Έναν αποφασιστικό στόχο για την αναχαίτιση μίας από τις κυριότερες αιτίες θνησιμότητας και σοβαρής αναπηρίας στην ήπειρό μας, θέτει το ανανεωμένο Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για το Εγκεφαλικό Επεισόδιο (Stroke Action Plan for Europe – SAP-E).
Η κοινή πρωτοβουλία της European Stroke Organisation και της Stroke Alliance for Europe προβλέπει τη μείωση της συχνότητας των εγκεφαλικών επεισοδίων κατά 15% μέχρι το 2030, σχεδιάζοντας έναν ολοκληρωμένο «χάρτη» από την πρωτογενή πρόληψη έως τη μακροχρόνια φροντίδα.
Οι 6 κρίσιμες παρεμβάσεις έως το 2030
Το SAP-E δεν μένει μόνο σε διακηρύξεις, αλλά ορίζει αυστηρά μετρήσιμους στόχους που πρέπει να επιτευχθούν την τρέχουσα δεκαετία, καλύπτοντας κάθε στάδιο της πορείας ενός ασθενούς:
- Μείωση των περιστατικών: Περιορισμός της επίπτωσης των εγκεφαλικών επεισοδίων κατά 15%.
- Άμεση πρόσβαση: Εξασφάλιση ότι η συντριπτική πλειονότητα των ασθενών θα νοσηλεύεται σε εξειδικευμένες μονάδες εγκεφαλικών.
- Σύγχρονες θεραπείες: Εντατικοποίηση της έγκαιρης αντιμετώπισης, με κύριο βάρος στην ενδοφλέβια θρομβόλυση και, όπου ιατρικά ενδείκνυται, στη μηχανική θρομβεκτομή.
- Εθνικά σχέδια δράσης: Δημιουργία δομημένων εθνικών προγραμμάτων που θα περιλαμβάνουν την πρόληψη, την οξεία φάση, την αποκατάσταση και το follow-up.
- Έλεγχος παραγόντων κινδύνου: Στόχευση στην πρόληψη (πρωτογενή και δευτερογενή) μέσω της αυστηρής διαχείρισης της υπέρτασης και των μεταβολικών νοσημάτων.
- Συνεχής αξιολόγηση: Καθιέρωση κοινών ευρωπαϊκών δεικτών για την παρακολούθηση της απόδοσης των νοσοκομείων και των ποσοστών θνησιμότητας.
Η κεντρική φιλοσοφία του σχεδίου είναι η δημιουργία μιας αρραγούς «αλυσίδας φροντίδας» που δεν αφήνει κανέναν ασθενή αβοήθητο σε κανένα στάδιο της νόσου.
Ανισότητες και «κενά» στην περίθαλψη
Παρά τα επιστημονικά άλματα, ο χάρτης της Ευρώπης παρουσιάζει ανησυχητικές ανισότητες. Η πρόσβαση στις σωτήριες μονάδες εγκεφαλικών μέσα στο κρίσιμο πρώτο 24ωρο, παραμένει προνόμιο λίγων χωρών. Αντίστοιχα, καταγράφονται τεράστιες αποκλίσεις στην εφαρμογή καινοτόμων θεραπειών (θρομβόλυση/θρομβεκτομή) μεταξύ διαφορετικών κρατών, αλλά ακόμη και εντός της ίδιας χώρας.
Αυτές οι αποκλίσεις στην ποιότητα της οξείας φροντίδας αποτυπώνονται σκληρά στα ποσοστά θνησιμότητας, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για τα πιο βαριά, αιμορραγικά εγκεφαλικά επεισόδια. Γι’ αυτόν τον λόγο, το νέο σχέδιο επιβάλλει αυστηρότερους δείκτες ελέγχου των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας.
Το καμπανάκι από το έγκριτο περιοδικό “The Lancet”
Η κρισιμότητα της κατάστασης επιβεβαιώνεται από πρόσφατη εκτενή ανάλυση στο ιατρικό περιοδικό The Lancet. Η μελέτη καταδεικνύει ότι, παρά τη σχετική μείωση της θνησιμότητας ανά ηλικιακή ομάδα, το συνολικό «βάρος» της νόσου αυξάνεται δραματικά λόγω της γήρανσης του ευρωπαϊκού πληθυσμού.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι ο αποτελεσματικός έλεγχος της αρτηριακής πίεσης θα μπορούσε να αποτρέψει ένα τεράστιο ποσοστό επεισοδίων. Ωστόσο, προειδοποιούν ότι τόσο η πρόληψη όσο και τα προγράμματα αποκατάστασης υπολειτουργούν σε πολλά κράτη.
Το μήνυμα είναι σαφές: Χωρίς γενναία χρηματοδότηση, ισχυρή πολιτική βούληση και αναδιοργάνωση των Εθνικών Συστημάτων Υγείας, ο φιλόδοξος στόχος για το 2030 κινδυνεύει να παραμείνει κενό γράμμα, αφήνοντας εκατομμύρια Ευρωπαίους εκτεθειμένους.
