Σύμφωνα με την «Αργολική αρχειακή βιβλιοθήκη», η «Ετυμολόγησις του ονόματος έχει ήδη επιχειρηθή από τα αρχαία χρόνια: Τον πρώτο π.Χ. αιώνα ο γεωγράφος Στράβων έγραφε στα «Γεω­γραφικά» του: «Άργος δε και το πεδίον λέγεται παρά τοις νεωτέροις, παρ’ Ομήρω δ’ ούδ’ άπαξ. Μάλιστα δ’ οίονται Μακεδονικόν και Θετταλικόν είναι». (VIII, p. 372). Δηλαδή, η λέξις Άργος σημαίνει το πεδίον, την πε­δινή χώρα, και η λέξις είναι Μακεδονική – Θεσσαλική, δηλ. πελασγική – προελληνική.

Το ότι η λέξις Άργος σημαίνει πεδίον επανέλαβε σε μεταγενέστερα χρόνια, τον 6° μ.Χ. αιώνα, ο Στέφανος ο Βυζάντιος, γράφων στα «Εθνικά» του: «Άργος σχεδόν πάν πεδίον κατά θάλασσαν» (λ. Άργος). Τη θέσιν ότι το όνομα είναι προελληνικό υπεστήριξαν κατά τους νεώτερους χρόνους ορισμένοι γλωσσολόγοι, όπως ο V. Windevens, στο έργο του Le Pelasgique (Louvain 1952, σ. 18 κ.έ.) και ο γλωσσολόγος – συντάκτης του έγκυρου γερμανόφωνου ετυμολογικού λεξικού, με τίτλο Griechisches etymo­logisches Wortebuch, Η. Frisk (Heidelberg 1960-1972, λ. Argos). Αμφότεροι παραπέμπουν σε ινδοευρωπαϊκή ρίζα ark- από την οποία παράγεται το ελληνικό ρήμα αρκέω (= διασφαλίζω, προφυλάσσω) και το λατινικό όνομα arx (= ακρόπολις, φρούριο). Αξιοπρόσεκτο είναι ότι στον Όμηρο το ρήμα αρκέω σημαίνει προφυλάσσω, αποκρούω. Την έννοια επαρκώ για πρώτη φορά συναντούμε στους τραγικούς ποιητές.

2. Από τα αρχαία χρόνια έρχεται και η άποψις ότι το τοπωνύμιο Άργος είναι κυριώνυμο. Λέγεται δηλαδή ότι ο Άργος ο τρίτος βασιλιάς της πόλεως του Άργους, πού έως τότε λεγόταν φορωνικόν άστυ, μετονό­μασε την πόλιν, δίδοντας σ’ αυτήν το όνομά του.

Λέγει σχετικά ο Παυσανίας: «Άργος δε, Φορωνέως θυγατριδούς, βασιλεύσας μετά Φορωνέα ωνόμασεν αφ’ αυτού την χώραν = Ο Άργος, ο γυιός του Φορωνέως, που βασίλευσε μετά τον Φορωνέα, ονόμασε την χώρα από το δικό του όνομα» (II 16 1). Άλλες μεταγενέστερες καταγραφές, όπως π.χ. αυτή του Μεγάλου Ετυμολογικού, λεξικού του 11ου αιώνα, θεωρούν ως ονοματοδότη της πόλεως άλλον Άργον μεταγενέστερο. Συγκεκριμένα, τον δισέγγονο του προμνημονευθέντος Άργου, πού έμεινε γνωστός ως Άργος ο πανόπτης. Αυτός ο Άργος, κατά τις αρχαίες αναφορές είχε 100 οφθαλμούς και ήταν φύλακας της Ιούς. Ο Λουκιανός λέγει ότι υπήρχε και αρχαία παροιμία «οξύτερον του Άργου οράν» (Ιστορ. 18), ενώ ο Θεμίστιος αναφέρει άλλη «Άργου πλείονας έχει οφθαλμούς».

Άλλο Βυζαν­τινό λεξικό, του 11ου επίσης μ.Χ. αιώνος, το Γουδιανό, αναφέρει Άργον, πολυόμματον κύνα. Γράφει το λεξικό: «Άργος, χώρα Πελοποννήσου, από του Άργου του πολυομμάτου κυνός ωνομασμένη». Από τα ανωτέρω συ­νάγεται ότι ο Παυσανίας και ορισμένα Βυζαντινά λεξικά αναζητούν κάποιον ονοματοδότη της πόλεως, διαφοροποιούνται όμως στον προσδιορισμό του συγκεκριμένου ονοματοδότη. Οι θέσεις πάντως αυτές δεν αντιμε­τωπίζουν το πρόβλημα της ρίζας του ονόματος».

Όμως έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον αν επικεντρωθούμε στον Κύνα με τους 100 οφθαλμούς, όπου το Βυζαντινό λεξικό, του 11ου επίσης μ.Χ. αιώνος, το Γουδιανό, αναφέρει «Άργος, χώρα Πελοποννήσου, από του Άργου του πολυομμάτου κυνός ωνομασμένη», στους αργούς κύνας στο Α 50 της Ηλιάδος γίνεται λόγος για «κύνας αργούς», δηλαδή ταχείς σκύλους ή στους «αργούς κύνας» στον πόλεμο των επιγόνων. Ο σκύλος και ο πρόγονός του ο Λύκος αποτελούν ορόσημα για την πόλη. Και τα δύο, ιδιαίτερα ο Λύκος ταυτίζονται με το φως και ίσως αυτό να αποτελεί μια προσέγγιση στην ετοιμολογία της λέξης Άργος. Όμως μια ακόμα προσέγγιση της λέξης Άργος με μετάθεση του τόνου στην λήγουσα γεννά νέες σκέψεις.

