Το τελευταίο της και ισχυρότερο χαρτί ρίχνει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σε μια προσπάθεια να διασώσει την ιστορική εμπορική συμφωνία με τις χώρες της Mercosur. Με τον χρόνο να μετρά αντίστροφα για την κρίσιμη ψηφοφορία της Παρασκευής (09/01), οι Βρυξέλλες προτείνουν μια ρηξικέλευθη λύση: την «πρόωρη πρόσβαση» σε κονδύλια του προϋπολογισμού του 2028, ως αντιστάθμισμα στις ανησυχίες του αγροτικού κόσμου.
Η κίνηση αυτή στοχεύει ευθέως στην κάμψη των σθεναρών αντιστάσεων που προβάλλουν χώρες-κλειδιά, όπως η Γαλλία και η Ιταλία, οι οποίες δέχονται τεράστιες πιέσεις από τους αγρότες τους για να μπλοκάρουν τη συμφωνία.
Τι προβλέπει η πρόταση-μαμούθ των 45 δισ. ευρώ
Σε επιστολή που απέστειλε προς την κυπριακή προεδρία και την πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, η κα φον ντερ Λάιεν περιγράφει έναν μηχανισμό εμπροσθοβαρούς χρηματοδότησης. Η πρόταση δεν αφορά «φρέσκο χρήμα» αλλά μια στρατηγική ανακατανομή πόρων από τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ (2028-2034).
Συγκεκριμένα, το σχέδιο περιλαμβάνει:
- Άμεση Κινητοποίηση Κεφαλαίων: Προτείνεται η χρήση των δύο τρίτων (περίπου 45 δισ. ευρώ) των κονδυλίων που κανονικά θα διατίθεντο μετά την ενδιάμεση επανεξέταση του επταετούς προϋπολογισμού. Τα κράτη-μέλη θα μπορούν να αιτηθούν αυτά τα ποσά μέσω των εθνικών τους σχεδίων.
- Αποθεματικό Κρίσεων: Δημιουργία ειδικού αποθεματικού ύψους 6,3 δισ. ευρώ για την άμεση αντιμετώπιση διαταραχών της αγοράς (π.χ. απότομη πτώση τιμών λόγω εισαγωγών).
- Στήριξη της Υπαίθρου: Δέσμευση τουλάχιστον του 10% των πόρων κάθε εθνικού σχεδίου για την ενίσχυση των αγροτικών περιοχών, καλύπτοντας το κενό που άφησε η κατάργηση του ειδικού πυλώνα στη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ).
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στην επιστολή, «ο συνδυασμός αυτών των εργαλείων θα προσφέρει ένα άνευ προηγουμένου επίπεδο στήριξης, υψηλότερο ακόμα και από τον τρέχοντα κύκλο».
Το διπλωματικό θρίλερ και η στάση της Ιταλίας
Το παρασκήνιο στις Βρυξέλλες είναι έντονο. Η συμφωνία ΕΕ-Mercosur, η οποία βρίσκεται στα σκαριά εδώ και 25 χρόνια, θεωρείται από τους υποστηρικτές της (όπως η Γερμανία και η Ισπανία) ζωτικής σημασίας για την τόνωση των εξαγωγών και τη μείωση της εξάρτησης από την Κίνα. Ωστόσο, η Γαλλία, η Ιταλία, η Πολωνία και η Ουγγαρία εκφράζουν φόβους για αθέμιτο ανταγωνισμό από φθηνά προϊόντα της Λατινικής Αμερικής, κυρίως βόειο κρέας και ζάχαρη.
Η Ιταλία αναδεικνύεται σε ρυθμιστή των εξελίξεων. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η Ρώμη δεν απορρίπτει a priori τη συμφωνία, αλλά ζητά ρητές εγγυήσεις («ρήτρες αμοιβαιότητας») ότι τα εισαγόμενα προϊόντα θα τηρούν τα αυστηρά υγειονομικά και περιβαλλοντικά πρότυπα της ΕΕ.
Για να εγκριθεί η συμφωνία, απαιτείται ειδική πλειοψηφία: 15 κράτη-μέλη που να αντιπροσωπεύουν το 65% του πληθυσμού της ΕΕ. Με τη Γαλλία επικριτική, η ψήφος της Ιταλίας θα κρίνει αν θα συγκεντρωθεί το απαραίτητο ποσοστό.
Τα επόμενα κρίσιμα 24ωρα
Το χρονοδιάγραμμα των εξελίξεων είναι ασφυκτικό:
- Τετάρτη (07/01): Έκτακτη σύνοδος των Υπουργών Γεωργίας της ΕΕ για να συζητηθούν η αμοιβαιότητα και ο προϋπολογισμός.
- Παρασκευή (09/01): Ψηφοφορία των πρεσβευτών της ΕΕ επί της συμφωνίας.
- Κυριακή (12/01): Πιθανή ημερομηνία υπογραφής της συμφωνίας στην Παραγουάη, εφόσον ανάψει το «πράσινο φως».
Η πρόταση της Κομισιόν επιχειρεί να μετατρέψει το οικονομικό δέλεαρ σε πολιτικό εργαλείο, ελπίζοντας ότι τα «λεφτά του μέλλοντος» θα αγοράσουν τη συναίνεση του παρόντος.
