Ένα πάγιο αίτημα του αγροτικού κόσμου της Αίγινας φαίνεται να βρίσκει επιτέλους τον δρόμο του προς την υλοποίηση. Η Περιφερειακή Επιτροπή Αττικής υπέγραψε την υπ’ αριθμ. 747/18-05-2026 απόφαση για την αξιοποίηση του ιστορικού κτηρίου των παλαιών Φυλακών της Αίγινας, με σκοπό τη στέγαση του πολυαναμενόμενου Μουσείου Φυστικιάς Αίγινας.
Η εξέλιξη αυτή χαιρετίστηκε με ενθουσιασμό από τον Αγροτικό Σύλλογο Αίγινας, που εδώ και χρόνια διεκδικεί τη δημιουργία ενός θεσμικού χώρου αφιερωμένου στο φυστίκι Αίγινας ΠΟΠ — ένα προϊόν που, το 2023, εντάχθηκε επίσημα στην Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της UNESCO, με πρωτοβουλία και κείμενο που συντάχθηκε από τους ίδιους τους παραγωγούς του νησιού.
Ένα μουσείο για ολόκληρο το νησί
«Η δημιουργία του Μουσείου Φυστικιάς δεν αποτελεί μια στενά αγροτική υπόθεση», τονίζει ο Πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου, Νικόλαος Αντ. Αλυφαντής, στο σχετικό δελτίο τύπου. Κατά τη διοίκηση του Συλλόγου, το μουσείο θα λειτουργεί ως «ζωντανός οικονομικός και πολιτιστικός πνεύμονας» δώδεκα μήνες τον χρόνο, ωφελώντας εμπόρους, επαγγελματίες του τουρισμού, εστιατόρια και κατοίκους.
Το όραμα έχει διεθνείς αναφορές: το Μουσείο Μαστίχας στη Χίο και η ανάδειξη του φυστικιού στο Bronte της Σικελίας, όπου η τοπική παραγωγή κατοχυρώθηκε θεσμικά ως «Ηρωική Γεωργία» και μετατράπηκε σε premium προϊόν πολυτελείας, αποτελούν τα πρότυπα που επικαλείται ο Σύλλογος.
Οι φιλοδοξίες για το μουσείο περιλαμβάνουν τη σύνδεση του φυστικιού Αίγινας με την παγκόσμια υψηλή γαστρονομία, συγκρίνοντάς το με τρούφα και χαβιάρι, την ανάδειξη των διατροφικών και θεραπευτικών του ιδιοτήτων, καθώς και τη λειτουργία του ως κέντρου επιμόρφωσης με σεμινάρια και επιστημονικά συνέδρια.
«Χρειαζόμαστε ζωντανά δέντρα, όχι τούβλα»
Η ανακοίνωση δεν έγινε δεκτή με ομόφωνη χαρά. Η Τιτίνα Κανελλά, επικεφαλής της ιστορικής βιοτεχνίας «Η Αίγινα» – που επεξεργάζεται φυστίκι Αίγινας ΠΟΠ από το 1952 – απέστειλε εκτενή επιστολή προς φορείς και αρχές, εκφράζοντας βαθύτερες ανησυχίες για την πορεία της καλλιέργειας και τις προτεραιότητες που τίθενται.
Η Κανελλά δηλώνει «ουσιαστική αρωγός» στην προσπάθεια, αλλά θέτει ένα κεντρικό ερώτημα: αντί για ένα μουσείο που ενδέχεται να εκθέτει ό,τι «κάποτε υπήρχε», δεν θα ήταν πιο αποτελεσματική η άμεση στήριξη της ζωντανής καλλιέργειας; Η ίδια προτείνει συγκεκριμένα μέτρα: δωρεάν διανομή νέων δέντρων φυστικιάς, φορολογικές απαλλαγές για νέους καλλιεργητές, μείωση ΦΠΑ στα προϊόντα ΠΟΠ, ηλεκτρονική καταγραφή των υπαρχουσών καλλιεργειών και σύσταση Δημοτικού Γραφείου Αγροτικής Αρωγής.
Πίσω από τον σκεπτικισμό της βρίσκεται μια σκληρή διαπίστωση: το νησί «πνίγεται» από οικοδομική δραστηριότητα – περισσότερες από 1.500 ενεργές οικοδομικές άδειες αναφέρει η ίδια -, ενώ η γεωργική γη συρρικνώνεται χρόνο με το χρόνο. Σε αυτό το πλαίσιο, ένα μουσείο χωρίς ουσιαστική προστασία της καλλιέργειας κινδυνεύει να γίνει επιτύμβιος στήλη.
Ένα προϊόν με παγκόσμια αναγνώριση, μια περιοχή με ανοιχτές πληγές
Το φυστίκι Αίγινας ΠΟΠ είναι ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα ελληνικά γεωγραφικά προϊόντα. Η καλλιέργειά του, που αντέχει στη φτωχή, βραχώδη γη του νησιού, αποτελεί για αιώνες τον κορμό της τοπικής οικονομίας. Η κλιματική αλλαγή, η υδατική ανεπάρκεια και η αστυφιλία απειλούν σήμερα τη βιωσιμότητά της με ρυθμούς που προκαλούν ανησυχία στους παραγωγούς.
Το αν το Μουσείο Φυστικιάς Αίγινας θα καταστεί ο «φάρος» που οραματίζεται ο Αγροτικός Σύλλογος ή ένα απλώς εντυπωσιακό κτήριο χωρίς ζωντανό υπόβαθρο – όπως υπαινίσσεται η Κανελλά -, θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις επιλογές που θα κάνουν στα επόμενα χρόνια Δήμος, Περιφέρεια και το ίδιο το νησί.
