Αν το Wi-Fi στο σπίτι σας φαίνεται αργό παρόλο που έχετε ένα σχετικά υψηλής ταχύτητας πρόγραμμα, η αναβάθμιση σε ακόμη πιο ακριβό πακέτο internet δεν είναι απαραίτητα η λύση. Η εμπειρία σύνδεσης δεν κρίνεται από μία μόνο μέτρηση. Το μέγιστο εύρος ζώνης είναι μόνο ένα κομμάτι της εξίσωσης. Η εμβέλεια του δρομολογητή, οι παρεμβολές από άλλες συσκευές και οι δυνατότητες του υλικού σας παίζουν εξίσου καθοριστικό ρόλο.

Υπάρχει όμως κι ένας λιγότερο γνωστός παράγοντας που μπορεί να καταστρέφει αθόρυβα την απόδοση του δικτύου σας: τα προβλήματα χρόνου ομιλίας, γνωστά ως airtime. Εκτός αν έχετε ρυθμίσει χειροκίνητα τις επιλογές QoS του δρομολογητή σας, η δίκαιη κατανομή χρόνου πιθανότατα δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε. Το αποτέλεσμα είναι παλιές, πιο αργές συσκευές να μπλοκάρουν ουσιαστικά το δίκτυο για τις νεότερες και ταχύτερες. Η διόρθωση δεν παίρνει χρόνο, όμως μπορεί να επαναφέρει την ταχύτητα του Wi-Fi σας εκεί που θα έπρεπε να βρίσκεται εξαρχής.

Ταχύτητα και εμβέλεια δεν είναι το μόνο πρόβλημα

Ένα πρόγραμμα Gigabit παρέχει συνήθως σταθερά 800 έως 900 Mbps εύρους ζώνης, αλλά αυτό από μόνο του δεν εγγυάται γρήγορη σύνδεση. Χρειάζεται επίσης μια διαδρομή χωρίς παρεμβολές από τον δρομολογητή προς τις συσκευές σας. Όσοι χρησιμοποιούν δρομολογητή Wi-Fi 6 περιορίζονται στις ζώνες 2,4 GHz και 5 GHz, χωρίς πρόσβαση στη ζώνη 6 GHz που προσφέρει υψηλότερη ταχύτητα και λιγότερη συμφόρηση.

Μπορεί να έχετε φροντίσει τόσο για την ταχύτητα όσο και για την εμβέλεια και παρόλα αυτά να αντιμετωπίζετε καθυστέρηση δικτύου. Η αιτία συχνά βρίσκεται αλλού. Οι έξυπνες συσκευές του σπιτιού, που μεταδίδουν συνεχώς δεδομένα, αναγκάζουν κάθε άλλη συσκευή στην ίδια ζώνη να περιμένει στην ουρά. Πρόκειται για συσκευές που συνήθως λειτουργούν με παλαιότερα πρότυπα Wi-Fi και δεν μπορούν να αξιοποιήσουν τις σύγχρονες δυνατότητες του δρομολογητή σας.

Αυτές οι συσκευές δημιουργούν ένα αόρατο σημείο συμφόρησης που πλήττει τις συσκευές υψηλής προτεραιότητας, όπως κινητά, υπολογιστές, laptop και τηλεοράσεις. Όσο οι συσκευές IoT καταλαμβάνουν τα ραδιοκύματα των 2,4 GHz, όλα τα υπόλοιπα στην ίδια ζώνη υποφέρουν από καθυστέρηση, ακόμη κι όταν οι δοκιμές ταχύτητας δεν δείχνουν κανένα πρόβλημα. Η μεταφορά όλων των συσκευών στη ζώνη των 5 GHz μπορεί να αποφύγει τις παρεμβολές, αλλά δεν λύνει πάντα το ζήτημα. Χωρίς τρίτη ζώνη στο δίκτυο, ο πιο αποτελεσματικός τρόπος αντιμετώπισης παραμένει ο έλεγχος των ρυθμίσεων του δρομολογητή.

