Σήμερα, 23 Μαΐου 2026, το Λυγουριό δεν ήταν απλώς ο τόπος μιας συνέντευξης Τύπου. Ήταν η επιλογή ενός ανθρώπου που ξέρει πού χτίστηκε αυτό το φεστιβάλ και θέλει να το θυμάται κάθε φορά. Ο Μιχαήλ Μαρμαρινός, καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, παρουσίασε για πρώτη φορά δημόσια το πρόγραμμα της Επιδαύρου 2026 εδώ, στην Αργολίδα, παρουσία του δημάρχου Επιδαύρου Τάσου Χρόνη. Τον συντονισμό είχε ο Ίων Ξυπολιάς.
Ο δήμαρχος Τάσος Χρόνης άνοιξε την συνέντευξη σημειώνοντας ότι η πρόταση για την παρουσίαση στο Λυγουριό ήρθε από τον ίδιο τον Μαρμαρινό και ότι ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ δεν χάνει ευκαιρία να εκφράσει την αγάπη και την εκτίμησή του για την περιοχή.
Ένα συμβόλαιο του 1879 και ένα χρέος που πληρώνεται
Ο Μαρμαρινός δεν ανέβηκε στο βήμα για να μιλήσει για παραστάσεις. Ανέβηκε για να μιλήσει για ανθρώπους. Αφηγήθηκε πώς έπεσε κάποτε στα χέρια του ένα συμβόλαιο, μια συμβολαιογραφική πράξη, αριθμός 250, με ημερομηνία 6 Αυγούστου 1879. Κάτοικοι του Λυγουριού Αργολίδας παραχωρούσαν εκείνη τη μέρα τα κτήματά τους στην Αρχαιολογική Εταιρεία Αθηνών, ώστε να αρχίσουν ανασκαφές στον χώρο του Ασκληπιείου Επιδαύρου. Έδιναν δικά τους χωράφια, γη, βιοπορισμό, χωρίς να ξέρουν τί ακριβώς θα βγει από κάτω. Χωρίς να ξέρουν ότι εκεί θα ξεθαφτεί ένα από τα σημαντικότερα αρχαία θέατρα του κόσμου.
«Έχαναν κάτι υπέρ ενός μελλοντικού κοινού», είπε ο Μαρμαρινός. «Πρέπει να αποδίδουμε ευγνωμοσύνη στους ανθρώπους που έχουν κάτι για τους υπόλοιπους. Όλοι μας προς εκείνους. Και προς εσάς».
Η σημερινή εκδήλωση ήταν ακριβώς αυτή η χειρονομία. Όχι συμβολική. Πραγματική.
Στο δήμο Αθηναίων δεν εξηγώ τίποτα
Ο Μαρμαρινός θυμήθηκε και κάτι άλλο που ξέρουν καλά οι ντόπιοι: Ότι εδώ, στο Λυγουριό, έμεναν οι καλλιτέχνες που έπαιζαν στην Επίδαυρο. Αυτό το χωριό δεν ήταν απλώς κοντά στο θέατρο. Ήταν μέρος της ζωής του φεστιβάλ, σε κάθε καλοκαίρι που πέρασε.
«Ξέρουμε όλοι την ιστορία του φεστιβάλ. Εδώ στο Λυγουριό έρχονταν οι καλλιτέχνες που έπαιζαν στην Επίδαυρο, εδώ έμεναν», είπε. Και μετά, με μια κοφτή πρόταση που σήκωσε χειροκρότημα: «Στο δήμο Αθηναίων δεν εξηγώ τίποτα. Εδώ θέλω να μοιραστώ».
Η Μικρή Επίδαυρος ως «κρυμμένη πολιτιστική πρωτεύουσα»
Για το Μικρό Θέατρο Αρχαίας Επιδαύρου, ο Μαρμαρινός έχει ένα όνειρο που το είπε ανοιχτά: «Η μικρή Επίδαυρος για μένα θα ήθελα να είναι μια κρυμμένη πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης». Φέτος, το Μικρό Θέατρο αποκτά ρητή αυτονομία από το Μεγάλο. Το δικό του πρόγραμμα, τη δική του ταυτότητα, το δικό του κοινό. «Πολλοί θα έρθουν από την Αθήνα να δουν ειδικά στη Μικρή Επίδαυρο», είπε. Και δεν το είπε ως ευχή, το είπε ως πεποίθηση.
Το πρόγραμμα του Μικρού Θεάτρου ξεκινά στις 26 & 27 Ιουνίου με τον Ευριπίδη Λασκαρίδη και την ΤΟΥΡΝΕ, συνεχίζεται με τη Marta Górnicka, τον Κ. Βήτα, τον Θοδωρή Γκόνη, που φέρνει «Τα πορτοκάλια της Παλαιάς Επιδαύρου», ένα έργο που κουβαλά το όνομα του τόπου στον τίτλο, τον Κορνήλιο Σελαμσή με τον Χάρη Φραγκούλη και τον Χαράλαμπο Γωγιό. Κλείνει στις 7 & 8 Αυγούστου με την παγκόσμια πρεμιέρα του «I-ONE» του Ιβάν Βιριπάγεφ, σε σκηνοθεσία Galin Stoev.
