Με την Πελοπόννησο να αποτελεί παραδοσιακά μια από τις πλέον ευάλωτες περιφέρειες της χώρας κατά την αντιπυρική περίοδο, η έγκαιρη προετοιμασία των πολιτών και των Δήμων κρίνεται επιβεβλημένη. Μια νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ), η οποία εξειδικεύει τον πρόσφατο Νόμο 5281/2026, έρχεται να αναδιαμορφώσει το τοπίο όσον αφορά τον καθαρισμό οικοπέδων και τους ακάλυπτους χώρους, φέρνοντας σημαντικές αλλαγές στα πρόστιμα, στις προθεσμίες, αλλά και στις εξαιρέσεις.

Στόχος του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας είναι να αποφευχθούν τα φαινόμενα γραφειοκρατικής εμπλοκής των προηγούμενων ετών, ενισχύοντας τη διαφάνεια και την ουσιαστική προληπτική πυροπροστασία των οικισμών της Πελοποννήσου.

Ποιοι και πότε πρέπει να καθαρίσουν

Βάσει του νέου πλαισίου, οι ιδιοκτήτες, οι νομείς (νέα προσθήκη στο νόμο), οι επικαρπωτές και οι μισθωτές ακινήτων καλούνται να αναλάβουν δράση. Οι εργασίες καθαρισμού πρέπει να εκτελεστούν στο διάστημα από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου 2026. Ωστόσο, η ευθύνη δεν σταματά εκεί, καθώς επιβάλλεται η συνεχής συντήρηση των χώρων καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, δηλαδή έως τις 31 Οκτωβρίου.

Η υποχρέωση αφορά:

• Οικόπεδα εντός σχεδίου πόλεως ή εντός ορίων οικισμών.
• Εκτάσεις που βρίσκονται σε ακτίνα 100 μέτρων από τα όρια των οικισμών (εκτός αν εμπίπτουν στη δασική νομοθεσία).
• Εκτός σχεδίου γήπεδα που διαθέτουν κτίσμα.

Η διαδικασία δήλωσης στο akatharista.apps.gov.gr

Η καταληκτική ημερομηνία για τον καθαρισμό ταυτίζεται πλέον με την προθεσμία υποβολής της σχετικής δήλωσης (15 Ιουνίου). Μόλις ολοκληρωθούν οι εργασίες, οι υπόχρεοι πρέπει να υποβάλουν υπεύθυνη δήλωση στην ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα https://akatharista.apps.gov.gr.

Για όσους πολίτες της Πελοποννήσου (π.χ. ηλικιωμένους σε απομακρυσμένα χωριά) αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν τις ηλεκτρονικές υπηρεσίες, η νέα ΚΥΑ δίνει τη λύση: η δήλωση μπορεί να υποβληθεί με φυσική παρουσία στα κατά τόπους ΚΕΠ ή στις Πυροσβεστικές Υπηρεσίες.

Ποιες εργασίες απαιτούνται

Για να θεωρηθεί ένα οικόπεδο καθαρό και να μην υπάρξει κίνδυνος κυρώσεων, απαιτούνται οι εξής παρεμβάσεις:

1. Κοπή και απομάκρυνση ξερών χόρτων και φυτικών υπολειμμάτων.
2. Αραίωση θάμνων και κλάδεμα δέντρων.
3. Απομάκρυνση κάθε είδους εύφλεκτου υλικού και σκουπιδιών.
4. Ορθή διαχείριση των υπολειμμάτων του καθαρισμού. Ειδικά για το τελευταίο, οι πολίτες οφείλουν να ακολουθούν τους Κανονισμούς Καθαριότητας των Δήμων της Πελοποννήσου, αφήνοντας τα κλαδέματα μόνο στα υποδεικνυόμενα σημεία απόθεσης.

Σημαντικές εξαιρέσεις:

Το νέο πλαίσιο προστατεύει τη χλωρίδα και τη βιοποικιλότητα. Έτσι, εκτός από τους διαμορφωμένους κήπους, εξαιρούνται πλέον ρητά οι γεωργικές καλλιέργειες, οι βοσκήσιμες γαίες και οι χώροι με αποδεδειγμένη αδυναμία πρόσβασης.

Εξορθολογισμός προστίμων και κυρώσεις

Οι έλεγχοι θα γίνονται κυρίως από κλιμάκια των Δήμων μέσω του Εθνικού Μητρώου, ενώ η Πυροσβεστική θα παρεμβαίνει στοχευμένα, μόνο μετά από καταγγελίες. Με τη νέα νομοθεσία (που καταργεί την Πυροσβεστική Διάταξη 20/2024), τα πρόστιμα για τα ακαθάριστα οικόπεδα μειώνονται μεν, αλλά γίνονται πιο στοχευμένα:

• Αν δεν υποβληθεί δήλωση: Το πρόστιμο πέφτει στα 500 ευρώ (αν δεν έχει γίνει ούτε καθαρισμός). Αν ο καθαρισμός έχει γίνει, αλλά απλώς ξεχάσατε τη δήλωση, το πρόστιμο ορίζεται στα 100 ευρώ (από 1.000€ που ίσχυε).
• Αν δεν γίνει καθαρισμός: Η χρέωση αυξάνεται σε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο (από 0,50€). Το ελάχιστο πρόστιμο είναι 200 ευρώ και το μέγιστο 2.000 ευρώ.
• Αυτεπάγγελτος καθαρισμός: Ο Δήμος έχει το δικαίωμα να μπει στο οικόπεδο, να το καθαρίσει και να στείλει τον «λογαριασμό» (καταλογισμός δαπάνης) στον ιδιοκτήτη.
• Ένσταση: Αν σας επιβληθεί πρόστιμο αλλά προχωρήσετε άμεσα στον καθαρισμό κατά τη διάρκεια της ένστασης, το ποσό μειώνεται κατά 50%.
• Ψευδής δήλωση: Όποιος δηλώσει ψευδώς ότι καθάρισε τον χώρο του, αντιμετωπίζει ποινικές κυρώσεις (φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών) και βαρύ πρόστιμο 5.000 ευρώ.