμό των τεχνικών προδιαγραφών. Παράλληλα, συντάσσεται το λεγόμενο “Rulebook”, δηλαδή ο «χάρτης κανόνων» που θα ορίζει πώς ακριβώς θα λειτουργεί η νέα νομισματική πλατφόρμα.
• 2025 – 2027 (Ανάπτυξη υποδομών): Κατά τη διετία αυτή, η προσοχή θα στραφεί στην τεχνολογική θωράκιση. Το Ευρωσύστημα και οι ιδιώτες πάροχοι θα «χτίσουν» τα δίκτυα που θα πρέπει να αντέχουν με ασφάλεια εκατομμύρια ταυτόχρονες ηλεκτρονικές πληρωμές.
• 2027 – 2028 (Πιλοτικές δοκιμές): Πριν γίνει διαθέσιμο στο ευρύ κοινό, το νέο ευρωπαϊκό νόμισμα θα τεσταριστεί αυστηρά για 12 μήνες. Μια κλειστή ομάδα χρηστών και εμπορικών καταστημάτων θα το δοκιμάσει σε πραγματικές συνθήκες αγοράς, αξιολογώντας την ευχρηστία και τα επίπεδα κυβερνοασφάλειας.

Η καινοτομία των offline συναλλαγών και η προστασία της ιδιωτικότητας

Ένα από τα βασικά ερωτήματα των καταναλωτών αφορά την ασφάλεια των δεδομένων τους. Σε τι διαφέρει το ψηφιακό ευρώ από το Apple Pay, το Google Pay ή την πιστωτική μας κάρτα; Η απάντηση κρύβεται στις offline συναλλαγές.

Το ψηφιακό ευρώ θα επιτρέπει τη μεταφορά χρημάτων απευθείας από συσκευή σε συσκευή (π.χ. μεταξύ δύο smartphones), χωρίς να απαιτείται σύνδεση στο διαδίκτυο ή έγκριση από κάποιο τραπεζικό δίκτυο εκείνη τη στιγμή.

Αυτή η δυνατότητα αντιγράφει την ανωνυμία που προσφέρει ένα χαρτονόμισμα των 20 ευρώ όταν αλλάζει χέρια. Τα δεδομένα της συναλλαγής δεν θα καταγράφονται σε κανέναν κεντρικό server, προσφέροντας το υψηλότερο επίπεδο ιδιωτικότητας που έχει εφαρμοστεί ποτέ στον τομέα των ηλεκτρονικών πληρωμών.

Γιατί η Ευρώπη χρειάζεται ένα ψηφιακό νόμισμα;

Πολλοί πολίτες αναρωτιούνται εύλογα αν υπήρχε πραγματική ανάγκη για άλλη μία μέθοδο πληρωμής. Η Τράπεζα της Ελλάδος δίνει ξεκάθαρες απαντήσεις, αναδεικνύοντας τρεις κρίσιμους πυλώνες:

1. Οικονομική και νομισματική ανεξαρτησία: Σήμερα, τεράστιο ποσοστό των ηλεκτρονικών συναλλαγών στην Ε.Ε. εξαρτάται από αμερικανικούς κολοσσούς (όπως η Visa, η Mastercard και η PayPal). Η δημιουργία μιας αυτόνομης ευρωπαϊκής υποδομής θα θωρακίσει την Ευρωζώνη απέναντι σε γεωπολιτικούς και οικονομικούς κραδασμούς.
2. Καθολική πρόσβαση για όλους: Το νέο σύστημα θα έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να είναι φιλικό προς άτομα που δεν διαθέτουν τραπεζικό λογαριασμό ή δεν είναι εξοικειωμένα με την τεχνολογία, καταπολεμώντας τον οικονομικό αποκλεισμό.
3. Μηδενικές χρεώσεις για τους πολίτες: Επειδή αντιμετωπίζεται ως δημόσιο αγαθό, η καθημερινή χρήση του από τους απλούς καταναλωτές δεν θα έχει καμία απολύτως προμήθεια. Παράλληλα, αναμένεται να αναγκάσει τις ιδιωτικές τράπεζες να μειώσουν τα δικά τους κόστη συναλλαγών λόγω αυξημένου ανταγωνισμού.

Τι θα γίνει με τα φυσικά μετρητά;

Η επικείμενη άφιξη του ψηφιακού ευρώ έχει πυροδοτήσει φήμες για «το τέλος των μετρητών». Η ΕΚΤ είναι κατηγορηματική: Το ψηφιακό ευρώ δεν έρχεται για να αντικαταστήσει τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα, αλλά για να τα συμπληρώσει.

Όσο οι πολίτες επιθυμούν να χρησιμοποιούν φυσικά χρήματα για τις αγορές τους, τα μετρητά θα συνεχίσουν να τυπώνονται και να κυκλοφορούν κανονικά, διασφαλίζοντας την ελευθερία επιλογής στην καθημερινότητά μας.