Η εικόνα στο γεφύρι του Μινωτή, στην περιοχή της Επιδαύρου, προκαλεί θλίψη και ανησυχία. Πριν από λίγες ημέρες, ο φωτογραφικός φακός κατέγραψε την απόλυτη αντίθεση: δέντρα χωρίς ούτε ένα φύλλο, κλαδιά που μοιάζουν με σκελετούς, την ώρα που η υπόλοιπη βλάστηση γύρω τους παραμένει πράσινη. Τα πλατάνια στο ρέμα και στις αυλές των σπιτιών έχουν νεκρωθεί από το μεταχρωματικό έλκος, με την τοπική κοινωνία να παρακολουθεί αβοήθητη την κατάρρευση του φυσικού της πλούτου.
Σιγή ιχθύος από τις υπηρεσίες
Ο Σωκράτης Γκάτζιος, κάτοικος της περιοχής του οποίου το σπίτι βρίσκεται δίπλα στα νεκρά δέντρα, προσπάθησε να κινητοποιήσει τον μηχανισμό. Τηλεφώνησε στις αρμόδιες υπηρεσίες ζητώντας το αυτονόητο. Θέλησε να μάθει αν υπάρχει τρόπος να σωθεί ο μοναδικός πλάτανος που έδειχνε ακόμα σημάδια ζωής. Ρώτησε επίσης αν μπορεί να απομακρύνει τα ξερά κλαδιά που έχουν πέσει στην ιδιοκτησία του, φοβούμενος τον κίνδυνο προστίμου.
Η απάντηση δεν ήρθε ποτέ. Η έλλειψη ενημέρωσης είναι το κυρίαρχο παράπονο των κατοίκων στην Επίδαυρο, καθώς βλέπουν το τοπίο τους να αλλάζει δραματικά χωρίς κανένας υπεύθυνος να τους καθοδηγεί.
Ο ένοχος έχει όνομα: Ceratocystis platani
Η καταστροφή δεν είναι τυχαία. Ο υπεύθυνος είναι ο μύκητας Ceratocystis platani, που προκαλεί το μεταχρωματικό έλκος. Πρόκειται για ένα ξενικό είδος από τη Βόρεια Αμερική, το οποίο πιθανότατα έφτασε στην Ευρώπη κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και εντοπίστηκε στην Ελλάδα το 2003. Έκτοτε, έχει “θερίσει” χιλιάδες δέντρα σε Πελοπόννησο, Ήπειρο και Θεσσαλία.
Ο μύκητας εισχωρεί στο εσωτερικό του ξύλου και προσβάλλει τα πάντα: ρίζες, κορμό και κλαδιά. Νεκρώνει τον φλοιό και δημιουργεί έλκη που στραγγαλίζουν το δέντρο. Τα νεαρά πλατάνια πεθαίνουν μέσα σε δύο χρόνια. Τα γηραιότερα παλεύουν λίγο περισσότερο, όμως το τέλος τους είναι προδιαγεγραμμένο.
Πώς μεταδίδεται η ασθένεια
Ο μαρασμός εμφανίζεται ξαφνικά, συνήθως την άνοιξη ή το καλοκαίρι, όταν οι ανάγκες του δέντρου για νερό αυξάνονται. Τα φύλλα κιτρινίζουν πρόωρα και την επόμενη χρονιά ο πλάτανος δεν αναβλαστάνει ποτέ.
Η έγκαιρη διάγνωση είναι το μόνο όπλο. Η λύση είναι σκληρή: άμεση υλοτομία και καταστροφή όχι μόνο των άρρωστων δέντρων, αλλά και των γειτονικών τους υγιών. Απαιτείται χημική νέκρωση του ριζικού συστήματος για να μην περάσει ο μύκητας από ρίζα σε ρίζα. Ωστόσο, ο μεγαλύτερος κίνδυνος κρύβεται στα ανθρώπινα χέρια. Τα μηχανήματα εκσκαφής και τα εργαλεία κοπής που δεν απολυμαίνονται σωστά αποτελούν τον βασικό “μεταφορέα” του μύκητα από τη μια περιοχή στην άλλη.
Χωρίς σκιά και χωρίς μέριμνα
Κοντά στο γεφύρι του Μινωτή της Επιδαύρου, τίποτα από τα παραπάνω δεν εφαρμόστηκε. Τα πλατάνια αφέθηκαν να ξεραθούν και να πέσουν. Καμία αντικατάσταση δεν έγινε, ούτε με ανθεκτικές ποικιλίες ούτε με άλλα είδη δέντρων. Η πολύτιμη σκιά χάθηκε και η θερμοκρασία τα καλοκαίρια έχει αυξηθεί αισθητά.
Η κατάσταση παραμένει στάσιμη και επικίνδυνη. Ο κάτοχος της παρόχθιας κατοικίας περιμένει ακόμα στο ακουστικό του. Η γραφειοκρατία είναι πιο αργή από τον μύκητα.
Με πληροφορίες από την ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
