Τέλος στον πανικό που καλλιεργείται το τελευταίο διάστημα γύρω από τους λαγοκέφαλους στις ελληνικές θάλασσες ζητά το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος. Οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν πως το συγκεκριμένο εισβολικό είδος δεν είναι επιθετικό προς τον άνθρωπο, καταρρίπτοντας τους φόβους για κίνδυνο των λουόμενων στις ακτές της Πελοποννήσου και της υπόλοιπης χώρας.

Το ψάρι είναι τοξικό αποκλειστικά σε περίπτωση κατανάλωσης. Τα σποραδικά περιστατικά δαγκωμάτων στα ρηχά, σύμφωνα με τους ερευνητές, οφείλονται ξεκάθαρα σε ανθρώπινες παρεμβάσεις. Τέτοιες είναι ο διασκορπισμός τροφής, η ρίψη δολωμάτων ή το απευθείας τάισμα από πολίτες στα ρηχά νερά.

Η πραγματική απειλή για την αλιεία και τα οικοσυστήματα

Ο υπερπληθυσμός του λαγοκέφαλου προκαλεί ωστόσο σοβαρές αναταράξεις στην παράκτια αλιεία. Πρόκειται για ένα ξενικό είδος που διαταράσσει τις ισορροπίες σε θαλάσσιες περιοχές όπου οι φυσικοί μηχανισμοί ελέγχου έχουν πλέον καταρρεύσει. Οι εξαγγελίες της κυβέρνησης για προγράμματα αποζημιώσεων προσφέρουν μεν μια προσωρινή οικονομική ανάσα στους ψαράδες που βλέπουν τα αλιεύματα και τον εξοπλισμό τους να καταστρέφονται, δεν αποτελούν όμως βιώσιμη λύση.

Το Αρχιπέλαγος απορρίπτει κατηγορηματικά τα λεγόμενα «σαφάρι» ή τους διαγωνισμούς αλίευσης. Η Ελλάδα διαθέτει πάνω από 16.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής και τεράστιες θαλάσσιες εκτάσεις. Αυτό πρακτικά καθιστά τις προσπάθειες στοχευμένης αλίευσης σταγόνα στον ωκεανό. Κάθε λαγοκέφαλος μπορεί να γεννήσει από εκατοντάδες χιλιάδες έως και πάνω από ένα εκατομμύριο αυγά. Συνεπώς, η ανάσχεση της εξάπλωσής του δεν μπορεί να επιτευχθεί απλώς με την απομάκρυνση κάποιων τόνων αλιευμάτων.

Το αποτυχημένο μοντέλο της Κύπρου

Το παράδειγμα της Κύπρου επιβεβαιώνει την αδυναμία των επιφανειακών μέτρων. Εκεί, μετά από πέντε χρόνια εφαρμογής προγράμματος αποζημιώσεων και δαπάνες σχεδόν μισού εκατομμυρίου ευρώ, απομακρύνθηκαν περίπου 100 τόνοι λαγοκέφαλων. Οι πληθυσμοί του είδους παρέμειναν ωστόσο ανεπηρέαστοι, καθώς απουσίαζε οποιοδήποτε ουσιαστικό διαχειριστικό μέτρο.

Η επιστροφή των φυσικών θηρευτών ως μοναδική λύση

Η ραγδαία αύξηση των εισβολικών ειδών μπορεί να ανακοπεί μόνο μέσα σε υγιή οικοσυστήματα, πλούσια σε βιοποικιλότητα. Εκεί εντοπίζονται και αναπτύσσονται οι φυσικοί θηρευτές του λαγοκέφαλου, όπως το ψάρι Κυνηγός και η ζαργάνα. Οι επιστήμονες του ινστιτούτου έχουν καταγράψει σε στομάχια Κυνηγών από 50 έως και 180 νεαρά άτομα λαγοκέφαλου, γεγονός που αποδεικνύει τον κρίσιμο ρόλο τους στην ισορροπία των ελληνικών θαλασσών.

Αντί για επικοινωνιακές λύσεις, το Αρχιπέλαγος καλεί το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης να κοιτάξει τη ρίζα του προβλήματος. Η συνεχιζόμενη υπεραλίευση, η απουσία στοιχειωδών μέτρων προστασίας των ιχθυαποθεμάτων και οι αυτοσχεδιασμοί δεκαετιών αδειάζουν τις θάλασσες, οδηγώντας τες σε σταδιακή οικολογική ερημοποίηση. Τα κενά αυτά καταλαμβάνουν πλέον τα ξενικά είδη. Χωρίς αυστηρή προστασία της αναπαραγωγής των εντόπιων ψαριών σε όλη την ακτογραμμή, οι μηχανισμοί αυτορρύθμισης του θαλάσσιου οικοσυστήματος δεν πρόκειται να επανέλθουν ποτέ.