Καθηγήτρια νεότερης ευρωπαϊκής λογοτεχνίας και θεωρίας, Διευθύντρια του ΜΠΣ «Δημιουργική Γραφή, Θέατρο και Πολιτιστικές Βιομηχανίες» και νέα Κοσμήτορας της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου με έδρα το Ναύπλιο, μίλησε στον έντυπο Αναγνώστη Πελοποννήσου για μια σχολή που δεν κοιτά μόνο μέσα, αλλά ανοίγει τα παράθυρά της στον κόσμο.
Υπάρχουν θέσεις που τις παίρνεις και υπάρχουν θέσεις που σε επιλέγουν εκείνες. Για την Αγγελική Σπυροπούλου, η ανάληψη της Κοσμητείας της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου ήρθε σε μια στιγμή που η σχολή βρισκόταν σε σταυροδρόμι: με κτίρια που παραμένουν πρόβλημα, φοιτητές που ταλαιπωρούνται και ένα όνειρο που ζητά χώρο για να αναπτυχθεί. Η ίδια το θέτει με αφοπλιστική ειλικρίνεια:
– «Βρήκα μπροστά μου μια σχολή που συνεχώς αναπτύσσεται με άνοιγμα στην κοινωνία της Αργολίδας, και γνωρίζω τις προσκλήσεις αλλά τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της και τη συνεισφορά της τόσο στον τόπο όσο και στη φυσιογνωμία των ελληνικών πανεπιστημίων».
Η πρώτη προτεραιότητα όμως είναι αφόρητα πρακτική.
– «Χρειάζεται να στεγάσουμε τη Σχολή μας που διαρκώς αναπτύσσεται, φιλοξενώντας εκατοντάδες φοιτήτριες/ές τον χρόνο, και επιπλέον οφείλουμε να στεγάσουμε ξεχωριστές υπηρεσίες, όπως ζωτικές διοικητικές υπηρεσίες, εργαστήρια, βιβλιοθήκη, αναγνωστήρια, πλέον των διδακτηρίων», λέει, προσθέτοντας πως «η στενότητα χώρων στις εγκαταστάσεις μας στο Ναύπλιο είναι μεγάλη, καθώς τα κτίριά μας έχει ευγενώς παραχωρήσει ο Δήμος Ναυπλίου για να υποστηρίξει τη λειτουργία μας, δεν επαρκούν με τους ρυθμούς ανάπτυξής μας ακόμα και με την παρούσα ανοιχτή συζήτηση επί πλέον χώρους του Πανεπιστημίου, αλλά ούτε και με την μελλοντική προσθήκη του ανακαινισμένου κτιρίου της καπναποθήκης, στο οποίο έχει επενδύσει ένα πολύ μεγάλο ποσό το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου». Το λέει όχι ως παράπονο, αλλά ως δέσμευση.
Η Αγγελική Σπυροπούλου σπούδασε και έκανε τη μεταπτυχιακή και διδακτορική της έρευνα στο Πανεπιστήμιο του Sussex στη Μεγάλη Βρετανία, διετέλεσε επί πέντε χρόνια ερευνητικός εταίρος στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου και το 2025-26 ολοκλήρωσε ερευνητική υποτροφία Fulbright στο Πανεπιστήμιο Columbia της Νέας Υόρκης. Είναι μέλος της εκτελεστικής επιτροπής της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Συγκριτικής Λογοτεχνίας και της Συμβουλευτικής Επιτροπής της Σύμπραξης Ευρωπαϊκών Ερευνητικών Κέντρων για τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες. Η βιογραφία της δεν διαβάζεται, κυλά, σαν ποτάμι που δεν σταματά. Κι όμως, επέλεξε να είναι εδώ. Στο Ναύπλιο.