Τι σημαίνει η λέξη αργός και πόσο αντίθετη έννοια έχει με την σημερινή;

Ο Άργος ο πιστός σκύλος του Οδυσσέα καταφέρνει να ταυτίσει την Λέξη Άργος με την λέξη αργός, δηλαδή γρήγορος, όπως φαίνεται από τα Ομηρικά έπη:    

  …«Τέτοιο σκυλί πολύ παράξενο να το ‘χουν πεταμένο

     μές στις κοπριές΄ αλήθεια, έχει όμορφο σκαρί, μα δεν κατέχω

     εξόν την ομορφιά και γρήγορα, παλιά, τα πόδια αν είχε»…

Φαίνεται πεντακάθαρα ότι ο Άργος, ήταν αργός, δηλαδή γρήγορος.

Ακόμα και ο αστερισμός του Κυνός έχει σχέση με γρήγορο κύνα, αφού στο κυνήγι τα σκυλιά είναι γρήγορα. Όπως αναφέρουν Επίκουροι Καθηγητές Αστροφυσικής,  Στράτος Θεοδοσίου και Μάνος Δανέζης, στο πόνημά τους «Οι φύλακες των Ουρανίων πυλών- Ο ουρανός του χειμώνα», «σύμφωνα με την ελληνική μυθολογική άποψη, ο αστερισμός απεικονίζει τον κύνα της Αρτέμιδας ιεάς του κυνηγιού, ή έναν από τους σκύλους του Ακταίωνα, γιού του Αρισταίου και της Αντινόης, της κόρης του Κάδμου.

Ο Ακταίωνας ήταν περίφημος κυνηγός, αλλά επειδή είδε την Άρτεμη γυμνή καθώς λουζόταν, μεταμορφώθηκε από τη θεά σε ένα ελάφι που το κατασπάραξαν τα δικά του σκυλιά. Ένα από αυτά τα σκυλιά μεταφέρθηκε από τη Θεά στον ουρανό και σχημάτισε τον αστερισμό του Μικρού Κυνός. Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή ο αστερισμός παριστά τον Άνουβι, το θεό των Αιγυπτίων, γιο του Όσιρι, ο οποίος είχε κυνόμορφη κεφαλή».

Στο ίδιο πόνημα, λίγο πιο κάτω αναφέρουν ότι «Ίσως ο Μέγας Κύων να συμβόλιζε ακόμα τη Λαίλαπα, το φοβερό κυνηγετικό σκυλί του Ωρίωνα, που μετά τον θάνατό του η Άρτεμη το έδωσε στη Νύμφη Πρόκρη, η οποία με τη σειρά της το χάρισε στον άντρα της Κεφάλα, τον άλλο περίφημο κυνηγό της αρχαιότητας. Η Λαίλαπα φημιζόταν για την ταχύτητά της, την οποία πιστοποίησε καθώς νίκησε σε αγώνα ταχύτητας το θεωρούμενο τότε ταχύτερο ζώο, την αλεπού. Μετά από αυτή την νίκη της η Λαίλαπα απήχθη από τον Δία και τοποθετήθηκε στον ουρανό σαν αστερισμός». Στον Μέγα Κύωνα δεν έχουμε απλός ένα ακόμα γρήγορο σκυλί, αλλά ένα λαμπερό σύνολο 96 άστρων που δεν απέχει καθόλου από τα 100 μάτια του Πανόπτη Άργου.

Ένα ακόμα θέμα που σχετίζεται με την ταχύτητα είναι η μυθική Αργώ, την οποία ορισμένοι πλέον την ταυτίζουν με το Άργος και όχι με την Ιωλκό, όπως πιστεύεται μέχρι σήμερα. Φυσικά ο κάθε μύθος είναι μισή αλήθεια και πάνω σ αυτήν θα κάνουμε μια αδόκιμη προσέγγιση κάτω από ένα άλλο πρίσμα.

Αν προσέξουμε πέρα από τον Ιάσωνα, που ήταν ο ηγέτης τους και τον Ορφέα, οι άλλοι επιφανείς ήρωες όπως ο Ηρακλής, ο Κάστωρ και ο Πολυδεύκης σχετίζονται άμεσα με το Άργος. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και ο ναυπηγός της Αργούς, ο Άργος.

Σε κάθε περίπτωση η Αργώ ήταν ένα ταχύτατο καράβι και όχι ένα αργό όπως θα μπορούσε να υπαινιχτεί κανείς με την σημερινή έννοια της λέξης. Όσο για την παρετυμολογία ότι της δόθηκε το όνομα από τον κατασκευαστή της τον Άργο, δεν δικαιολογία την μεταφορά του τονισμού. Ίσως ήρθε ο καιρός να αναζητηθεί μια διαφορετική ερμηνεία της λέξης αργός, Άργος και ίσως και ο απόπλους της Αργούς από το Άργος.