Σε ριζική αναμόρφωση του πλαισίου για την πυροπροστασία προχωρά το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, μέσω του νομοσχεδίου «Ενεργή Μάχη». Στόχος της νέας ρύθμισης είναι να μπει τέλος στην ασάφεια των αρμοδιοτήτων και να μετατραπεί το Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας σε ένα ουσιαστικό εργαλείο πρόληψης και όχι απλής καταγραφής.

Οι ιδιοκτήτες ακινήτων καλούνται να προσαρμοστούν σε νέα δεδομένα που αφορούν τόσο τις προθεσμίες καθαρισμού και δήλωσης των οικοπέδων τους, όσο και το ύψος των προστίμων που, πλέον, γίνονται πιο αναλογικά.

Πότε καθαρίζουμε, πότε δηλώνουμε

Το νέο πλαίσιο δίνει μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο στους πολίτες για να συμμορφωθούν, αποσκοπώντας παράλληλα στον καλύτερο προγραμματισμό των ελεγκτικών αρχών. Συγκεκριμένα:

• Περίοδος καθαρισμού: Οι υπόχρεοι οφείλουν να καθαρίσουν τα οικόπεδά τους από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου.
• Υποχρέωση συντήρησης: Ο καθαρισμός δεν είναι μια εφάπαξ διαδικασία. Οι ιδιοκτήτες υποχρεούνται να συντηρούν τους χώρους καθαρούς καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.
• Υποβολή δήλωσης: Η καταληκτική ημερομηνία για την υποβολή της δήλωσης καθαρισμού στο Μητρώο ορίζεται η 15η Ιουνίου.

Τα πρόστιμα: «κόφτης» και διαχωρισμός παραβάσεων

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τον εξορθολογισμό των κυρώσεων. Το υπουργείο εισάγει διάκριση ανάμεσα στην «τυπική» παράβαση (μη υποβολή δήλωσης) και την «ουσιαστική» (μη καθαρισμός), βάζοντας παράλληλα πλαφόν στα ποσά.

1. Μη καθαρισμός οικοπέδου: Το πρόστιμο ορίζεται στο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Ωστόσο, θεσπίζεται ελάχιστο όριο τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ.
2. Μη υποβολή δήλωσης (αλλά καθαρισμένο οικόπεδο): Στην περίπτωση που ο ιδιοκτήτης έχει καθαρίσει το οικόπεδο αλλά αμέλησε να το δηλώσει, το πρόστιμο είναι σημαντικά χαμηλότερο, στα 100 ευρώ.
3. Δυνατότητα μείωσης: Προβλέπεται «έκπτωση» στο πρόστιμο εάν ο ιδιοκτήτης προχωρήσει σε άμεση συμμόρφωση και διόρθωση της παράβασης.

Ξεκαθαρίζουν οι ρόλοι Δήμων και Πυροσβεστικής

Με το νέο νομοσχέδιο επιχειρείται η λεγόμενη «καθετοποίηση της διαδικασίας». Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι οι αρμοδιότητες διαχωρίζονται ως εξής:

• Οι Δήμοι: Αναλαμβάνουν την ενημέρωση των ιδιοκτητών, τη διενέργεια δειγματοληπτικών ελέγχων και, το κυριότερο, τους αυτεπάγγελτους καθαρισμούς όπου διαπιστώνεται αμέλεια.
• Η Πυροσβεστική: Παρεμβαίνει κατόπιν καταγγελιών, πραγματοποιεί ελέγχους και επιβάλλει τα πρόστιμα. Παράλληλα, ενημερώνει τους Δήμους για σημεία που χρήζουν άμεσης παρέμβασης.

Άμεση παρέμβαση σε περίπτωση κινδύνου

Για να αποφευχθούν οι γραφειοκρατικές καθυστερήσεις που στο παρελθόν κόστισαν ακριβά, θεσπίζονται μηχανισμοί express. Εάν δεν καταστεί εφικτή η επικοινωνία με τον ιδιοκτήτη και η Πυροσβεστική κρίνει εγγράφως ότι υπάρχει άμεσος κίνδυνος πυρκαγιάς, ο Δήμος θα προχωρά αυτεπάγγελτα στον καθαρισμό του οικοπέδου χωρίς χρονοτριβή.

Ειδικές μέριμνες

Το νομοσχέδιο λαμβάνει υπόψη και κοινωνικές ή περιβαλλοντικές παραμέτρους:

• Όσοι αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν την ψηφιακή πλατφόρμα, θα μπορούν να υποβάλλουν τη δήλωση με φυσικό τρόπο ή να την αποστέλλουν στην αρμόδια υπηρεσία.
• Υπάρχει πρόβλεψη για παράταση των προθεσμιών με υπουργική απόφαση, εάν οι καιρικές συνθήκες σε μια περιοχή το επιβάλλουν.
• Στο τελικό κείμενο ενσωματώθηκαν προτάσεις της ΚΕΔΕ και της ΠΟΜΙΔΑ, ώστε να αποφευχθούν άδικες επιβαρύνσεις για τους συνεπείς ιδιοκτήτες και να συμπεριληφθούν στους υπόχρεους και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου.

Με τις αλλαγές αυτές, η πολιτεία φιλοδοξεί να μετατρέψει τον καθαρισμό οικοπέδων από μια αποσπασματική αγγαρεία σε μια οργανωμένη, εθνική στρατηγική πρόληψης έναντι των πυρκαγιών.