Μια σχολή ανοιχτή στην πόλη και στον κόσμο
Η Σχολή Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου απαρτίζεται από το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών, που διανύει το εικοστό τρίτο έτος λειτουργίας του, και το νεότερο Τμήμα Παραστατικών και Ψηφιακών Τεχνών, που ιδρύθηκε το 2019. Η ίδια υπηρετεί επίσης με αφοσίωση στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών ως καθηγήτρια νεότερης ευρωπαϊκής λογοτεχνίας και θεωρίας με ειδίκευση στη μοντέρνα λογοτεχνία και τις φιλοσοφικές της θεωρήσεις, ενώ στο τμήμα εισήγαγε επίσης μαθήματα δημιουργικής γραφής και θεατρικής διασκευής που συνέβαλαν σε μια πιο εργαστηριακή και καλλιτεχνική ενασχόληση με τη λογοτεχνία και το δράμα πέρα από την αυστηρά ακαδημαϊκή προσέγγιση των βασικών μαθημάτων του προγράμματος.
Για τη σχέση της Σχολής με την τοπική κοινωνία, η ίδια είναι κατηγορηματική:
– «Τα δύο Τμήματα της Σχολής μας συνεργάζονται άριστα και μακροχρόνια με την τοπική κοινωνία και τους συναφείς πολιτιστικούς φορείς, όπως με τον Δήμο Ναυπλίου, τον Δήμο Άργους Μυκηνών, την Περιφέρεια Πελοποννήσου, καθώς και με μεγάλους πολιτιστικούς φορείς που ευτυχώς εδράζονται στην περιοχή μας, όπως είναι η Εθνική Πινακοθήκη – Παράρτημα Ναυπλίου, η Εφορεία Αρχαιοτήτων, τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, το Φουγάρο ArtCenter, το Παιδικό Μουσείο, το Βιογραφικό Μουσείο – Βασίλης Παπαντωνίου, και βεβαίως το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Harvard». Επίσης συνεργάζεται με εντόπιους Συλλόγους και φεστιβάλ, όπου συμμετέχουν φοιτήτριες, φοιτητές καθώς και διδάσκουσες και διδάσκοντες της Σχολής. «Η παρουσία της Σχολής μας και οι ποικίλες δράσεις της συντελούν ουσιαστικά και συστηματικά στην πολιτιστική ζωή και την ανάπτυξη του τόπου διαρκεί το χρόνου», τονίζει. «Η Σχολή μας είναι ανοικτή για τους κατοίκους της περιοχής, και σε επικοινωνία και συνεργασίες που ταιριάζουν με την ακαδημαϊκή, εκπαιδευτική και κοινωνική μας αποστολή».
Το ΜΠΣ που σπάει τα στεγανά
Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Δημιουργική Γραφή, Θέατρο και Πολιτιστικές Βιομηχανίες» δεν μοιάζει με κανένα άλλο στην Ελλάδα. Και δεν είναι τυχαίο. «Ειδικά σε σχέση με το μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών που ίδρυσα και διευθύνω από το 2022, όντως συνδυάζει τομείς που παραδοσιακά ήταν διακριτοί, δηλαδή τον χώρο της πρωτότυπης καλλιτεχνικής δημιουργίας και ιδιαίτερα της συγγραφής με την πολιτιστική διαχείριση», εξηγεί, «καθώς αυξανόμενα οι εργαζόμενοι στις τέχνες χρειάζεται να γνωρίζουν πώς θα προβάλουν τα έργα τους και θα σχεδιάσουν κοινωνικές και παιδαγωγικές εφαρμογές της γραφής».
Παράλληλα λειτουργεί το νεότερο μεταπτυχιακό «Θέατρο, Εκπαίδευση, Κοινωνία». «Και τα δύο έχουν μεγάλη ανταπόκριση καθώς συνδυάζουν διαφορετικά πεδία και την θεωρία με την πράξη, με διδάσκοντες πανεπιστημιακούς και αναγνωρισμένους επαγγελματίες του χώρου, και ακολουθούν υβριδική εκπαιδευτική μεθοδολογία», λέει.
