Συναγερμός έχει σημάνει στις τάξεις των ελαιοπαραγωγών και των τυποποιητών της χώρας, με το επίκεντρο της ανησυχίας να εντοπίζεται και στην Πελοπόννησο, ιδιαίτερα στις ζώνες παραγωγής της Ελιάς Καλαμών (Kalamata olives). Αιτία αποτελεί η αμφιλεγόμενη εμπορική συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη, Ουρουγουάη), η οποία, σύμφωνα με τους φορείς του κλάδου, απειλεί να ανατρέψει τις ισορροπίες στην αγορά και να πλήξει ανεπανόρθωτα το ελληνικό προϊόν.
Οι θεσμικοί εκπρόσωποι του κλάδου, συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής ΠΕΜΕΤΕ (Πανελλήνια Ένωση Μεταποιητών – Τυποποιητών – Εξαγωγέων Επιτραπέζιων Ελιών), καθώς και των αντίστοιχων οργανώσεων της Ισπανίας (ASEMESA) και της Ιταλίας (ASSOM), κάνουν λόγο για κατάφωρη αδικία που στρεβλώνει τον ανταγωνισμό και υπονομεύει τη βιωσιμότητα των Ευρωπαίων παραγωγών.
Το «αγκάθι» των δασμών και η ασύμμετρη απειλή
Η «καρδιά» του προβλήματος εντοπίζεται στους όρους της συμφωνίας που προωθούν την σταδιακή κατάργηση των δασμών για τις επιτραπέζιες ελιές που εισάγονται στην ΕΕ από τη Νότια Αμερική. Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι ο σημερινός δασμός του 12,8% θα μηδενιστεί σε βάθος επτά ετών.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι φθηνές επιτραπέζιες ελιές από χώρες όπως η Αργεντινή θα κατακλύσουν την ευρωπαϊκή αγορά, πιέζοντας τις τιμές προς τα κάτω. Την ίδια στιγμή, όμως, η συμφωνία χαρακτηρίζεται ετεροβαρής: Οι αγορές της Mercosur δεν ανοίγουν αντίστοιχα για τα ευρωπαϊκά προϊόντα. Οι ελληνικές και ευρωπαϊκές ελιές θα συνεχίσουν να επιβαρύνονται με δασμούς ύψους 12,6% για να εισαχθούν στις χώρες αυτές, καθιστώντας τες μη ανταγωνιστικές.
Κίνδυνος για την ΠΟΠ Ελιά Καλαμάτας και την Πελοπόννησο
Για την Πελοπόννησο, η οποία αποτελεί τη «ναυαρχίδα» της ελληνικής ελαιοπαραγωγής, οι εξελίξεις αυτές είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές. Η περιοχή της Μεσσηνίας, της Λακωνίας και της Αρκαδίας, όπου καλλιεργείται κατά κόρον η ποικιλία Καλαμών και παράγεται η ΠΟΠ Ελιά Καλαμάτας, κινδυνεύει να δεχτεί ισχυρό πλήγμα.
Ο κίνδυνος είναι διττός:
- Οι εισαγωγές φθηνών προϊόντων από τρίτες χώρες στην Ευρωπαϊκή αγορά μπορεί να εκτοπίσει τα ποιοτικά αλλά ακριβότερα ελληνικά προϊόντα από τα ράφια των σούπερ μάρκετ της ΕΕ.
- Η Βραζιλία αποτελεί μια τεράστια αγορά-στόχο για την Ελιά Καλαμών. Με τη διατήρηση των υψηλών δασμών για τα ευρωπαϊκά προϊόντα εκεί, οι Έλληνες εξαγωγείς παραμένουν ουσιαστικά αποκλεισμένοι, χάνοντας την ευκαιρία να διοχετεύσουν το προϊόν τους σε εκατομμύρια καταναλωτές.
Το «τείχος» της Βραζιλίας
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται για τη Βραζιλία, μια από τις μεγαλύτερες καταναλώτριες χώρες επιτραπέζιας ελιάς παγκοσμίως. Ενώ οι ανταγωνιστές της ΕΕ θα έχουν προνομιακή πρόσβαση, οι Έλληνες παραγωγοί θα βρίσκονται εκτός νυμφώνος.
Οι τρεις οργανώσεις (Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία) επισημαίνουν ότι αυτό το καθεστώς δημιουργεί συνθήκες άνισου ανταγωνισμού. Το αποτέλεσμα θα είναι η συρρίκνωση του μεριδίου αγοράς για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, γεγονός που θα μετακυλιθεί άμεσα στον πρωτογενή τομέα, πιέζοντας τις τιμές παραγωγού στην Πελοπόννησο και σε άλλες ελαιοπαραγωγικές περιοχές.
Απειλή για την αγροτική οικονομία και τις θέσεις εργασίας
Η ΠΕΜΕΤΕ και οι Ευρωπαίοι εταίροι της προειδοποιούν ότι οι συνέπειες δεν θα είναι μόνο εμπορικές αλλά και βαθιά κοινωνικές.
Η μείωση της κερδοφορίας θέτει σε κίνδυνο:
- Τις θέσεις εργασίας στον τομέα της μεταποίησης και τυποποίησης.
- Τη βιωσιμότητα των μικρών οικογενειακών εκμεταλλεύσεων στην ελληνική περιφέρεια.
- Την οικονομική συνοχή των αγροτικών περιοχών που εξαρτώνται από την ελιά.
Απάντηση με ίδρυση Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας
Μπροστά σε αυτές τις προκλήσεις, ο κλάδος οργανώνεται. Όπως ανακοινώθηκε, βρίσκεται στο τελικό στάδιο η σύσταση μιας νέας Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Επιτραπέζιων Ελιών.
Στόχος της είναι η δημιουργία ενός ισχυρού μετώπου που θα διεκδικήσει πιο δυναμικά τα συμφέροντα των παραγωγών και των μεταποιητών στις Βρυξέλλες, ζητώντας δίκαιους όρους εμπορίου και προστασία των εμβληματικών ευρωπαϊκών προϊόντων, όπως η Ελιά Καλαμών.
