Η Μέσα Μάνη, η τραχιά και ιστορικά αδούλωτη περιοχή νότια της Αρεόπολης, βρίσκεται στο επίκεντρο μιας σπουδαίας διεθνούς γενετικής έρευνας που φέρνει στο φως μοναδικά ευρήματα για την καταγωγή των κατοίκων της. Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Communications Biology του ομίλου Nature, οι Μέσα Μανιάτες αποτελούν μια μοναδική γενετική «νησίδα» στην Ευρώπη, έναν πληθυσμό που διατήρησε αναλλοίωτο το γενετικό του αποτύπωμα για περισσότερους από δέκα αιώνες.
DNA που ταξιδεύει χιλιάδες χρόνια πίσω
Η έρευνα αποκαλύπτει ότι πολλές πατρικές γενεαλογικές γραμμές των σημερινών κατοίκων της Μέσα Μάνης ανιχνεύονται στον ελλαδικό χώρο από την Εποχή του Χαλκού, την Εποχή του Σιδήρου και τη Ρωμαϊκή περίοδο, χωρίς να επηρεαστούν ουσιαστικά από τις μεγάλες πληθυσμιακές μετακινήσεις που ακολούθησαν την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Εντυπωσιακό είναι το εύρημα ότι πάνω από το 50% των σημερινών ανδρών της περιοχής κατάγεται από έναν και μόνο αρσενικό πρόγονο, ο οποίος έζησε τον 7ο αιώνα μ.Χ. Το στοιχείο αυτό υποδηλώνει μια ιστορική περίοδο δραματικής πληθυσμιακής συρρίκνωσης, πιθανότατα λόγω πολέμων, επιδημιών και γενικευμένης αστάθειας, μετά την οποία οι επιζώντες παρέμειναν γεωγραφικά και κοινωνικά απομονωμένοι.
Διεθνής επιστημονική συνεργασία
Στη μελέτη συμμετείχε διεθνής ομάδα επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, το Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, το ΕΚΠΑ, το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, τα εργαστήρια FamilyTreeDNA και το Κέντρο Υγείας Αρεόπολης. Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε ο Δρ Ανάργυρος Μαριόλης, διευθυντής του Κέντρου Υγείας Αρεόπολης, ο οποίος, χάρη στους δεσμούς εμπιστοσύνης με την τοπική κοινωνία, συνέβαλε ουσιαστικά στη συλλογή αντιπροσωπευτικών δειγμάτων.
Οι ερευνητές ανέλυσαν γενετικό υλικό από περισσότερους από 100 άνδρες της Μέσα Μάνης, συγκρίνοντάς το με χιλιάδες αρχαία δείγματα DNA και με γενετικά δεδομένα από πάνω από 1,3 εκατομμύρια σύγχρονους ανθρώπους παγκοσμίως.
Αρχιτεκτονική, παράδοση και γενετική συνέχεια
Η γενετική απομόνωση των Μέσα Μανιατών αντικατοπτρίζεται και στη μοναδική μεγαλιθική αρχιτεκτονική της περιοχής, με τους χαρακτηριστικούς πέτρινους πύργους που δεσπόζουν σε κάθε χωριό. Όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, η γεωγραφική απομόνωση για τουλάχιστον 1.400 χρόνια επέτρεψε τη διατήρηση εθίμων, παραδόσεων και κοινωνικών δομών που δεν συναντώνται αλλού στον ελλαδικό χώρο.
Ένας σημαντικός πληροφορητής ήταν ο ζωγράφος, λογοτέχνης και γλύπτης, Μιχάλης Κάσσης, ο οποίος εξιστόρησε μεταξύ άλλων: «Δεν είναι τυχαίο που κανένας κατακτητής δεν κατάφερε να εδραιωθεί στη Μάνη. Ο τόπος ήταν αμείλικτα δύσκολος ακόμα και στους ίδιους τους κατοίκους του. Τον χειμώνα μάς πονούσαν τα γυμνά μας πόδια από το κρύο, το καλοκαίρι μας έκαιγε αλύπητα ο ήλιος. Πέτρες, ήλιος, θάλασσα – αυτή είναι η Μάνη. Έτσι και οι άνθρωποι έγιναν ανθεκτικοί και σκληροί για να τα βγάλουν πέρα. Και εάν κάποιος είχε λίγο ψωμί, λίγο τυρί και μερικές ελιές, τότε ήταν πραγματικά πλούσιος. Το αφράτο και γόνιμο χώμα δεν βγάζει εύκολα ήρωες».
«Η γενετική μας φέρνει κοντά, δεν μας διαχωρίζει»
Ο επικεφαλής της μελέτης, Δρ Λεωνίδας-Ρωμανός Νταβράνογλου, τονίζει ότι τα γενετικά δεδομένα δεν καθορίζουν την ταυτότητα ή την ελληνικότητα: «το DNA μάς βοηθάει να διαφωτίσουμε άγνωστες πτυχές της ιστορίας του ελλαδικού χώρου, όποια και αν είναι αυτή, και να καταλάβουμε το πώς συντελέστηκαν διάφορες ιστορικές και δημογραφικές διεργασίες. Το DNA φυσικά δεν μας λέει κάτι για την ταυτότητα ενός ανθρώπου ή για το πόσο Έλληνας είναι κάποιος. Η ελληνικότητα είναι πολιτισμικό χαρακτηριστικό και όχι γενετικό. Άλλωστε, μπορεί οι Μανιάτες να ήταν απομονωμένοι για πάνω από 1.400 χρόνια, αλλά, εν τέλει, όλοι οι άνθρωποι είμαστε μείγματα διαφορετικών πληθυσμών – η γενετική μάς φέρνει κοντά, δεν μας διαχωρίζει. Πάμπολλες γενετικές έρευνες δείχνουν ότι οι αρχαίοι Έλληνες αναμειγνύονταν με διάφορους πληθυσμούς, ενώ η Ρωμαϊκή και η Βυζαντινή αυτοκρατορία ήταν εξαιρετικά πολυεθνικές. Απλώς μετά τον 6ο μ.Χ. αιώνα, οι περισσότεροι πληθυσμοί του ελλαδικού χώρου αφομοίωσαν επιπλέον ομάδες ανθρώπων, όπως τους Σλάβους, τους Βλάχους, τους Αρβανίτες και άλλους, οι οποίοι δεν ήρθαν σε επαφή όμως με τους Μέσα Μανιάτες».
Πηγή: huffingtonpost.gr., ΑΠΕ-ΜΠΕ