Το Τμήμα Παραστατικών και Ψηφιακών Τεχνών, από την πλευρά του, «έχει την πανελλήνια πρωτοτυπία να συνδυάζει την τέχνη με την τεχνολογία καταστατικά στο πρόγραμμά του, καθιστώντας το εξαιρετικά σύγχρονο και με πολλές εφαρμογές, σε ψηφιακές δημιουργίες και σύγχρονες παραστατικές μορφές».
Οι επαγγελματικοί δρόμοι που ανοίγονται; «Κριτική και δημοσιογραφία, πολιτιστική διαχείριση, σκηνοθεσία και σκηνική πρακτική, καλλιτεχνική παραγωγή, θεατρολογία, εκπαίδευση, επιμέλεια καλλιτεχνικών έργων, ψηφιακές μορφές τέχνης, ψηφιακά παιχνίδια», απαριθμεί.
Για την επαγγελματική σταδιοδρομία των αποφοίτων, η κ. Σπυροπούλου είναι ξεκάθαρη και διεκδικητική: «Είναι σημαντικό ότι στο πρόγραμμα αναπτύσσονται δημιουργικές αλλά και πρακτικές δεξιότητες που συνδέονται με την αγορά, αλλά κυρίως διαμορφώνουν νέες επαγγελματικές ιδιότητες και θέσεις». Και επεξηγεί: «Γιατί είναι σημαντικό τα προγράμματα σπουδών όχι μόνον να ανταποκρίνονται στα ζητούμενα της αγοράς, αλλά και να την διαμορφώνουν, προτείνοντας νέα επαγγέλματα με εφαρμογή πάντοτε των επιστημονικών και ηθικών αξιών του πανεπιστημίου».
Η σύνδεση με την αγορά εργασίας δεν παραμένει θεωρητική. «Πραγματοποιείται επίσης μέσω του θεσμού της πρακτικής άσκησης σε έγκυρους φορείς και την συνεργασία με επαγγελματίες στον χώρο του πολιτισμού και καλλιτέχνες εκτός από πανεπιστημιακούς δασκάλους», σημειώνει. «Η ελληνική αγορά επομένως αρχίζει και συμβαδίζει με διεθνείς εξελίξεις και ολοένα αναγνωρίζει την σημασία των πολιτιστικών βιομηχανιών και της δημιουργίας για την τοπική, εθνική και διεθνή οικονομία της εργασίας».
Διακρίσεις που μιλούν από μόνες τους
Τέσσερα μόλις χρόνια από την ίδρυσή του, το ΜΠΣ έχει ήδη αφήσει αποτύπωμα. Φοιτητές έχουν συμμετάσχει ενεργά σε φεστιβάλ και διοργανώσεις ενώ «η προσεχής δράση θα είναι εργαστήριο δημιουργικής γραφής για την τοπική κοινότητα σε συνεργασία με το Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου, σχετικά με την Άλκηστη του Ευριπίδη και την Ειρήνη του Αριστοφάνη, που θα παρουσιαστούν φέτος στην Επίδαυρο».
Έργα φοιτητών και φοιτητριών «έχουν παρουσιαστεί μετά από επιλογή στο Φεστιβάλ Θεάτρου Ιθάκης και στο Φεστιβάλ του μεταπτυχιακού μας στην Εθνική Βιβλιοθήκη, ΚΠΙΣΝ, που παρουσιάζονται στο ευρύ κοινό σκηνοθετημένα αναλόγια των έργων τους υπό την καθοδήγηση αναγνωρισμένων συγγραφέων/δραματουργών, όπως ο Άκης Δήμου, ο Ανδρέας Φλουράκης, η Μαριάννα Κάλμπαρη κ.ά.».
