Σε αχαρτογράφητα νερά κινδυνεύει να βρεθεί η παγκόσμια και, κατ’ επέκταση, η ελληνική οικονομία, εξαιτίας της ραγδαίας κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή. Η ανοιχτή σύρραξη ανάμεσα στο Ισραήλ και τις ΗΠΑ από τη μία πλευρά, και το Ιράν από την άλλη, δημιουργεί ένα εκρηκτικό κοκτέιλ αβεβαιότητας με άμεσες παρενέργειες στις διεθνείς αγορές.

Μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ), ο πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς (ΕΒΕΠ), Βασίλης Κορκίδης, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, υπογραμμίζοντας ότι οι οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου θα είναι πολυεπίπεδες.

Τα ιστορικά δεδομένα δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού: Σύμφωνα με τις αναλύσεις του ΕΒΕΠ, οι γεωπολιτικές κρίσεις στην περιοχή ιστορικά «ψαλιδίζουν» το παγκόσμιο ΑΕΠ κατά περίπου 1%, τροφοδοτούν τον πληθωρισμό με επιπλέον 1%, σπρώχνουν τα επιτόκια προς τα πάνω και «παγώνουν» τις επενδυτικές κινήσεις. Το μέγεθος της ζημιάς θα κριθεί, τελικά, από τη διάρκεια και το γεωγραφικό εύρος της σύγκρουσης.

Οι παγκόσμιες αναταράξεις σε ενέργεια, εμπόριο και αγορές

Η φωτιά στη Μέση Ανατολή επηρεάζει άμεσα τέσσερις κρίσιμους άξονες του παγκόσμιου γίγνεσθαι:

• Ο Περσικός Κόλπος αποτελεί την «καρδιά» της παγκόσμιας ενέργειας. Μια ενδεχόμενη εμπλοκή στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διακινείται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, μπορεί να εκτινάξει βραχυπρόθεσμα την τιμή του «μαύρου χρυσού» πάνω από τα 80 δολάρια ανά βαρέλι, συμπαρασύροντας το κόστος μεταφορών και θέρμανσης σε Ευρώπη και Ασία.
• Οι συνεχιζόμενες επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα και η αβεβαιότητα στον Περσικό Κόλπο εκτοξεύουν τα ασφάλιστρα και τα ναύλα. Η εφοδιαστική αλυσίδα αντιμετωπίζει ήδη σοβαρές καθυστερήσεις, επηρεάζοντας τις εισαγωγές σιτηρών, πρώτων υλών και πετροχημικών.
• Οι επενδυτές στρέφονται στα παραδοσιακά «ασφαλή καταφύγια», όπως ο χρυσός και το δολάριο. Την ίδια στιγμή, οι μετοχές εντάσεως ενέργειας υποχωρούν και τα νομίσματα των αναδυόμενων χωρών δέχονται ισχυρές πιέσεις.

Ποιοι κλάδοι απειλούνται

Η γεωγραφική εγγύτητα της χώρας μας με την εστία του πολέμου δημιουργεί ιδιαίτερες προκλήσεις. Όπως εξηγεί ο κ. Κορκίδης, οι τομείς της ελληνικής οικονομίας που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του κινδύνου είναι:

1. Τουρισμός: Η εικόνα της ευρύτερης περιοχής ως «ζώνης αστάθειας» αποτελεί το μεγαλύτερο αγκάθι. Ήδη εκφράζονται ανησυχίες για πιθανές ακυρώσεις σε πακέτα πολυπροορισμών και κρουαζιέρες στην Ανατολική Μεσόγειο, εξαιτίας των αυξημένων κινδύνων και των τσουχτερών ασφαλίστρων.
2. Ναυτιλία: Ως ηγέτιδα δύναμη στις θαλάσσιες μεταφορές, η ελληνική ναυτιλία καλείται να διαχειριστεί τις «συμπληγάδες» της Ερυθράς Θάλασσας και των Στενών του Ορμούζ. Η αναδρομολόγηση πλοίων (π.χ. περίπλους της Αφρικής) αυξάνει δραματικά το λειτουργικό κόστος και τις καθυστερήσεις.
3. Εισαγόμενος πληθωρισμός και εμπόριο: Τα προβλήματα διέλευσης από τη Διώρυγα του Σουέζ χτυπούν το εγχώριο λιανεμπόριο και τη μεταποίηση. Η άνοδος στο κόστος των τεχνολογικών αγαθών, των πρώτων υλών και, φυσικά, της ενέργειας, μετακυλίεται άμεσα στις τελικές τιμές καταναλωτή.
4. Διπλωματική ισορροπία: Η Αθήνα καλείται να παίξει έναν σύνθετο ρόλο στη γεωπολιτική σκακιέρα, διατηρώντας τις λεπτές ισορροπίες ανάμεσα σε ΗΠΑ, Ισραήλ και τον Αραβικό κόσμο, ενώ παράλληλα πασχίζει να θωρακίσει τη θέση της ως αξιόπιστου ενεργειακού κόμβου στην περιοχή.

«Όλοι ευχόμαστε να τερματιστεί αυτός ο πόλεμος το συντομότερο δυνατό, δίχως άλλες απώλειες αμάχων», υπογραμμίζει χαρακτηριστικά ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ Βασίλης Κορκίδης. Ξεκαθαρίζει, ωστόσο, πως ενώ μέχρι στιγμής η Ελλάδα βιώνει κυρίως τις έμμεσες παρενέργειες, μια πολύμηνη παράταση της σύρραξης θα μεταφραστεί σε βαρύτατο τίμημα για τους πυλώνες της ελληνικής οικονομίας.

Μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο των στρατιωτικών επιχειρήσεων, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή, κρατώντας αγορές, επιχειρήσεις και νοικοκυριά σε στάση αναμονής απέναντι σε ένα πιθανό νέο κύμα ανατιμήσεων.