Γιατί δεν πρέπει να πάνε οι εικόνες από το Ναύπλιο στη Χίο

Σε συνέχεια δηλώσεων και απαντήσεων για το αίτημα περί επιστροφής των εικόνων από το Ναύπλιο στη Χίο, ο Σύλλογος Απανταχού Ναυπλιέων, «Ο Ναύπλιος», παρουσιάζει τη δική του θέση.

Όπως παραθέτει, λοιπόν, ο Σύλλογος αναλυτικά παρακάτω, το δήθεν τεκμήριο που αναφέρει η άλλη πλευρά δεν είναι παρά μόνο μια προφορική καταγραφή μιας παράδοσης, χωρίς καμία νομική ισχύ.

Ο σύλλογος «Ο Ναύπλιος», σχολιάζει και αναλύει και κάποιες άλλες θέσεις του Συλλόγου Κουρουνιωτών – Εγρηγοριανών Χίου, «Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος», καταρρίπτοντας έτσι, τα στοιχεία που είχαν προβάλλει στην επιστολή τους προς τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Αργολίδας κ. Νεκτάριο.

Καμία συγγνώμη για το παραλήρημα

Ωστόσο δεν γίνεται καμία αναφορά για το προκλητικό και προσβλητικό παραλήρημα του ρασοφόρου από το Ναύπλιο, που εξόργισε τους Χιώτες, και για το οποίο δεν έχει ακουστεί μέχρι σήμερα ούτε μια συγγνώμη από κανένα.

Στην απάντησή του ο Ιερέας αναφέρει μεταξύ άλλων:

«…όπως ιστορικές εικόνες εις τα οποίας κατέθετον τας θερμάς δεήσεις των οι ήρωες της Επαναστάσεως του 21 Καπποδίστριας, Νικηταράς, Κολοκοτρώνης κ.α. και τας οποίας όπως απεφάνθη σοφός τις σύγχρονος Ναυπλιώτης «αν τις ξεκρεμάσουμε εμείς δικαίως θα κρεμάσουσιν ημάς» πόσο δε μάλλον να απέλθωσιν τα ιερά και ιστορικα αυτά κειμήλια προς περιοχάς που καταφανώς απειλούνται τον τελευταίον καιρόν εντονότερα και ανησυχητικά πλέον από τους ιδίους προαιώνιους εχθρούς, όπως αναφέρετε στην επιστολή σας οι οποίοι διεκδικούν να ονομάζουσιν ως «γαλάζια πατρίδα» ή ως «θάλασσα των Νήσων» το Αιγαίο και μάλιστα ύστερα από την ανεξέλεγκτη , επαυξανόμενη καθημερινή μετανάστευση εκεί χιλιάδων αμέτρητων πλέον Μουσουλμάνων, γεγονός που προοιωνίζει ζοφερόν το Χριστιανικόν μέλλον της νήσου ταύτης όπως και άλλων νήσων του ανατολικού Αιγαίου».

Ο Ιερέας όμως δεν σταματά εκεί. Κλείνοντας την απαντητική του επιστολή προς τους Κουρουνιώτες, εμφανίζεται ότι έχει όλη την καλή διάθεση να διαφυλάξει την ιστορική κληρονομιά της Χίου, φιλοξενώντας με επίσημα βέβαια πρωτόκολλα, τα όσια και ιερά του νησιού. 

«Μήπως λοιπόν ήρθε όντως η ώρα να μεταφέρετε προς ασφάλειαν τα ιερά και όσια του τόπου σας εις την Ηπειρωτικήν Ελλάδα με τα αναγκαία εννοείται πρωτόκολλα παράδοσης παραλαβής;».