Πρωτότυπα έργα έχουν επίσης επιλεγεί και βραβευθεί από το Theatre Lab του Λονδίνου, το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, το Offoff και το Φεστιβάλ Γκόλφω σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πατρών. Και πριν λίγους μήνες ήρθε η κορυφαία στιγμή: «Η φοιτήτριά μας Ελένη Μιχαέλα Σφετσιώρη έλαβε την πολύ σημαντική διάκριση της απονομής του Κρατικού Βραβείου “Χρύσα Σπηλιώτη” για πρωτοεμφανιζόμενο θεατρικό συγγραφέα, για το έργο της “Κίτρο”, που διαδραματίζεται με φόντο την εξέγερση του Πολυτεχνείου και γράφτηκε στο πλαίσιο του μαθήματος θεατρικής γραφής με διδάσκοντα τον σημαντικό Έλληνα συγγραφέα Άκη Δήμου». Η συγκίνησή της είναι αληθινή: «Είμαστε πολύ περήφανες/οι για την διάκριση αυτή, μεταξύ άλλων, μόλις στα τέσσερα χρόνια λειτουργίας του μεταπτυχιακού μας, που υπερβαίνει το τοπικό και αναγνωρίζεται πανελληνίως».
Ο Βιριπάγιεφ στο Ναύπλιο
Στις 3 Ιουλίου η Σχολή φιλοξένησε κάτι σπάνιο: εργαστήριο γραφής με τον Ιβάν Βιριπάγιεφ, έναν από τους σημαντικότερους σύγχρονους δραματουργούς της Ευρώπης.
– «Στη Σχολή έχουμε ιστορικό σημαντικών επιτιμοποιήσεων Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών και θεωρητικών, από τον Θεόδωρο Τερζόπουλο και τον Τέρρυ Ήγκλετον, στην Ιωάννα Παπαντωνίου, και τώρα στον διεθνούς φήμης δραματουργό Ιβάν Βιριπάγιεφ», εξηγεί.
Έργα του έχουν ανέβει σε πολύ σημαντικές σκηνές στην Ελλάδα και το εξωτερικό και έχουν βραβευθεί επανειλημμένως. Φέτος τον Αύγουστο μάλιστα «θα δούμε στη σκηνή του Μικρού Θεάτρου της Επιδαύρου το έργο του Βιριπάγιεφ “I-One” σε παγκόσμια πρώτη, στο πλαίσιο του επίσημου προγράμματος του Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου». Πρόκειται, όπως λέει η ίδια, για «ένα έργο που προσεγγίζει τον μύθο της Μήδειας ως μια νέα τραγωδία του 21ου αιώνα, με τρεις ηθοποιούς από διαφορετικές χώρες να μοιράζονται τον πρωταγωνιστικό ρόλο, και πραγματεύεται ζητήματα όπως η τεχνολογία, η έννοια της ταυτότητας και τα όρια του μύθου υπό το πρίσμα της σύγχρονης ευρωπαϊκής θεατρικής ματιάς».
Ο Βιριπάγιεφ διδάσκει ήδη θεατρική γραφή στο μεταπτυχιακό και «την ίδια μέρα, στις 3 Ιουλίου, πραγματοποίησε εργαστήριο γραφής για τις φοιτήτριες και φοιτητές του συγκεκριμένου Μεταπτυχιακού προγράμματος, καθώς και ενδιαφερομένων από το προπτυχιακό πρόγραμμα του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών». «Είναι πολύ μεγάλη τιμή η αναγόρευση αυτού του σπουδαίου συγγραφέα», καταλήγει, «με πρωτοβουλία του Γιάννη Λεοντάρη, καθώς και η διδασκαλία του στο μεταπτυχιακό μας». Η τελετή επιτιμοποίησης του Ιβαν Βιριπ’αεφ πραγματοποιήθηκε στις 3 Ιουλίου στο Βουλεύτικο.
Το Ναύπλιο είναι μικρή πόλη. Αλλά με ανθρώπους σαν την Αγγελική Σπυροπούλου, που επέστρεψε από το Columbia, το Sussex και το Λονδίνο για να χτίσει κάτι εδώ, αποδεικνύεται κάθε φορά ότι η γεωγραφία δεν ορίζει τον ορίζοντα. Τον ορίζουν οι άνθρωποι που επιλέγουν να μείνουν, και να χτίζουν.
