Η Εθνική Πινακοθήκη, Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου, εγκαινιάζει την Τρίτη 30 Ιουνίου, στις 19:30, στο Παλαιό Τελωνείο Ναυπλίου, την έκθεση «Ανοιχτοί ορίζοντες», με δώδεκα έργα πέντε καλλιτεχνών ελληνικής καταγωγής που έδρασαν στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Την έκθεση, η οποία θα παραμείνει ανοιχτή έως τις 4 Οκτωβρίου, θα εγκαινιάσει η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, σε διοργάνωση του υπουργείου Πολιτισμού και της Εθνικής Πινακοθήκης.
Δεύτερη συνεργασία στο αποκατεστημένο Τελωνείο
Πρόκειται για τη δεύτερη έκθεση που φιλοξενείται στον αποκατεστημένο χώρο του Παλαιού Τελωνείου, μετά την έκθεση «Θάλασσα, ζείδωρος πνοή» τον Ιούλιο του 2025. Η επιλογή του κτιρίου δεν είναι τυχαία: το Τελωνείο του Ναυπλίου αποτέλεσε για δεκαετίες σημείο διέλευσης ανθρώπων, εμπορευμάτων και ιδεών μέσω της θάλασσας, στοιχείο που συνδέεται άμεσα με το θέμα της έκθεσης, την κίνηση ανθρώπων και πολιτισμών μέσα από το φαινόμενο της μετανάστευσης.
Η Εθνική Πινακοθήκη συνεχίζει έτσι έναν διάλογο με την πόλη του Ναυπλίου, την πρώτη πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους, γύρω από την ελληνική ταυτότητα και τη διάσταση της προς τη διασπορά.
Πέντε καλλιτέχνες, μία διαδρομή προς την Αμερική
Η έκθεση παρουσιάζει έργα των George Z Constant (Γιώργου Κωνσταντινόπουλου), Μιχάλη Λεκάκη, Θεόδωρου Χίου, Θεόδωρου Στάμου και Αθηνάς Τάχα. Πρόκειται για καλλιτέχνες πρώτης γενιάς μεταναστών ή παιδιά μεταναστών, που είτε γεννήθηκαν στις ΗΠΑ είτε μετανάστευσαν εκεί αναζητώντας ένα περιβάλλον πιο δεκτικό στις ανάγκες τους.
Οι ρίζες αυτής της μετακίνησης εντοπίζονται στο μεγάλο μεταναστευτικό κύμα από τον φτωχό ευρωπαϊκό Νότο προς την Αμερική, που ξεκινά στις αρχές του 20ού αιώνα και ενισχύεται κατά τον Μεσοπόλεμο, ενώ ένα νέο κύμα προκύπτει τη δεκαετία του 1950, ως αποτέλεσμα της οικονομικής δυσπραγίας και των συνεπειών του εμφυλίου πολέμου.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι καλλιτέχνες αυτοί ξεπέρασαν τις δυσκολίες ενσωμάτωσης συγκροτώντας δίκτυα αλληλοϋποστήριξης, σπούδασαν σε ακαδημίες τέχνης και διδάξαν σε σχολές καλών τεχνών. Συνέβαλαν στη διαμόρφωση της αμερικανικής τέχνης, σηματοδοτώντας τη μετάβαση από την παραστατική ζωγραφική στην αφαίρεση, τη γεωμετρική τέχνη, τη ζωγραφική του μονοχρωματικού πεδίου, τον αφηρημένο εξπρεσιονισμό και τη βιομορφική γλυπτική.
Έργα που βγαίνουν για πρώτη φορά από τις αποθήκες
Από τα δώδεκα έργα της συλλογής της Εθνικής Πινακοθήκης που παρουσιάζονται, ορισμένα εκτίθενται στο κοινό για πρώτη φορά. Στο σύνολο του έργου των πέντε καλλιτεχνών διακρίνεται η μετάπλαση της αρχέγονης ελληνικής πολιτισμικής μνήμης, η αναφορά στην ελληνική παράδοση και μυθολογία, καθώς και η αναδιαπραγμάτευση του ευρωπαϊκού μοντερνισμού μέσα από τη νέα αμερικανική πραγματικότητα.
Την επιμέλεια της έκθεσης έχει η Συραγώ Τσιάρα, Γενική Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης, Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου.
Μια διεύρυνση του βλέμματος προς την ελληνική διασπορά
Ο τίτλος «Ανοιχτοί ορίζοντες» παραπέμπει σε λόγια του Μιχάλη Λεκάκη από το 1969, στα οποία ο καλλιτέχνης μιλά για τη δημιουργία ως αποτέλεσμα μιας κοσμικής διεργασίας που μπορεί να αποκτήσει μορφή μέσα από την αγάπη, με την έννοια του έρωτα και της αγάπης (agape) όπως τη γνώριζαν οι αρχαίοι Έλληνες, και για την προσπάθεια συμφιλίωσης του ανθρώπου με τον κόσμο.
Με αυτή την έκθεση, η Εθνική Πινακοθήκη επιχειρεί να δείξει ότι η ελληνική πολιτιστική δημιουργία δεν περιορίστηκε εντός των συνόρων του κράτους, αλλά αναπτύχθηκε και μέσα από τη διαδρομή των ανθρώπων που αναζήτησαν νέους τόπους ζωής. Η φιλοξενία της έκθεσης στο Ναύπλιο, σε ένα κτίριο συνδεδεμένο ιστορικά με τη θαλάσσια διέλευση ανθρώπων και ιδεών, δίνει στο εγχείρημα μια επιπλέον συμβολική διάσταση για τους κατοίκους και τους επισκέπτες της Αργολίδας.