Η απάντηση του συλλόγου «Ο Ναύπλιος»

Ολόκληρη η δήλωση του Συλλόγου προς τον Δήμαρχο Χίου είναι η ακόλουθη:

«Mε την παρούσα θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι ήλθε σε γνώση μας η από 13 Οκτωβρίου τ. ε. επιστολή που αποστείλατε στον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Αργολίδος κ. Νεκτάριο στην οποία ομοψηφώντας με τον Σύλλογο Κουρουνιωτών – Εγρηγοριανών Χίου «Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος», αιτείσθε επιστροφή ιερών εικόνων που ανήκουν στην περιουσία του Ιερού Ναού του Γενεσίου της Θεοτόκου Ναυπλίου.

Πρέπει, εν πρώτοις, να σας γνωστοποιήσουμε ότι ένας εκ των βασικότερων σκοπών της ιδρύσεως του Συλλόγου των Απανταχού Ναυπλιέων «Ο ΝΑΥΠΛΙΟΣ», όπως προκύπτει και εκ του καταστατικού του, είναι η προάσπιση και η προώθηση της πολιτιστικής κληρονομιάς της πόλεως του Ναυπλίου, στην οποία, σαφώς, εντάσσονται και τα εκκλησιαστικά και θρησκευτικά μνημεία της πόλης μας. Η σύνδεση δε του Συλλόγου μας με τον Ι. Ν. του Γενεσίου της Θεοτόκου είναι άρρηκτη, δεδομένου ότι, τόσο κατά το παρελθόν όσο και εν προσφάτοις καιροίς, ο Σύλλογός μας συνέδραμε παντοιοτρόπως τον ιστορικό Ιερό Ναό. Ειδικότερα δε, με ενέργειες του Συλλόγου μας ανεγέρθη μνημείο για τον πολιούχο του Ναυπλίου, νεομάρτυρα Άγιο Αναστάσιο, το οποίο βρίσκεται παραπλεύρως του Ιερού Ναού, στο σημείο όπου υπάρχει το ελαιόδεντρο στο οποίο απαγχονίσθηκε από τους Οθωμανούς.

Έχοντας υπ’ όψη μας τα έγγραφα που προβάλλονται ως εχέγγυα τεκμήρια από τον Σύλλογο Κουρουνιωτών – Εγρηγοριανών Χίου «Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος» και με τα οποία ζητούνται να επιστραφούν εικόνες από την περιουσία του Ι. Ν. Γενεσίου Θεοτόκου Ναυπλίου, έχουμε να παρατηρήσουμε τα εξής:

1. Το κείμενο που υπάρχει στις σελίδες 40-41 των «Χιακών Μελετημάτων», δεν είναι τίποτε άλλο από καταγραφή μιάς προφορικής παραδόσεως. Ακόμη και τα χειρόγραφα, αντίγραφα των οποίων απεστάλησαν στον Εφημέριο του Ι. Ναού, π. Διονύσιο Ταμπάκη, και που αναφέρουν ό,τι καταγράφεται στα «Χιακά Μελετήματα», δεν επέχουν θέση συμβολαιογραφικής πράξεως, νομικών εγγράφων, ούτε καν απλών εγγράφων.

2. Ακόμη και αν δοθεί βάση στα όσα καταγράφονται στις σελίδες 40-41 των «Χιακών Μελετημάτων», προκύπτει ότι οι αιτούμενες εικόνες δεν «φυγαδεύτηκαν» στον Ι. Ν. Γενεσίου της Θεοτόκου στο Ναύπλιο, αλλά σε κάποιο Ναό της Παναγίας στις Σπέτσες. Από αυτόν τον Ναό ίσως δόθηκαν ή δωρήθηκαν οι εικόνες στον Ι. Ν. Γενεσίου της Θεοτόκου Ναυπλίου, χωρίς όμως και αυτό το στοιχείο να είναι ασφαλές, ούτε να αποδεικνύεται από οιασδήποτε μορφής έγγραφο. Εντύπωση δε προκαλεί ότι, σύμφωνα με την αναφορά που ευρίσκεται στα «Χιακά Μελετήματα», ο Σταμάτιος Χίος, κάτοικος Σπετσών, αναζήτησε τις εικόνες χωρίς όμως εν τέλει να μεταβεί στο όχι μακριά των Σπετσών ευρισκόμενο Ναύπλιο. Ακόμη μεγαλύτερη εντύπωση προκαλεί -αν δεχθεί κανείς, επαναλαμβάνουμε, τα όσα καταγράφονται στα «Χιακά Μελετήματα»-, ότι ποτέ και κανείς εκ της νήσου Χίου ήλθε να προβάλει αυτό ή παρόμοιο αίτημα περί «επιστροφής φυγαδευθεισών εικόνων», είτε μετά την ίδρυση του Νεοελληνικού Κράτους, είτε μετά τις 11 Νοεμβρίου 1912, όταν και απελευθερώθηκε η Χίος.

