Η ελαιοκαλλιέργεια στα χωριά Πυργιώτικα και Δήμαινα της Αργολίδας δεν αποτελεί απλώς έναν αγροτικό κλάδο, αλλά βασικό στοιχείο της τοπικής κοινωνικής και οικονομικής ζωής. Από γενιά σε γενιά, οι κάτοικοι διατηρούν ζωντανή τη σχέση τους με τη γη, με τη συγκομιδή της ελιάς να καθορίζει κάθε φθινόπωρο και χειμώνα τον ρυθμό της καθημερινότητας.
Ωστόσο, οι σημερινές συνθήκες δημιουργούν έντονη αβεβαιότητα για το μέλλον του ελαιολάδου στην Αργολίδα. Μικροί παραγωγοί δηλώνουν ότι βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα ασφυκτικό πλαίσιο, όπου οι τιμές πώλησης παραμένουν χαμηλές, την ώρα που το κόστος παραγωγής αυξάνεται διαρκώς.
«Όσο αντέχουν τα πόδια μου, θα είμαι στο χωράφι»
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της 90χρονης Σταυρούλας από τα Πυργιώτικα, η οποία συνεχίζει να εργάζεται στα ελαιόδεντρα, επιμένοντας ότι η γη είναι τρόπος ζωής. Όπως επισημαίνει, τα έξοδα για καλλιέργεια και συγκομιδή έχουν εκτοξευθεί, ενώ η τιμή που λαμβάνει ο παραγωγός για το λάδι δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα της αγοράς.
Παρόμοιες είναι οι διαπιστώσεις και άλλων ελαιοπαραγωγών, που τονίζουν πως σε πολλές περιπτώσεις τα έσοδα δεν επαρκούν ούτε για την κάλυψη των βασικών εξόδων.
Πίεση από μεσάζοντες και ανισορροπία στην αγορά
Ιδιοκτήτες ελαιοτριβείων της περιοχής επισημαίνουν ότι, αν και το ελαιόλαδο φτάνει στον καταναλωτή σε υψηλές τιμές, οι παραγωγοί πωλούν το προϊόν τους πολύ χαμηλότερα από το πραγματικό κόστος. Η απότομη πτώση των τιμών αποδίδεται σε πιέσεις εμπόρων και μεσαζόντων, οι οποίοι εκμεταλλεύονται την ανάγκη άμεσης ρευστότητας των αγροτών.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν άνθρωποι του κλάδου, η διαδρομή του ελαιολάδου από το χωράφι στο ράφι είναι μακρά, με την προστιθέμενη αξία να «χάνεται» ενδιάμεσα, αφήνοντας τον παραγωγό τελευταίο στην αλυσίδα.
Αυξημένο κόστος παραγωγής και ενεργειακή επιβάρυνση
Το κόστος παραγωγής ελαιολάδου έχει αυξηθεί κατακόρυφα τα τελευταία χρόνια, λόγω των ανατιμήσεων σε λιπάσματα, καύσιμα, ηλεκτρικό ρεύμα και συντηρήσεις εξοπλισμού. Παράγοντες της τοπικής αγοράς σημειώνουν ότι σήμερα απαιτούνται σχεδόν διπλάσια χρήματα για την ίδια παραγωγή σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν.
Ιδιαίτερα επιβαρυμένο είναι και το κόστος λειτουργίας των ελαιουργείων, με την ενέργεια να αποτελεί έναν από τους βασικούς «πονοκεφάλους» για τις επιχειρήσεις της περιοχής.
Έλλειψη εργατικών χεριών και εγκατάλειψη της υπαίθρου
Την ίδια στιγμή, η έλλειψη εργατών γης επιδεινώνει περαιτέρω την κατάσταση. Οι νεότερες γενιές εγκαταλείπουν την αγροτική δραστηριότητα, αναζητώντας εργασία σε άλλους κλάδους ή στο εξωτερικό. Έτσι, η συγκομιδή στηρίζεται κυρίως σε αλλοδαπούς εργάτες, με τα μεροκάματα να αυξάνονται και να καθιστούν τη διαδικασία ακόμα πιο κοστοβόρα.
Σε πολλές περιπτώσεις, οι παραγωγοί επιστρατεύουν τα μέλη της οικογένειάς τους για να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις ανάγκες της ελαιοσυγκομιδής.
Αναζητώντας λύσεις για το μέλλον του ελαιολάδου
Παρά τις δυσκολίες, η σχέση των ανθρώπων της Αργολίδας με την ελιά παραμένει ισχυρή. Πολλοί παραγωγοί εξετάζουν λύσεις όπως η καθετοποίηση της παραγωγής, η τυποποίηση και η στροφή σε ποιοτικό ελαιόλαδο με εξαγωγικό προσανατολισμό, ως διέξοδο από το αδιέξοδο.
Η εικόνα ηλικιωμένων παραγωγών να συνεχίζουν να δουλεύουν στα χωράφια αποτυπώνει τη βαθιά σύνδεση με τη γη, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύει τα ανοιχτά ερωτήματα για τη στήριξη του πρωτογενούς τομέα, τη διασφάλιση δίκαιων τιμών και τη βιωσιμότητα της ελαιοκαλλιέργειας στην Αργολίδα.
Δείτε στο παρακάτω βίντεο το σχετικό οδοιπορικό του ΑΠΕ ΜΠΕ στους δρόμους του λαδιού, στην Αργολίδα:
