Όταν ο δρόμος αφήνει πίσω του τις ακτές του Ιονίου και ανηφορίζει προς τον ορεινό όγκο της Μεσσηνίας, το τοπίο αλλάζει δραματικά. Εκεί, σε υψόμετρο 850 μέτρων πάνω στην κορυφή του όρους Αϊ-Λια, αποκαλύπτεται ένας τόπος όπου η βαθιά πνευματικότητα συναντά την ιστορική μνήμη.
Η Μονή Αγίου Νικήτα, ελάχιστα χιλιόμετρα έξω από το γραφικό χωριό Σέλλα και σε απόσταση δεκαεννέα χιλιομέτρων από την Κυπαρισσία, δεν είναι απλώς ένα θρησκευτικό μνημείο. Αποτελεί ένα ζωντανό κομμάτι της μεσσηνιακής γης, μια πετρόχτιστη κιβωτός που στέκει αγέρωχη μέσα στο πυκνό δάσος, προσκαλώντας τον ταξιδιώτη να αφουγκραστεί τους ψίθυρους του παρελθόντος.
Η κληρονομιά του 16ου αιώνα και το πέρασμα στον χρόνο
Η παρουσία του μνημείου σε αυτή την επιβλητική τοποθεσία μαρτυρά την ανάγκη των ανθρώπων της περιοχής για απομόνωση και προστασία. Το μοναστήρι, που σήμερα περιλαμβάνεται στον κατάλογο των προστατευόμενων αρχαιολογικών χώρων και μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού, ξεκίνησε την πορεία του τον 16ο αιώνα, ενώ η επίσημη έγγραφη τεκμηρίωσή του χρονολογείται από το 1697. Η πετρόχτιστη αρχιτεκτονική του εναρμονίζεται απόλυτα με το τραχύ βουνίσιο τοπίο, δημιουργώντας μια εικόνα που καθηλώνει.
Αν και στις μέρες μας ο Άγιος Νικήτας δεν λειτουργεί ως ενεργό μοναστήρι με αδελφότητα, αλλά αποτελεί παρεκκλήσι που υπάγεται διοικητικά στον κεντρικό Ιερό Ναό της Αγίας Τριάδας στο Σέλλα, η ονομασία «Μονή» παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με τον χώρο. Αυτό οφείλεται στην πλούσια ιστορική του διαδρομή, καθώς στο παρελθόν λειτουργούσε ως ένα ακμαίο μοναστικό κέντρο. Οι μοναχοί που εγκαταβίωναν εκεί συντηρούσαν μεγάλες ιδιόκτητες εκτάσεις, καλλιεργούσαν απέραντους οπωρώνες και φρόντιζαν κοπάδια αιγοπροβάτων, δίνοντας ζωή και οικονομική πνοή στην ευρύτερη ορεινή κοινότητα. Το 1881, το κτιριακό συγκρότημα δέχτηκε μια κρίσιμη ανακαίνιση, η οποία συνέβαλε στη διάσωση και ανάδειξη της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής του φυσιογνωμίας.
Ο θρύλος κάτω από τις αιωνόβιες βελανιδιές
Το πιο συγκλονιστικό στοιχείο, ωστόσο, δεν βρίσκεται μόνο στις λαξευμένες πέτρες της μονής, αλλά στον φυσικό περίβολό της. Δύο επιβλητικές, αιωνόβιες βελανιδιές, ηλικίας περίπου τετρακοσίων ετών, ρίχνουν τη βαριά σκιά τους στην αυλή. Τα τεράστια κλαδιά τους λειτουργούν σαν ζωντανοί μάρτυρες της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Η τοπική παράδοση, που παραμένει ζωντανή μέχρι σήμερα, αναφέρει πως κάτω από το εντυπωσιακό τους φύλλωμα γονάτισαν οι αγωνιστές του 1821 από το κοντινό Σέλλα. Εκεί, λίγο πριν ριχτούν στη μάχη, προσευχήθηκαν θερμά στον προστάτη του χωριού, τον Άγιο Νικήτα τον Γότθο. Ζήτησαν δύναμη και ευλογία για να αντιμετωπίσουν τα σαρωτικά στρατεύματα του Ιμπραήμ, τα οποία μόλις είχαν παραδώσει στις φλόγες τον γειτονικό Αετό Τριφυλίας και κατευθύνονταν απειλητικά προς το ιστορικό Μανιάκι.
Σήμερα, ο επισκέπτης που στέκεται στον ίδιο ακριβώς χώρο, νιώθει το ειδικό βάρος αυτής της κληρονομιάς. Κάθε 15η Σεπτεμβρίου, ημέρα κατά την οποία τιμάται ο Άγιος Νικήτας ο Γότθος, η ησυχία του βουνού διακόπτεται ευλαβικά. Πιστοί και ταξιδιώτες από ολόκληρη τη Μεσσηνία ανηφορίζουν τον γεμάτο στροφές δρόμο για να τιμήσουν τη μνήμη του. Η διαδρομή, η οποία διαρκεί λίγη ώρα από την πόλη της Κυπαρισσίας, προσφέρει μια ιδανική μετάβαση από τον σύγχρονο πολιτισμό στο βαθύ πράσινο της ορεινής Τριφυλίας, καταλήγοντας σε αυτό το σιωπηλό ξέφωτο όπου η ελληνική φύση και η ιστορία ενώνονται με τρόπο αξεδιάλυτο.
