Συμβάσεις που υπάρχουν στα χαρτιά αλλά δεν τηρούνται στην πράξη, υπερωρίες που δεν πληρώνονται, λεκτική κακοποίηση από προϊσταμένους και πελάτες, και συνθήκες διαμονής που αφήνουν πολλά να επιθυμεί κανείς. Αυτή είναι, σε γενικές γραμμές, η εικόνα που αποτυπώνει μια νέα διεθνής ακαδημαϊκή έρευνα για τις συνθήκες εργασίας στον ελληνικό τουρισμό και τη φιλοξενία, έναν κλάδο που συνεισφέρει πάνω από το 20% του ελληνικού ΑΕΠ, αλλά φαίνεται να αντιμετωπίζει σοβαρά δομικά προβλήματα στο εσωτερικό του.
Η έκθεση με τίτλο «Fair Work and Employment Conditions in the Greek Tourism and Hospitality Sector» εκπονήθηκε από ερευνητές των πανεπιστημίων Strathclyde, Bournemouth, Nottingham Trent και Manchester Metropolitan του Ηνωμένου Βασιλείου, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Βασίστηκε σε πανελλαδική έρευνα με τη συμμετοχή 451 εργαζομένων στον τουρισμό και την εστίαση, και εξετάζει πέντε βασικούς άξονες: αμοιβές, συμβάσεις εργασίας, συνθήκες στον χώρο εργασίας, διαχείριση προσωπικού και εκπροσώπηση εργαζομένων.
Το παράδοξο ενός κλάδου-μαμούθ
Σύμφωνα με στοιχεία του WTTC που παρατίθενται στην έρευνα, ο τουρισμός υποστήριξε περίπου 900.000 θέσεις εργασίας στην Ελλάδα το 2025, αντιπροσωπεύοντας το 21,1% της συνολικής απασχόλησης. Ωστόσο, παρά τη μακροοικονομική του βαρύτητα, ο κλάδος εξακολουθεί να στηρίζεται σε ένα μοντέλο εντατικής ευελιξίας, έντονης εποχικότητας και ανομοιογενών εργασιακών συνθηκών.
Οι ερευνητές περιγράφουν ένα «διττό» εργασιακό περιβάλλον: στις μεγαλύτερες και πιο οργανωμένες επιχειρήσεις, οι εργαζόμενοι αναφέρουν τυπικές συμβάσεις, αξιοπρεπείς συνθήκες και καλύτερη διαχείριση. Σε μικρότερες και ανεξάρτητες επιχειρήσεις, όμως, το τοπίο αλλάζει δραστικά.
Συμβάσεις στα χαρτιά, απλήρωτες ώρες στην πράξη
Τα ευρήματα της έρευνας είναι αποκαλυπτικά. Σχεδόν το 86% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι διαθέτει γραπτή σύμβαση εργασίας — ένα στοιχείο που, με μια πρώτη ανάγνωση, φαίνεται ενθαρρυντικό. Στην πράξη, όμως, η έρευνα καταγράφει μεγάλη απόκλιση ανάμεσα στις συμβατικές και τις πραγματικές ώρες εργασίας, με πολλούς εργαζόμενους να κάνουν αδήλωτες υπερωρίες που δεν αποζημιώνονται. Συγκεκριμένα, το 27% δηλώνει ότι δεν αμείβεται για το σύνολο των ωρών που πραγματικά εργάζεται.
Παράλληλα, το 45,9% των συμμετεχόντων δηλώνει ότι εργάζεται ή έχει εργαστεί εποχικά τα τελευταία δύο χρόνια, ενώ το 47% απασχολείται σε ανεξάρτητες ή οικογενειακές επιχειρήσεις. Σημαντικό τμήμα του δείγματος αναφέρει επίσης ότι εργάζεται χωρίς επαρκή διαλείμματα ή ημέρες ανάπαυσης, ιδιαίτερα κατά τις περιόδους αιχμής.
Λεκτική βία, bullying και σεξουαλική παρενόχληση
Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα δεδομένα που αφορούν στην εργασιακή κακοποίηση. Μόλις το 9,5% των εργαζομένων δηλώνει ότι δεν έχει βιώσει ποτέ λεκτική κακοποίηση στον χώρο εργασίας. Το 54,8% την αντιμετωπίζει «μερικές φορές», το 21,4% «τις περισσότερες φορές» και το 8,3% «πάντα». Η ψυχολογική κακοποίηση, από την άλλη, αφορά τουλάχιστον «μερικές φορές» το 42,9%, με το 17,9% να αναφέρει ότι τη βιώνει σε συνεχή βάση.
Στα ίδια ευρήματα, το 36,9% αναφέρει ότι έχει βιώσει bullying, ενώ το 17,9% δηλώνει ότι έχει υποστεί σεξουαλική παρενόχληση ή κακοποίηση. Αξίζει να επισημανθεί ότι οι πηγές αυτής της πίεσης δεν περιορίζονται στη διοίκηση: εργοδότες, προϊστάμενοι αλλά και πελάτες εμφανίζονται ως βασικοί δράστες.
Στέγαση: το αόρατο πρόβλημα των εποχικών
Ένα κεφάλαιο που συχνά παραμένει στο περιθώριο της δημόσιας συζήτησης αφορά τις συνθήκες διαμονής των εποχικών εργαζομένων, κυρίως στα νησιά. Το 57,3% δηλώνει ότι του παρέχεται κατάλυμα από τον εργοδότη, ωστόσο η ποιότητα αυτής της στέγασης αποδεικνύεται συχνά προβληματική. Το 37,7% μοιράζεται δωμάτιο με άλλους, ενώ μόλις το 30,8% διαμένει σε αυτόνομο χώρο. Υπερπληθυσμός, θόρυβος, ελλιπής καθαριότητα και ανεπαρκείς υποδομές αποτελούν συχνές καταγγελίες. Αξιοσημείωτο: μόνο το 7% δηλώνει ότι δεν αντιμετώπισε κανένα απολύτως πρόβλημα με τις συνθήκες διαμονής.
Ένα μοντέλο που δεν αντέχει άλλο
Η έκθεση καταλήγει σε μια διαπίστωση που θα έπρεπε να απασχολεί ευρύτερα: ο ελληνικός τουρισμός βρίσκεται μπροστά σε ένα κρίσιμο δίλημμα. Αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομίας, αλλά στηρίζεται σε εργασιακές πρακτικές που εντείνουν την επισφάλεια και απωθούν τους εργαζόμενους από τον κλάδο. Σύμφωνα με τις προβλέψεις που παρατίθενται στην έρευνα, η τουριστική βιομηχανία ενδέχεται να αντιμετωπίσει έλλειψη έως και 290.000 εργαζομένων ως το 2035, ένα στοιχείο που καθιστά τη βελτίωση των εργασιακών συνθηκών στον τουρισμό όχι απλώς κοινωνική υποχρέωση, αλλά στρατηγική οικονομική ανάγκη.
Τα ευρήματα της έρευνας θα παρουσιαστούν δημόσια σε ημερίδα με θέμα «Συνθήκες Απασχόλησης και Δίκαιη Εργασία στον Ελληνικό Τουρισμό», την Τετάρτη 20 Μαΐου 2026, στο Κεντρικό Κτήριο του Πανεπιστημίου Πειραιώς, με ώρα έναρξης στις 15:00.
