Η Πελοπόννησος, ο παραγωγικός «πνεύμονας» του πρωτογενούς τομέα της χώρας, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διαρκώς ογκούμενη πρόκληση: το ράλι στο κόστος παραγωγής. Την ώρα που οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι παλεύουν με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και τις διακυμάνσεις των τιμών διάθεσης των προϊόντων τους, τα επίσημα στοιχεία έρχονται να επιβεβαιώσουν αυτό που βιώνουν καθημερινά στο χωράφι.
Η νέα έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ για τους Δείκτες Αμοιβής Συντελεστών Παραγωγής στη Γεωργία και την Κτηνοτροφία για το 2025, αποτυπώνει μια σκληρή πραγματικότητα: η παραγωγή κοστίζει όλο και περισσότερο.
Νέα άνοδος 4,5% το 2025
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ (με έτος βάσης το 2020), η ανοδική πορεία του κόστους συνεχίστηκε ακάθεκτη και τη φετινή χρονιά. Ο Γενικός Δείκτης Αμοιβής Συντελεστών Παραγωγής στη Γεωργία – Κτηνοτροφία για το 2025 παρουσίασε πανελλαδική αύξηση 4,5% σε σύγκριση με το 2024.
Παρότι η αύξηση αυτή είναι ελαφρώς ηπιότερη από το +5,7% που είχε καταγραφεί το 2024 (σε σχέση με το 2023), παραμένει μια σημαντική επιβάρυνση που προστίθεται σωρευτικά στα ήδη αυξημένα κόστη των προηγούμενων ετών. Για τον παραγωγικό ιστό της Πελοποννήσου – από τους ελαιώνες της Μεσσηνίας και τους πορτοκαλεώνες της Αργολίδας μέχρι τα αμπέλια της Κορινθίας και τα θερμοκήπια της Τριφυλίας – αυτή η αύξηση μεταφράζεται σε συρρίκνωση του εισοδήματος και δυσκολία προγραμματισμού για τη νέα καλλιεργητική περίοδο.
Εκτίναξη 7,6% στα μεροκάματα
Το πιο ανησυχητικό εύρημα της έρευνας – και αυτό που “πονάει” περισσότερο τις πελοποννησιακές εκμεταλλεύσεις – είναι το κόστος της εργασίας. Ο Δείκτης Αμοιβής Εργασίας (αγροτικά ημερομίσθια) εκτινάχθηκε κατά 7,6% το 2025.
Η έλλειψη εργατών γης αποτελεί τα τελευταία χρόνια το υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα για τις δυναμικές καλλιέργειες της Περιφέρειάς μας. “Όποιος βρίσκει εργάτη, τον χρυσοπληρώνει για να μη μείνει η παραγωγή στο δέντρο”, αναφέρουν χαρακτηριστικά συνεταιριστές της περιοχής. Η αυξημένη ζήτηση για εργατικά χέρια, σε συνδυασμό με την περιορισμένη προσφορά, ωθεί τα ημερομίσθια διαρκώς προς τα πάνω, καθιστώντας συχνά απαγορευτική τη συγκομιδή. Το άλμα του 7,6% αντανακλά ακριβώς αυτή την κρίση στο χωράφι.
Ακριβότερα γη και μηχανήματα
Η πίεση, ωστόσο, δεν περιορίζεται μόνο στα εργατικά χέρια. Σύμφωνα με την έκθεση της ΕΛΣΤΑΤ, η ενοικίαση αγροτικής γης και μηχανημάτων ακολουθούν επίσης την ανηφόρα:
- Ως προς τα ενοίκια αγροκτημάτων καταγράφηκε αύξηση 2,6%. Σε περιοχές υψηλής παραγωγικότητας στην Πελοπόννησο, η εύρεση εύφορης γης προς ενοικίαση γίνεται ολοένα και πιο ακριβή υπόθεση για τους νέους ή τους επεκτεινόμενους αγρότες.
- Τα ενοίκια μηχανημάτων σημείωσαν άνοδο 3,5%, γεγονός που πλήττει όσους παραγωγούς δεν διαθέτουν ιδιόκτητο εξοπλισμό και βασίζονται σε εργολάβους γεωργικών εργασιών (π.χ. για όργωμα, συγκομιδή, ψεκασμούς).
Η μοναδική –έστω και αναιμική– ελάφρυνση μέσα στο 2025 προήλθε από τους τόκους των δανείων, οι οποίοι κατέγραψαν μικρή μείωση της τάξης του 1,6%. Παρά ταύτα, ο συνολικός Δείκτης Κεφαλαίου έκλεισε με θετικό πρόσημο (+1,5%) λόγω του αυξημένου κόστους των μηχανημάτων.
Η ακτινογραφία του κόστους
Παρακάτω παρουσιάζονται αναλυτικά τα αριθμητικά δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ (με έτος αναφοράς 2020=100), τα οποία αποτυπώνουν την εξέλιξη των βασικών συντελεστών από το 2024 στο 2025:
| Κατηγορία Δαπάνης (Συντελεστής) | Δείκτης 2024 | Δείκτης 2025 | Ετήσια Μεταβολή (%) |
|---|---|---|---|
| Γενικός Δείκτης Αμοιβής Συντελεστών | 133,9 | 139,9 | + 4,5% |
| 1. Εργασία (αγροτικά ημερομίσθια) | 148,3 | 159,6 | + 7,6% |
| 2. Γη (ενοίκια αγροκτημάτων) | 116,0 | 119,1 | + 2,6% |
| 3. Κεφάλαιο (Σύνολο) | 130,8 | 132,7 | + 1,5% |
| – Τόκοι δανείων | 127,5 | 125,5 | – 1,6% |
| – Ενοίκια μηχανημάτων | 133,0 | 137,6 | + 3,5% |
(Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ, Έρευνα 8/7/2026)
Απαραίτητη η στήριξη για να Μη «σβήσει» η Ύπαιθρος
Η εικόνα που αναδύεται από τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ είναι ξεκάθαρη και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Για την Πελοπόννησο, όπου η τοπική οικονομία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τον αγροτοδιατροφικό τομέα, η συνεχιζόμενη αύξηση του κόστους παραγωγής δεν είναι απλώς ένα στατιστικό μέγεθος, αλλά ζήτημα επιβίωσης.
Όταν τα αγροτικά ημερομίσθια αυξάνονται με τέτοιους ρυθμούς (+7,6%) και τα ενοίκια γης και μηχανημάτων ακριβαίνουν διαρκώς, το περιθώριο κέρδους του Πελοποννήσιου παραγωγού εξανεμίζεται. Είναι πλέον επιτακτική η ανάγκη για ουσιαστικές παρεμβάσεις από την Πολιτεία. Λύσεις που να στοχεύουν στη διευκόλυνση της μετάκλησης εργατών γης, στην επιδότηση του κόστους καλλιέργειας για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, αλλά και στον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό των εκμεταλλεύσεων (smart farming) ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από την χειρωνακτική εργασία. Διαφορετικά, η εγκατάλειψη της γης φαντάζει ως το αναπόφευκτο, επόμενο βήμα.
