Στο επίκεντρο της διεθνούς ανησυχίας για τις καταστροφικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής βρίσκεται η Ελλάδα, με την Πελοπόννησο να αποτελεί ένα από τα πλέον ευάλωτα σημεία του χάρτη. Εκτενές δημοσίευμα του γερμανικού περιοδικού SPIEGEL, το οποίο αναπαράγει η Deutsche Welle, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την ακεραιότητα των αρχαιολογικών χώρων, εστιάζοντας στην ανάγκη άμεσης προστασίας τους από ακραία καιρικά φαινόμενα και φυσικές καταστροφές.
Τα ελληνικά μνημεία, τα οποία αποτελούν τον «πνεύμονα» του εγχώριου τουρισμού προσελκύοντας εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως, αντιμετωπίζουν πλέον υπαρξιακές απειλές. Ειδικά για τις τοποθεσίες που βρίσκονται στην ύπαιθρο, οι ειδικοί κρίνουν επιβεβλημένη την εκπόνηση αυστηρών σχεδίων άμεσης εκκένωσης.
Στο «κόκκινο» η Αρχαία Ολυμπία
Στην προμετωπίδα του κινδύνου, αλλά και του σχεδιασμού για την προστασία των αρχαιολογικών χώρων, βρίσκεται η Αρχαία Ολυμπία. Βασιζόμενο σε κοινή επιστημονική μελέτη του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, το Υπουργείο Πολιτισμού έχει καταρτίσει μια «κόκκινη λίστα» 19 μνημείων υψηλής προτεραιότητας.
Η ιστορική κοιτίδα των Ολυμπιακών Αγώνων στην Ηλεία αντιμετωπίζει τον μόνιμο και επαναλαμβανόμενο εφιάλτη των δασικών πυρκαγιών. Η λίστα συμπληρώνεται από περιοχές όπως οι Δελφοί (κίνδυνος κατολισθήσεων) και το Δίον (κίνδυνος πλημμυρών), ωστόσο η πλούσια δασική έκταση της Δυτικής Πελοποννήσου καθιστά την Ολυμπία ίσως τον πιο «ευαίσθητο» κρίκο.
«Αγώνας δρόμου» πριν την αντιπυρική περίοδο
Το SPIEGEL κάνει ειδική μνεία στις καταστροφικές φωτιές που έχουν πολιορκήσει την Αρχαία Ολυμπία τα τελευταία χρόνια. Τη φετινή χρονιά, ο κίνδυνος φαντάζει αυξημένος: οι ισχυρές χειμερινές βροχοπτώσεις έχουν φουντώσει την άγρια βλάστηση στην περιοχή, καθιστώντας τις αποψιλώσεις πριν την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου ζήτημα ζωτικής σημασίας για την αποτροπή μιας ραγδαίας εξάπλωσης της φλόγας.
Την κρισιμότητα της κατάστασης επιβεβαιώνει και ο δήμαρχος Αρχαίας Ολυμπίας, Αριστείδης Παναγιωτόπουλος. Όπως τονίζει στο ρεπορτάζ, η τεράστια έκταση του μνημείου, η οποία περιβάλλεται από πυκνή βλάστηση, επιβάλλει «συνεχή επαγρύπνηση». Οι τοπικές αρχές αναγνωρίζουν ότι οι αποσπασματικές παρεμβάσεις δεν αρκούν πλέον για τη ριζική θωράκιση της περιοχής απέναντι στα νέα κλιματικά δεδομένα.
Το εθνικό σχέδιο δράσης έως το 2030
Προκειμένου να προλάβει τα χειρότερα σενάρια, το Υπουργείο Πολιτισμού περνά στην αντεπίθεση. Σύμφωνα με τη Λίνα Μενδώνη, ο στρατηγικός σχεδιασμός περιλαμβάνει στοχευμένες δράσεις:
- Μέχρι το 2030, συνολικά 40 αρχαιολογικοί χώροι σε όλη τη χώρα θα υποβληθούν σε εξονυχιστικό γεωλογικό και κλιματικό έλεγχο.
- Εντός της τρέχουσας χρονιάς, αναμένεται η εγκατάσταση υπερσύγχρονων συστημάτων πυρανίχνευσης σε 21 σημεία πολιτιστικού ενδιαφέροντος.
- Προχωρά η εκπόνηση εξειδικευμένων σχεδίων αντιπυρικής προστασίας για περισσότερους από 60 χώρους πανελλαδικά.
Το στοίχημα για την Πελοπόννησο και ολόκληρη την Ελλάδα είναι πλέον ξεκάθαρο: η διάσωση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς απαιτεί γρήγορα αντανακλαστικά και σεβασμό στα νέα, σκληρά μηνύματα που στέλνει η φύση.
