Καθώς η κλιματική αλλαγή εντείνει τη συχνότητα και τη σφοδρότητα των δασικών πυρκαγιών παγκοσμίως, η επιστημονική κοινότητα εστιάζει πλέον όχι μόνο στις άμεσες, αλλά και στις μακροχρόνιες συνέπειες που αφήνουν πίσω τους οι στάχτες. Μία νέα, εκτενής αμερικανική έρευνα έρχεται να επιβεβαιώσει τους φόβους των ειδικών: ο καπνός από τις δασικές πυρκαγιές και ο καρκίνος φαίνεται να συνδέονται άμεσα.
Σύμφωνα με τα ευρήματα που παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Έρευνας του Καρκίνου (AACR 2026), η έκθεση στα τοξικά νέφη των πυρκαγιών δεν προκαλεί μόνο παροδικά αναπνευστικά προβλήματα. Αντίθετα, αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης σοβαρών μορφών καρκίνου τα επόμενα χρόνια.
Οι μορφές καρκίνου που αυξάνονται
Η μελέτη, η οποία εκπονήθηκε από επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Νέου Μεξικού και το Εθνικό Ίδρυμα Καρκίνου (NCI) των ΗΠΑ, ανέλυσε δεδομένα από 91.460 εθελοντές άνω των 55 ετών. Οι ερευνητές παρακολούθησαν την υγεία τους για τρία χρόνια μετά από μεγάλες δασικές πυρκαγιές, εστιάζοντας στην έκθεσή τους σε ρύπους όπως ο μαύρος άνθρακας και τα αιωρούμενα σωματίδια PM2.5.
Τα αποτελέσματα ήταν άκρως ανησυχητικά. Όσο υψηλότερη ήταν η έκθεση στον καπνό, τόσο αυξανόταν ο κίνδυνος για τις εξής μορφές καρκίνου:
- Καρκίνος του πνεύμονα.
- Καρκίνος του παχέος εντέρου.
- Καρκίνος του μαστού.
- Καρκίνος της ουροδόχου κύστεως.
- Αιματολογικές κακοήθειες (όπως η λευχαιμία).
Η έρευνα εξέτασε επίσης μορφές όπως το μελάνωμα και ο καρκίνος των ωοθηκών, χωρίς ωστόσο να διαπιστωθεί σύνδεση.
Τα σοκαριστικά στατιστικά των αιωρούμενων σωματιδίων
Ο επικεφαλής ερευνητής, Dr. Shuguang Leng, εξήγησε πως η ζημιά που προκαλείται στον οργανισμό είναι συγκρίσιμη με αυτή του καπνίσματος.
Συγκεκριμένα, για κάθε αύξηση της τάξης του 1 μικρογραμμαρίου ανά κυβικό μέτρο αέρα (μg/m3) σε μικροσκοπικά αιωρούμενα σωματίδια PM2.5, καταγράφηκε:
- Διπλασιασμός του κινδύνου για καρκίνο του πνεύμονα, του μαστού και του παχέος εντέρου.
- Τριπλασιασμός του κινδύνου για καρκίνο της ουροδόχου κύστεως.
- Αύξηση κατά 63% των πιθανοτήτων για αιματολογικές κακοήθειες.
Η νέα πραγματικότητα της κλιματικής αλλαγής
Οι ερευνητές επισημαίνουν ένα παράδοξο της εποχής μας: ενώ η βλαβερή συνήθεια του καπνίσματος μειώνεται σταθερά παγκοσμίως, η κλιματική αλλαγή και η υγεία βρίσκονται σε πορεία σύγκρουσης. Ο καπνός των δασικών πυρκαγιών ενδέχεται σύντομα να αντικαταστήσει το τσιγάρο ως μία από τις κύριες αιτίες καρκινογένεσης.
Προγενέστερες μελέτες, όπως αυτή που δημοσιεύθηκε στο The Lancet Planetary Health το 2022, είχαν ήδη δείξει ότι η μακροχρόνια έκθεση στον καπνό αυξάνει τους κινδύνους για όγκους στον εγκέφαλο, καθώς και για καρδιαγγειακά επεισόδια (εγκεφαλικά, καρδιοπάθειες).
Τι σημαίνουν αυτά τα ευρήματα για το μέλλον;
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί πως η έρευνα δείχνει ισχυρή συσχέτιση, όχι άμεση αιτιότητα. Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα γνωρίζει καλά πως ο καπνός των δασικών πυρκαγιών είναι γεμάτος καρκινογόνες ουσίες. Αυτές οι ουσίες πιθανότατα λειτουργούν ως «πυροκροτητής» που ξυπνά αδρανή καρκινικά κύτταρα, ή προκαλούν συστηματική φλεγμονή στον οργανισμό, δημιουργώντας το ιδανικό περιβάλλον για την ανάπτυξη όγκων.
Σε κάθε περίπτωση, η θωράκιση της δημόσιας υγείας απέναντι στην ατμοσφαιρική ρύπανση που προκαλούν οι πυρκαγιές, αναδεικνύεται στο μεγαλύτερο στοίχημα της επόμενης δεκαετίας.
