Ένα ενδιαφέρον –και συνάμα ανησυχητικό– παράδοξο αποκαλύπτουν τα νεότερα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) σχετικά με τις συνθήκες διαβίωσης και την υγεία στη χώρα μας. Αν και οι Έλληνες φαίνεται να κερδίζουν τη μάχη με τον χρόνο, καταγράφοντας υψηλό προσδόκιμο ζωής, η ποιότητα της καθημερινότητας κατά τα πρόσθετα αυτά έτη τίθεται υπό σοβαρή αμφισβήτηση.

Με απλά λόγια, ο πληθυσμός γερνάει, αλλά ένα μεγάλο μέρος της τρίτης ηλικίας συνοδεύεται από χρόνια προβλήματα υγείας, δημιουργώντας νέες προκλήσεις για το Εθνικό Σύστημα Υγείας και τις δαπάνες κοινωνικής προστασίας.

Μακροζωία χωρίς εξασφαλισμένη ευεξία

Η πραγματική εικόνα της δημόσιας υγείας κρύβεται πίσω από τον κρίσιμο δείκτη των «προσδοκώμενων ετών υγιούς ζωής». Αναλύοντας τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τα άτομα ηλικίας 65 ετών, προκύπτει ένα σημαντικό χάσμα μεταξύ του συνολικού προσδόκιμου και των ετών χωρίς προβλήματα υγείας.

• Το 2023, ένας άνδρας ηλικίας 65 ετών είχε προσδοκώμενα έτη ζωής τα 18,6 χρόνια.
• Ωστόσο, από αυτά τα 18,6 χρόνια, μόλις τα 8,1 εκτιμώνται ως «έτη υγιούς ζωής».
• Στις γυναίκες, η διαφορά είναι ακόμα πιο αισθητή: σε ηλικία 65 ετών, τα προσδοκώμενα έτη ζωής για το 2023 ανέρχονταν σε 21,8.
• Παρόλα αυτά, τα έτη υγιούς ζωής για τις γυναίκες υπολογίζονταν μόλις στα 8,3.

Για το 2024, τα προσωρινά στοιχεία δείχνουν τα προσδοκώμενα έτη ζωής στα 65 έτη να διαμορφώνονται στα 18,7 για τους άνδρες και στα 21,8 για τις γυναίκες.

Η αυτοαξιολόγηση της υγείας και τα χρόνια προβλήματα

Παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες του γήρατος, οι Έλληνες διατηρούν μια σχετικά θετική οπτική για την κατάστασή τους. Ειδικότερα, για το έτος 2024, το 47,0% του πληθυσμού χαρακτήρισε τη γενική κατάσταση της υγείας του ως «πολύ καλή», ενώ ένα επιπλέον 31,3% την αξιολόγησε ως «καλή».

Παράλληλα, όμως, η έρευνα καταγράφει τη σκληρή πραγματικότητα των χρόνιων παθήσεων. Το 2024, το 24,5% του πληθυσμού δήλωσε ότι αντιμετωπίζει χρόνια προβλήματα υγείας. Επιπρόσθετα, ένα σημαντικό ποσοστό βιώνει περιορισμούς στις συνήθεις δραστηριότητές του λόγω υγείας, με το 8,7% να δηλώνει «πολύ μεγάλο» περιορισμό και το 9,6% να αναφέρει απλώς «μεγάλο» περιορισμό.

Το «αγκάθι» των ανικανοποίητων ιατρικών αναγκών

Ένα από τα πιο κρίσιμα ευρήματα της ΕΛΣΤΑΤ αφορά την πρόσβαση των πολιτών στις υπηρεσίες υγείας. Οικονομικοί λόγοι, μεγάλες λίστες αναμονής και δυσκολίες μετακίνησης δημιουργούν σοβαρά εμπόδια.

Το 2024, το ποσοστό των ατόμων με ανάγκες για ιατρικές εξετάσεις ή θεραπείες που δεν ικανοποιήθηκαν έφτασε στο 13,0% στο σύνολο του πληθυσμού. Οι γυναίκες φαίνεται να πλήττονται δυσανάλογα, καθώς το ποσοστό ανικανοποίητων αναγκών για αυτές ανήλθε στο 14,5% το 2024, έναντι 10,6% για τους άνδρες.

Δαπάνες, υποδομές και προσωπικό

Η δημογραφική γήρανση και οι αυξημένες υγειονομικές ανάγκες αποτυπώνονται ξεκάθαρα και στην κατανομή των δαπανών κοινωνικής προστασίας (σύστημα ESSPROS). Το 2023, η μερίδα του λέοντος, ήτοι το 52,2% των δαπανών, κατευθύνθηκε στην κατηγορία «Γήρας». Αντίστοιχα, η κατηγορία «Ασθένεια» απορρόφησε το 23,1% των δαπανών για το ίδιο έτος.

Την ίδια στιγμή, η εικόνα των υποδομών του συστήματος υγείας παρουσιάζει μια σχετική στασιμότητα με βάση τα δεδομένα του 2023. Ενδεικτικά, καταγράφηκαν 2,6 θεραπευτήρια και 424,0 κλίνες ανά 100.000 κατοίκους. Επίσης, λειτουργούσαν 3,0 κέντρα υγείας και 101,0 φαρμακεία ανά 100.000 κατοίκους το 2023.

Στον αντίποδα, ο αριθμός του ιατρικού προσωπικού εμφανίζεται υψηλός, καθώς το 2023 καταγράφηκαν 6,6 ιατροί ανά 1.000 κατοίκους. Παρά τον μεγάλο αριθμό, η κατανομή τους ποικίλλει, με τις ιατρικές ειδικότητες νοσοκομείων και τις χειρουργικές ειδικότητες να συγκεντρώνουν σημαντικό όγκο, ενώ η γενική ιατρική παραμένει σε χαμηλότερα επίπεδα.