Σε άμεσο κίνδυνο ενδεχόμενης απώλειας των περιουσιών τους βρίσκονται εκατοντάδες ιδιοκτήτες διατηρητέων κτηρίων στην Πελοπόννησο, εφόσον προχωρήσει η προτεινόμενη αναθεώρηση του άρθρου 17 του Συντάγματος. Ειδικά σε πόλεις με τεράστιο αρχιτεκτονικό και ιστορικό απόθεμα, όπως το Ναύπλιο, το Άργος αλλά και ιστορικοί οικισμοί στην Αρκαδία και τη Λακωνία, η πρόβλεψη για αξιοποίηση των εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς προκαλεί τεράστια ανησυχία στους πολίτες.
Οι ιδιοκτήτες αυτών των ακινήτων, οι οποίοι συχνά αδυνατούν να συντηρήσουν τα κτήρια τους λόγω των υπέρογκων εξόδων και της αυστηρής νομοθεσίας, βλέπουν τώρα το κράτος να ετοιμάζεται να επέμβει στις ιδιοκτησίες τους. Την έντονη αντίθεσή του σε αυτή την προοπτική εκφράζει ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτηρίων και Μνημείων, με σχετικό υπόμνημα που κατατέθηκε στην Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος της Βουλής.
Η παγίδα της εγκατάλειψης για τις τοπικές κοινωνίες
Ο σύλλογος προειδοποιεί ότι η εισαγωγή της αόριστης έννοιας των εγκαταλελειμμένων κτηρίων στο Σύνταγμα χωρίς σαφή αντικειμενικά κριτήρια, ανοίγει τον δρόμο για εκτεταμένες παρεμβάσεις της διοίκησης. Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα οξυμένο σε πόλεις με ιστορικά κέντρα, καθώς τα διατηρητέα κτήρια υπάγονται στο ειδικό καθεστώς του άρθρου 24 του Συντάγματος.
Ένα μεγάλο ποσοστό παραδοσιακών σπιτιών στην Πελοπόννησο εμφανίζει σήμερα εικόνα φθοράς. Η κατάσταση αυτή δεν οφείλεται στην αδιαφορία των πολιτών, αλλά στο γεγονός ότι η αποκατάστασή τους αποτελεί έναν οικονομικό και γραφειοκρατικό γολγοθά. Οι χρονοβόρες εγκρίσεις από τις τοπικές εφορείες αρχαιοτήτων, το απαγορευτικό κόστος των εξειδικευμένων εργασιών και η απουσία κρατικών χρηματοδοτικών εργαλείων, εγκλωβίζουν τους ιδιοκτήτες σε ένα αδιέξοδο.
Ο φόβος της κρατικής παρέμβασης στις περιουσίες
Εάν τα ερειπωμένα διατηρητέα βαφτιστούν συλλήβδην ως εγκαταλελειμμένα, το κράτος αποκτά ένα επικίνδυνο πάτημα. Οι εκπρόσωποι των ιδιοκτητών τονίζουν ότι η πολιτεία ετοιμάζεται να εκμεταλλευτεί μια κατάσταση την οποία η ίδια έχει δημιουργήσει μέσα από τους αυστηρούς περιορισμούς που επιβάλλει. Μια τέτοια εξέλιξη πυροδοτεί άμεση σύγκρουση μεταξύ της προστασίας της ιδιωτικής περιουσίας και της διάσωσης της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Για τον λόγο αυτόν ζητείται η ρητή εξαίρεση των διατηρητέων από τη νέα συνταγματική διάταξη. Εναλλακτικά, προτείνεται να οριστούν αυστηρές ασφαλιστικές δικλείδες, όπως η προηγούμενη ακρόαση του ιδιοκτήτη και ο πλήρης δικαστικός έλεγχος κάθε απόφασης που θα αφορά την ανάληψη ενός κτηρίου από το κράτος.
Η λύση των κινήτρων απέναντι στην κρατικοποίηση
Η πραγματική προστασία της τοπικής κληρονομιάς στην επαρχία δεν πρόκειται να επιτευχθεί μέσα από νέους περιορισμούς ή αφαιρέσεις περιουσιών. Αντιθέτως, απαιτείται η άμεση ενεργοποίηση ουσιαστικών κινήτρων για τους πολίτες.
Οι λύσεις που προτείνονται εστιάζουν στην αποτελεσματική εφαρμογή της μεταφοράς συντελεστή δόμησης, στη θέσπιση γενναίων φορολογικών ελαφρύνσεων και στη δημιουργία μόνιμων προγραμμάτων επιχορήγησης για τις επισκευές. Παράλληλα, η επιτάχυνση των εγκρίσεων για την αναστήλωση των παλαιών κτηρίων παραμένει κρίσιμο ζητούμενο. Η διάσωση των ιστορικών κτηρίων της περιφέρειας συνιστά συλλογική ευθύνη και δεν μπορεί να μετακυλίεται ως δυσβάσταχτο οικονομικό βάρος αποκλειστικά στους ώμους των ιδιοκτητών τους.