Το αρχαίο στάδιο ξανά ζωντανό, μεταμεσονύκτια
Ο Μαρμαρινός ανακοίνωσε ότι το αρχαίο στάδιο Επιδαύρου ενεργοποιείται με δύο μεταμεσονύκτιες παραστάσεις. Το «(Άλκηστις) Τοπίο μετά την Υπόσχεση» του Δημήτρη Καμαρωτού και το «Oedipus Steps» του Ζήση Σέγκλια. Οι θεατές θα μπαίνουν τη νύχτα σε έναν αρχαιολογικό χώρο που δεν κοιμάται. Οι πέτρες, οι σκιές, οι ήχοι του τοπίου γίνονται δραματουργικό υλικό.
Αφηγηματική Αρχαιολογία: Το Ασκληπιείο ως βίωμα
«Ο ρόλος του θεάτρου ήταν θεραπευτικός», είπε ο Μαρμαρινός και αυτή η πρόταση δεν ήταν φιλοσοφική παρεκβατική. Ήταν εισαγωγή σε ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα. Εφέτος, το Ασκληπιείο Επιδαύρου θα γίνεται ο χώρος της «Αφηγηματικής Αρχαιολογίας» μιας περιπατητικής περφόρμανς που συνδυάζει αρχαιολόγους, καλλιτέχνες και κατοίκους της ευρύτερης περιοχής, με σκοπό να κάνει αξέχαστο αυτό που επισκέπτεται κανείς. Η εποπτεία ανήκει στον ίδιο τον Μαρμαρινό.
Επανέρχεται φέτος και το πρόγραμμα «Επίδαυρος – Τα Μαθήματα»: Εργαστήρια καλλιτεχνικής έρευνας, για νέους ηθοποιούς και χορευτές που θα δουλέψουν, μέσα στον αργολικό τόπο και σε αλληλεπίδραση με την τοπική κοινότητα.
Μεγάλο Θέατρο: Από τη Μήδεια έως τον αραβικό κόσμο
Στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου, το φετινό πρόγραμμα φέρνει εννέα διαφορετικές αναγνώσεις γνωστών και σπανίως παιγμένων έργων. Κεντρικό γεγονός η αναβίωση της «Μήδειας» του Κερουμπίνι από την Εθνική Λυρική Σκηνή, στις 20 Ιουνίου, εξήντα πέντε χρόνια μετά τη θρυλική παραγωγή του 1961 με τη Μαρία Κάλλας. Ο Μαρμαρινός ανέφερε ρητά ότι ανάμεσα στις διεθνείς παραστάσεις θα υπάρχουν έργα από Ιράν και τον αραβικό κόσμο. Ακολουθούν «Πέρσες» σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη, «Βάκχες», «Άλκηστις», «Ειρήνη», «Τρωάδες», «Αντιγόνη», «Λυσιστράτη» και «Ίων».
Στον εκθεσιακό χώρο του Φεστιβάλ, η περιοδική έκθεση «Χορών χόρος» εξερευνά τον Χορό ως συλλογική πράξη, ξεκινώντας από εκείνο ακριβώς το συμβόλαιο του 1879.
Ο χορός, τα μικρόφωνα και ο χρόνος ως εμπειρία
Ερωτηθείς για την απόκλιση από τις κλασικές παραστάσεις, ο Μαρμαρινός δεν αμύνθηκε. «Είμαι ανεπιφύλακτα υπέρ των μικροφώνων στην Επίδαυρο», είπε, εξηγώντας ότι όταν ανεβαίνει μουσική που δεν έχει σχεδιαστεί για υπαίθριο αρχαίο θέατρο, το μικρόφωνο δεν είναι ενίσχυση, είναι λεπτομέρεια. «Υπάρχουν αποτυχημένες χρήσεις της τεχνολογίας και επιτυχημένες. Όπως υπάρχουν και επιτυχημένες και μη επιτυχημένες παραστάσεις».
Ο χορός, πρόσθεσε, έχει ιδιαίτερη θέση φέτος σε ολόκληρο το Φεστιβάλ.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της παρουσίασης επέστρεφε στην ίδια ιδέα: Το φεστιβάλ ως τόπος όπου «ο χρόνος γίνεται εμπειρία» και το κοινό μετατρέπεται σε συλλογικό σώμα. «Υπάρχει ένα μέρος γιορτή», είπε στο κλείσιμο. «Ένα φεστιβάλ».
Στο Λυγουριό, σε ένα χωριό που κράτησε τους ηθοποιούς της Επιδαύρου για δεκαετίες, η φράση αυτή ακούστηκε λιγότερο ως ορισμός και περισσότερο ως αναγνώριση.
