Σε μια εποχή που η ταχύτητα της πληροφορίας συχνά καταπίνει την ουσία, υπάρχουν κάποιες στιγμές στην τοπική κοινωνία που μας αναγκάζουν να κοντοσταθούμε, να πάρουμε μια βαθιά ανάσα και να αναλογιστούμε το μέγεθος της προσφοράς. Μια τέτοια στιγμή έζησε στην οικία της στο Ναύπλιο, η Ιωάννα Παπαντωνίου.
του Άκη Γκάτζιου
Τα 90ά γενέθλια της ιδρύτριας του Ιδρύματος Βασίλη Παπαντωνίου (ΙΒΠ) δεν ήταν απλώς μια οικογενειακή ή θεσμική επέτειος. Ήταν μια γιορτή του πολιτισμού που υπερβαίνει τα όρια της Αργολίδας και αγκαλιάζει ολόκληρο τον Ελληνισμό, από την ηπειρωτική χώρα μέχρι τη μαρτυρική Κύπρο. Όμως, πίσω από τα φώτα της εκδήλωσης και τις τιμητικές βραβεύσεις, κρύβεται ένα μάθημα ήθους που συνοψίστηκε σε ένα δώρο: την υιοθεσία μιας πολικής αρκούδας μέσω του WWF.
Ίσως κάποιος αναρωτηθεί: τι δουλειά έχει ένα απειλούμενο θηλαστικό των πάγων με τις παραδοσιακές φορεσιές, το «ΔΙΑΣΜΑ» και την έρευνα του ΙΒΠ; Η απάντηση κρύβεται στην ίδια την κοσμοθεωρία της Ιωάννας Παπαντωνίου. Σε όλη της τη διαδρομή, η «κυρία του Πολιτισμού» μας δίδαξε πως η προστασία της κληρονομιάς μας δεν είναι μια στείρα αρχειοθέτηση παλιών αντικειμένων. Είναι ένας ζωντανός αγώνας για τη διατήρηση της ομορφιάς και της ισορροπίας στον κόσμο μας. Η αγάπη για το περιβάλλον, τη χλωρίδα και την πανίδα, είναι το άλλο μισό της αγάπης για τον άνθρωπο και τα δημιουργήματά του.
Παράλληλα, η συμπλήρωση τριών ετών της Γεωργίας Κρητικού – Σαμαρά στο τιμόνι του Ιδρύματος, απέδειξε πως η συνέχεια ενός ιστορικού θεσμού δεν είναι θέμα τύχης, αλλά αποτέλεσμα συνέπειας και σεβασμού. Η αναγνώριση των παλαιών συνεργατών και η διαρκής σύνδεση με την Κύπρο – μέσα από μορφές όπως ο Αλέκος Ιακωβίδης – υπενθυμίζουν ότι το ΙΒΠ είναι ένας οργανισμός που αναπνέει μέσα από τις σχέσεις των ανθρώπων του.
Το Ναύπλιο έχει την τύχη να αποτελεί την έδρα ενός Ιδρύματος που δεν κοιτάζει μόνο προς τα πίσω με νοσταλγία, αλλά κοιτάζει μπροστά με ευθύνη. Η Ιωάννα Παπαντωνίου, με τη «λάμψη» και το παράδειγμά της, μας δείχνει ότι στα 90 της χρόνια παραμένει πιο σύγχρονη από ποτέ. Γιατί ο πραγματικός πολιτισμός δεν είναι μόνο οι συλλογές στα μουσεία. Είναι η ευγνωμοσύνη, η επιστημονική ακεραιότητα και η φροντίδα για κάθε τι πολύτιμο που κινδυνεύει να χαθεί, είτε αυτό είναι ένα παραδοσιακό υφαντό, είτε μια πολική αρκούδα στην άλλη άκρη του πλανήτη.
Στο ΙΒΠ, η συνέχεια είναι εγγυημένη όσο υπάρχει αυτή η βαθιά πίστη στις αξίες. Κι εμείς, οφείλουμε να αναδεικνύουμε τέτοια πρότυπα που κοσμούν την πόλη μας και την ιστορία της.
