Σε τεντωμένο σκοινί ακροβατεί η ελαιοκαλλιέργεια στη χώρα μας και ειδικότερα στη Μεσσηνία, με τους παραγωγούς ελαιολάδου να κάνουν λόγο για μια πρωτοφανή καταστροφή. Η ελαιοκομική χρονιά 2025-2026 χαρακτηρίζεται ως η πλέον εφιαλτική των τελευταίων δεκαετιών, με την Ομάδα Παραγωγών «Νηλέας» (με έδρα τη Χώρα Μεσσηνίας) να κρούει τον κώδωνα του κινδύνου προς την πολιτεία.
Σε μια επιστολή-καταπέλτη προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, τον ΕΛΓΑ και την Περιφέρεια Πελοποννήσου, ο «Νηλέας» περιγράφει με μελανά χρώματα την κατάσταση, τονίζοντας πως πρόκειται για τη χειρότερη χρονιά από την ίδρυση της ομάδας το 2002.
Κλίμα και ασθένειες οδήγησαν στην καταστροφή
Οι αιτίες της καταστροφής είναι πολυπαραγοντικές, αλλά συγκλίνουν σε δύο βασικούς άξονες: την κλιματική κρίση και την ανεξέλεγκτη δράση των εχθρών της ελιάς. Τα δέντρα, ήδη στρεσαρισμένα από την παρατεταμένη ανομβρία του 2024, βρέθηκαν ανυπεράσπιστα απέναντι σε μια σφοδρή επίθεση από δάκο και γλοιοσπόριο. Παρά τις προσπάθειες των παραγωγών, τα σεμινάρια και τους ψεκασμούς, η αντιμετώπιση των ασθενειών στάθηκε αδύνατη.
Σύμφωνα με τους παραγωγούς, οι παραδοσιακές μέθοδοι παγίδευσης του δάκου δεν απέδωσαν. Οι ψεκασμοί απλώς καθυστέρησαν το αναπόφευκτο, ενώ οι βροχές του Δεκεμβρίου έδωσαν τη χαριστική βολή στην ποιότητα. Την ίδια στιγμή η απόσυρση φαρμάκων λόγω της «Πράσινης Συμφωνίας» έχει αφήσει τους καλλιεργητές (ειδικά τους βιολογικούς) χωρίς όπλα.
Μόλις 1 καλή χρονιά στην πενταετία
Τα στοιχεία που παραθέτει ο «Νηλέας» είναι αποκαλυπτικά της οικονομικής αιμορραγίας των αγροτών. Την τελευταία πενταετία (2021-2026), μόνο η σεζόν 2022-2023 θεωρήθηκε καλή.
Για τη φετινή χρονιά, σε δείγμα 96 παραγωγών και 4.770 στρεμμάτων:
- Αναμενόμενη παραγωγή: 340.000 κιλά.
- Τελική παραγωγή: Μόλις 260.000 κιλά.
- Ποιότητα: Μεγάλο μέρος του λαδιού κατέγραψε υψηλές οξύτητες, υποβαθμίζοντας την εμπορική του αξία.
Κίνδυνος εγκατάλειψης από τους νέους αγρότες
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο της έκθεσης είναι ο κίνδυνος φυγής από το επάγγελμα. Οι νέοι αγρότες, που με κόπο στράφηκαν στη βιολογική καλλιέργεια, βρίσκονται τώρα σε απόγνωση.
Το σενάριο επιστροφής στη συμβατική καλλιέργεια φαντάζει ως το «καλό σενάριο», ενώ ορατός είναι ο κίνδυνος της πλήρους εγκατάλειψης των ελαιώνων.
Τα 5 αιτήματα για τη σωτηρία του «εθνικού θησαυρού»
Η Ομάδα Παραγωγών δεν μένει μόνο στη διαπίστωση, αλλά προτείνει άμεσες λύσεις, κατηγορώντας την πολιτεία για έλλειψη εθνικής στρατηγικής.
Τα βασικά αιτήματα είναι:
- Τροποποίηση Κανονισμού ΕΛΓΑ: Να αποζημιώνονται οι ζημιές από δάκο και γλοιοσπόριο, καθώς πλέον συνδέονται άμεσα με την κλιματική αλλαγή και την έλλειψη δραστικών ουσιών.
- Επιστημονικό Παρατηρητήριο: Ίδρυση μόνιμου φορέα στη Μεσσηνία για παρακολούθηση ασθενειών και έκδοση υποχρεωτικών οδηγιών ψεκασμού.
- Άμεσες Αυτοψίες: Κλιμάκια του ΕΛΓΑ να καταγράψουν τώρα την πραγματική ζημιά.
- Επανασχεδιασμός Δακοκτονίας: Αλλαγή του μοντέλου, με ανάθεση σε συνεταιρισμούς και έγκαιρους ψεκασμούς.
- Ξεκάθαρες Οδηγίες: Έκδοση αξιόπιστων πρωτοκόλλων φυτοπροστασίας από το Υπουργείο.
Ο «Νηλέας» καταλήγει με μια δραματική προειδοποίηση: «Περιμένουμε τα λόγια να γίνουν πράξεις, για να μην κάνουμε σύντομα μνημόσυνο στον εθνικό μας θησαυρό».
