Σε τροχιά σημαντικών αναμορφώσεων μπαίνει ο εξωδικαστικός μηχανισμός, με το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης να δρομολογεί ένα νέο πακέτο παρεμβάσεων που αναμένεται να ανακουφίσει χιλιάδες δανειολήπτες. Ο σχεδιασμός του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ο οποίος θα ξεδιπλωθεί σε τρεις φάσεις μέχρι τις αρχές του φθινοπώρου, εστιάζει στη διευκόλυνση των μικροοφειλετών, αλλά και στη δημιουργία ενός ισχυρού «αναχώματος» για την προστασία της πρώτης κατοικίας.

Ας δούμε αναλυτικά τον οδικό χάρτη της νέας ρύθμισης χρεών και τα εργαλεία που τίθενται στη διάθεση των πολιτών.

1. Ιούνιος: Στη «σωσίβια λέμβο» τα χρέη από 5.000 ευρώ

Η πρώτη μεγάλη ανατροπή έρχεται τον φετινό Ιούνιο. Μέχρι πρότινος, η πόρτα του εξωδικαστικού άνοιγε μόνο για οφειλές που ξεπερνούσαν το όριο των 10.000 ευρώ. Πλέον, ο πήχης κατεβαίνει δραστικά στις 5.000 ευρώ, μια κίνηση-ματ που εκτιμάται ότι θα δώσει διέξοδο σε περισσότερους από 300.000 πολίτες με μικρότερα, αλλά εξίσου ασφυκτικά χρέη.

Οι όροι αποπληρωμής γίνονται εξαιρετικά ευέλικτοι, με την ελάχιστη μηνιαία δόση να ορίζεται μόλις στα 30 ευρώ. Ανάλογα με το οικονομικό προφίλ του εκάστοτε δανειολήπτη:

• Οι οφειλές προς το Δημόσιο μπορούν να ρυθμιστούν σε έως και 240 δόσεις.
• Οι οφειλές προς τα τραπεζικά ιδρύματα αγγίζουν μέχρι και τις 420 δόσεις. Για παράδειγμα, ένα χρέος της τάξης των 7.500 ευρώ θα μπορεί πρακτικά να αποπληρωθεί σε βάθος εικοσαετίας, μειώνοντας κατακόρυφα την τρέχουσα μηνιαία επιβάρυνση του οφειλέτη.

2. Ιούλιος: Το «τείχος προστασίας» για την κύρια κατοικία

Μπαίνοντας στον Ιούλιο, θεσμοθετείται ίσως η πιο κρίσιμη αλλαγή για τη διασφάλιση της στέγης. Οι οφειλέτες αποκτούν για πρώτη φορά το δικαίωμα να προχωρήσουν σε διακανονισμό με αποκλειστική στόχευση την πρώτη κατοικία τους.

Όπως έχει διευκρινίσει η Γενική Γραμματέας Χρηματοπιστωτικού Τομέα, κα Θεώνη Αλαμπάση, το νέο αυτοματοποιημένο σύστημα θα επιτρέπει την αποσύνδεση του σπιτιού από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία. Με απλά λόγια, ο πολίτης θα μπορεί να διασώσει την κύρια κατοικία του με δόσεις που αντέχει η τσέπη του και ανταποκρίνονται στην πραγματική εμπορική αξία του ακινήτου, επιτρέποντας ωστόσο τη ρευστοποίηση τυχόν δευτερευόντων ακινήτων (π.χ. εξοχικά, αγροτεμάχια) για την κάλυψη των υπόλοιπων χρεών.

3. Σεπτέμβριος: Πρεμιέρα για τον Φορέα Απόκτησης Ακινήτων

Το παζλ των ελαφρύνσεων ολοκληρώνεται τον Σεπτέμβριο με την πολυαναμενόμενη ενεργοποίηση του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Το συγκεκριμένο σχήμα αποτελεί το απόλυτο δίχτυ ασφαλείας για τα ευάλωτα νοικοκυριά, αποτρέποντας οριστικά τον κίνδυνο των εξώσεων.

Η λειτουργία του Φορέα βασίζεται σε τρία απλά βήματα:

1. Αγορά: Ο Φορέας αποκτά την κυριότητα του ακινήτου του δανειολήπτη που αδυνατεί να εξυπηρετήσει τις οφειλές του.
2. Μίσθωση: Ο οφειλέτης δεν απομακρύνεται από το σπίτι, αλλά παραμένει σε αυτό ως ενοικιαστής για χρονικό διάστημα έως 12 ετών, καταβάλλοντας ένα προσιτό μίσθωμα.
3. Επαναγορά: Εάν στο μέλλον το νοικοκυριό ανακάμψει οικονομικά, του δίνεται το αποκλειστικό δικαίωμα να αγοράσει ξανά το σπίτι του στο 70% της τότε εμπορικής του αξίας.

Συχνές Ερωτήσεις για τον νέο Εξωδικαστικό Μηχανισμό

1. Ποιο είναι το νέο ελάχιστο ποσό για να κάνω αίτηση; Από τον Ιούνιο του 2026, το όριο της συνολικής οφειλής μειώνεται από τις 10.000 ευρώ στις 5.000 ευρώ. Αυτό ανοίγει τον δρόμο για χιλιάδες νοικοκυριά να τακτοποιήσουν χρέη προς τράπεζες, ασφαλιστικά ταμεία και εφορία, αξιοποιώντας τις πολύ χαμηλές δόσεις που ξεκινούν από τα 30 ευρώ.

2. Πώς ακριβώς λειτουργεί ο «διαχωρισμός της πρώτης κατοικίας»; Η νέα ρύθμιση δίνει τη δυνατότητα στον οφειλέτη να «σπάσει» τα χρέη του. Μπορεί να αιτηθεί έναν ξεχωριστό, βιώσιμο διακανονισμό αποκλειστικά για να κρατήσει το σπίτι όπου διαμένει, αφήνοντας την υπόλοιπη περιουσία (π.χ. ένα δεύτερο ακίνητο) να ρευστοποιηθεί για να καλυφθεί το υπόλοιπο της οφειλής.

3. Ποιοι δικαιούνται να ενταχθούν στον Φορέα Απόκτησης Ακινήτων; Ο Φορέας αφορά αποκλειστικά όσους χαρακτηρίζονται «ευάλωτοι δανειολήπτες». Βασικό κριτήριο είναι το ετήσιο εισόδημα, το οποίο ξεκινά από τα 7.500 ευρώ για τους άγαμους και προσαυξάνεται ανάλογα με τον αριθμό των προστατευόμενων μελών, φτάνοντας έως το ανώτατο όριο των 21.000 ευρώ για τις πολύτεκνες οικογένειες με τρία παιδιά και άνω.