3. Ο ιστορικός Ιερός Ναός του Γενεσίου της Θεοτόκου έχοντας παρουσία στην πόλη του Ναυπλίου η οποία υπερβαίνει τα 500 έτη, έχει στην κατοχή του σπάνια και ανυπολόγιστης αξίας ιερά κειμήλια τα οποία άπαντα καταγράφηκαν ως περιουσία του Ιερού Ναού, λαμβάνοντας επί τούτοις έγκριση από την Ιερά Μητρόπολη Αργολίδος διά του εγγράφου με αριθμ. Πρωτ. 734/10-7-2007, αντίγραφο του οποίου και σας επισυνάπτουμε. Ως εκ τούτου, όλα όσα ανήκουν ως περιουσία στον Ι. Ν. Γενεσίου της Θεοτόκου Ναυπλίου, έχουν καταγραφεί και εγκριθείαπό την Ι. Μ. Αργολίδος. Σε κάθε περίπτωση, σε αυτό το σημείο πρέπει και τυπικώς να αναφερθεί ότι βάσει της νομολογίας, μετά από είκοσι (20) έτη απόλλυται η χρησικτησία επί κινητής περιουσίας (Άρθρο 1045 Α.Κ.).

4. Απορίας άξιον είναι και μας προκαλεί εντύπωση η ευκολία της άμεσης αναγνώρισης των εικόνων στον Ι.Ν. του Γενεσίου της Θεοτόκου Ναυπλίου από τα μέλη του Συλλόγου Κουρουνιωτών, ενώ όπως εσείς ισχυρίζεστε, προβάλλοντας τα σχετικά αναφερόμενα στα «Χιακά Μελετήματα», οι εν λόγω εικόνες έχουν φύγει από τη Χίο από τις 6 Μαΐου του 1822. Επομένως, λογικόν είναι να εξάγεται το συμπέρασμα, πως τα μέλη του Συλλόγου αναγνώρισαν εικόνες στον Ναό της Παναγίας Ναυπλίου, ενώ δεν τις είχαν δει ποτέ, ούτε οι ίδιοι, ούτε οι πρόγονοί τους, διακόσια έτη πριν.

Κατακλείοντας την παρούσα επιστολή, ως δείγμα αναγνώρισης της ευλάβειας τόσο της δικής σας όσο και του Συλλόγου Κουρουνιωτών – Εγρηγοριανών Χίου «Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος», ιδιαιτέρως προς την Αγία Ματρώνα την Χιοπολίτιδα, θα επαναφέραμε την πρόταση που εξ αρχής έκανε ο Εφημέριος του Ι. Ν. Γενεσίου της Θεοτόκου Ναυπλίου να δημιουργηθούν αντίγραφα της εικόνας/των εικόνων που είδαν οι εκπρόσωποι του Συλλόγου που επισκέφθηκαν τον Ι. Ναό και συνομίλησαν με τον π. Διονύσιο Ταμπάκη, μόνον και εφ’ όσον αποδειχθεί η πατρότητα και η γνησιότητα των εν λόγω εικόνων, ζήτημα το οποίο για τον Ι. Ν. του Γενεσίου της Θεοτόκου Ναυπλίου παραμένει αδιευκρίνιστο και αστήρικτο ιστορικά και ενδεχομένως ερευνητέο».