Η ρύθμιση Airtime Fairness που λίγοι έχουν ανοίξει ποτέ

Μέσα στις ρυθμίσεις QoS κάθε δρομολογητή βρίσκεται η επιλογή Airtime Fairness, η οποία καθορίζει το επίπεδο προτεραιότητας που αντιστοιχίζεται σε κάθε συσκευή ή τύπο κίνησης στο δίκτυο. Η ονομασία διαφέρει ανάλογα με τον κατασκευαστή, όμως οι περισσότεροι δρομολογητές επιτρέπουν να οριστεί προσαρμοσμένη προτεραιότητα για τις συσκευές υψηλού εύρους ζώνης.

Οι εργοστασιακές ρυθμίσεις δίνουν συνήθως σε κάθε συσκευή ίση ευκαιρία να στείλει δεδομένα, κάτι που μειώνει αυτόματα την ταχύτητα της πιο αργής συσκευής στο δίκτυο. Συσκευές με πρότυπα Wi-Fi 4 και Wi-Fi 5 πρέπει να τοποθετούνται χαμηλότερα στην κλίμακα προτεραιότητας, ώστε οι ταχύτερες συσκευές να αποδίδουν σύμφωνα με το πρόγραμμα που έχει επιλέξει ο χρήστης. Οι περισσότεροι δρομολογητές προσφέρουν τη δυνατότητα χειροκίνητης λίστας προτεραιότητας, ενώ άλλοι υποστηρίζουν λειτουργία Adaptive QoS, η οποία δίνει δυναμικά προτεραιότητα στις συσκευές που τη χρειάζονται περισσότερο.

Ακόμη και με βελτιστοποιημένες ρυθμίσεις δίκαιης κατανομής χρόνου, η απόδοση μπορεί να παραμείνει προβληματική όταν το δίκτυο φιλοξενεί πολύ μεγάλο αριθμό συσκευών. Με αρκετές συσκευές να διεκδικούν ταυτόχρονα την προσοχή του δρομολογητή, η πλήρης αποφυγή συμφόρησης γίνεται δύσκολη. Η πιο αποτελεσματική λύση είναι η μετακίνηση όσο το δυνατόν περισσότερων συσκευών εκτός της ζώνης 2,4 GHz, προς πρωτόκολλα χαμηλής ισχύος όπως το Zigbee. Εναλλακτικά, η αναβάθμιση σε δρομολογητή Wi-Fi 6E ή Wi-Fi 7 δίνει πρόσβαση στη ζώνη 6 GHz, με ταχύτερη και σχεδόν χωρίς συμφόρηση απόδοση. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για επένδυση που απαιτεί κάποιο κόστος.

Φθηνότερες λύσεις πριν την αναβάθμιση εξοπλισμού

Για όσους θέλουν να καθυστερήσουν αυτή την επένδυση, η τμηματοποίηση δικτύου αποτελεί εναλλακτική λύση. Η δημιουργία πολλαπλών SSID στα 2,4 GHz επιτρέπει να μοιραστούν οι συσκευές σε ξεχωριστά δίκτυα, με λιγότερες συσκευές στο καθένα. Αυτά τα εικονικά δίκτυα μπορούν να μετριάσουν το πρόβλημα μέχρι την οριστική λύση. Αν ο πάροχος internet είναι διατεθειμένος να αναβαθμίσει τον δρομολογητή, αυτή μπορεί να αποδειχθεί η πιο οικονομική επιλογή.

Τα προβλήματα χρόνου ομιλίας είναι συνηθισμένα στα περισσότερα οικιακά δίκτυα, καθώς οι περισσότεροι χρήστες δεν αγγίζουν ποτέ τις ρυθμίσεις του δρομολογητή τους μετά την αρχική εγκατάσταση από τον πάροχο. Στην πράξη, ο έλεγχος αυτών των ρυθμίσεων μπορεί να λύσει πολλά από τα πιο ενοχλητικά προβλήματα σύνδεσης στο σπίτι: επιλογή του σωστού καναλιού και εύρους ζώνης, απενεργοποίηση του band steering και ενημέρωση του υλικολογισμικού στην τελευταία έκδοσή του.