Σοβαρές αδυναμίες στον τρόπο με τον οποίο ελέγχεται η ποιότητα και η γνησιότητα του ελαιολάδου στην Ελλάδα αναδεικνύει πρόσφατη έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ), η οποία καταγράφει σημαντική απόκλιση της χώρας από τις προβλέψεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

Το ευρωπαϊκό όργανο κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι οι έλεγχοι που διενεργούνται στη χώρα μας είναι λιγότεροι από όσους απαιτούνται, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται κενά στην προστασία τόσο των καταναλωτών όσο και των παραγωγών ποιοτικού ελληνικού ελαιολάδου.

Γιατί γίνονται λιγότεροι έλεγχοι

Σύμφωνα με την έκθεση, οι ελληνικές αρχές αποδίδουν τις ελλείψεις σε:

• υποστελέχωση των ελεγκτικών μηχανισμών,
• περιορισμένους οικονομικούς πόρους,
• δυσχέρειες πρόσβασης σε πιστοποιημένες εργαστηριακές υπηρεσίες,
• καθώς και σε γραφειοκρατικά εμπόδια που καθυστερούν τη διαδικασία.

Οι παράγοντες αυτοί επηρεάζουν άμεσα τη συχνότητα και το βάθος των ελέγχων στην αγορά ελαιολάδου.

Η ευρωπαϊκή έρευνα

Η αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου πραγματοποιήθηκε σε τέσσερα κράτη-μέλη – Ισπανία, Ιταλία, Ελλάδα και Βέλγιο – με σκοπό να εξεταστεί η αποτελεσματικότητα των εθνικών μηχανισμών εποπτείας στον τομέα του ελαιολάδου.

Για την Ελλάδα, τα συμπεράσματα θεωρούνται ιδιαίτερα ανησυχητικά, καθώς καταγράφονται κενά τόσο στον σχεδιασμό όσο και στην εφαρμογή των ελέγχων.

Τα βασικά προβλήματα που εντοπίζει η έκθεση

1.) Περιορισμένο πεδίο ελέγχων

Οι έλεγχοι συμμόρφωσης αφορούν αποκλειστικά το ελαιόλαδο που παράγεται στη χώρα και διατίθεται στην εγχώρια αγορά, χωρίς να περιλαμβάνουν:

• το εισαγόμενο ελαιόλαδο,
• ούτε εκείνο που κατευθύνεται προς εξαγωγή.

2.) Μη αποτρεπτικές κυρώσεις

Το ΕΕΣ διαπιστώνει ότι τα πρόστιμα στην Ελλάδα:

• δεν συνδέονται με το οικονομικό όφελος από παράνομες πρακτικές,
• δεν λαμβάνουν υπόψη τις ποσότητες προϊόντος,
• επιβάλλονται με μεγάλη χρονική καθυστέρηση.

Ενδεικτικά, οι διοικητικές αποφάσεις εκδίδονται έπειτα από έως και 14 μήνες, όταν στην Ιταλία ο αντίστοιχος χρόνος δεν ξεπερνά τις 36 ημέρες, γεγονός που επιτρέπει την παραμονή ύποπτων προϊόντων στην αγορά.

3.) Κενά στον έλεγχο της ημερομηνίας συγκομιδής

Η ελληνική νομοθεσία επιτρέπει την ανάμειξη ελαιολάδου από διαφορετικές περιόδους συγκομιδής, με χρήση της πιο πρόσφατης ημερομηνίας ως βάση για την ελάχιστη διατηρησιμότητα.

Ωστόσο, σύμφωνα με την έκθεση, δεν υπάρχουν σαφείς οδηγίες προς τους επιθεωρητές για το πώς πρέπει να ελέγχεται η ορθότητα αυτής της πρακτικής.

4.) Ανεπαρκής ανάλυση κινδύνου

Παρότι εφαρμόζεται ανάλυση κινδύνου και στα τέσσερα κράτη-μέλη, στην Ελλάδα οι σχετικές διαδικασίες χαρακτηρίζονται ως γενικές και όχι στοχευμένες, μειώνοντας την αποτελεσματικότητα των ελέγχων.

5.) Έλλειψη ελέγχων στην προέλευση

Στο στάδιο της λιανικής πώλησης, οι ελληνικοί έλεγχοι δεν επαληθεύουν την ακρίβεια της δηλωμένης χώρας ή περιοχής προέλευσης, στοιχείο κρίσιμο για την ιχνηλασιμότητα και τη διαφάνεια στην αγορά.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για το ελληνικό ελαιόλαδο

Η έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου αναδεικνύει την ανάγκη για ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών, ταχύτερη επιβολή κυρώσεων, βελτίωση της ιχνηλασιμότητας, προστασία του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου από αθέμιτες πρακτικές.

Ζητήματα που αφορούν άμεσα τόσο την αξιοπιστία του ελληνικού προϊόντος στις διεθνείς αγορές, όσο και την εμπιστοσύνη των καταναλωτών.