Σε φάση ριζικού μετασχηματισμού βρίσκεται το πλαίσιο καταβολής του επιδόματος ανεργίας από τη ΔΥΠΑ μέσα στο 2026. Το νέο καθεστώς, που ήδη εφαρμόζεται πιλοτικά, συνδέει πλέον άμεσα την κρατική ενίσχυση με την αύξηση του κατώτατου μισθού, τον ασφαλιστικό βίο του εργαζομένου, αλλά και την πραγματική του διάθεση να επιστρέψει στην αγορά εργασίας.
Ο κεντρικός σχεδιασμός του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης έχει διττό στόχο: αφενός να στηρίξει οικονομικά τους ανέργους στο πρώτο –και πιο δύσκολο– διάστημα της ανεργίας τους, και αφετέρου να δώσει ισχυρά κίνητρα για την ταχύτερη δυνατή επανένταξή τους στην απασχόληση.
Η «κόκκινη γραμμή» των τριών αρνήσεων
Η πιο σημαντική αλλαγή που έρχεται και απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, είναι ο κανόνας που μπορεί να αφήσει δικαιούχους εκτός νυμφώνος. Με βάση το νέο νομοθετικό πλαίσιο, το επίδομα ανεργίας δεν θεωρείται πλέον δεδομένο εάν ο άνεργος δεν δείχνει πρόθυμος να εργαστεί.
Συγκεκριμένα, εάν οι σύμβουλοι της ΔΥΠΑ προτείνουν σε έναν άνεργο θέσεις εργασίας οι οποίες:
- Ταιριάζουν απόλυτα με το βιογραφικό και την προϋπηρεσία του.
- Βρίσκονται σε λογική χιλιομετρική απόσταση από την κατοικία του.
Ο δικαιούχος έχει το δικαίωμα να απορρίψει έως και δύο τέτοιες προτάσεις. Αν, όμως, αρνηθεί και τρίτη διαδοχική πρόταση εργασίας, τότε η ΔΥΠΑ προχωρά στην οριστική διακοπή του επιδόματος.
Πώς υπολογίζεται το νέο κλιμακωτό επίδομα
Το πιλοτικό πρόγραμμα, το οποίο χρηματοδοτείται με 100 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, πήρε πρόσφατα παράταση έως τις 30 Ιουνίου 2026. Ήδη 15.000 άνεργοι έχουν ενταχθεί σε αυτό, βλέποντας επιδόματα που –υπό προϋποθέσεις– αγγίζουν έως και τα 1.375 ευρώ μηνιαίως.
Το ποσό που λαμβάνει ο άνεργος δεν είναι πια σταθερό καθ’ όλη τη διάρκεια της επιδότησης (η οποία μπορεί να φτάσει μέχρι και τους 24 μήνες). Αντίθετα, είναι κλιμακωτό και εμπροσθοβαρές. Αυτό σημαίνει ότι τους πρώτους έξι μήνες το ποσό είναι αισθητά αυξημένο, και στη συνέχεια μειώνεται ανά τρίμηνο. Στην τρέχουσα πιλοτική φάση, η μείωση δεν πέφτει κάτω από το βασικό επίδομα των 565 ευρώ (όπως αυτό διαμορφώθηκε μετά την πρόσφατη αύξηση του κατώτατου μισθού). Ωστόσο, όταν το μέτρο γίνει καθολικό, αυτή η «προστασία» ενδέχεται να καταργηθεί για όσους έχουν μικρή προϋπηρεσία.
Ο τελικός υπολογισμός στηρίζεται σε τρεις βασικούς πυλώνες:
- Το σταθερό μέρος: Αφορά το σύνολο των ανέργων. Ξεκινά δυναμικά στο 70% του κατώτατου μισθού για το πρώτο τρίμηνο της ανεργίας και σταδιακά αποκλιμακώνεται, φτάνοντας στο 20% κατά το δεύτερο έτος.
- Το ανταποδοτικό (Μεταβλητό) μέρος: Επιβραβεύει τους εργαζόμενους με πολλά χρόνια ασφάλισης και υψηλούς μισθούς. Προϋπόθεση για την καταβολή του είναι η συγκέντρωση τουλάχιστον 900 ημερών ασφάλισης την τελευταία τετραετία.
- Οι προσαυξήσεις οικογενειακής κατάστασης: Εξακολουθούν να καταβάλλονται τα επιδόματα τέκνων, καθώς και τα αναλογούντα Δώρα Χριστουγέννων και Πάσχα, με ειδική πρόνοια για τη στήριξη των μονογονεϊκών οικογενειών.
Η καθολική εφαρμογή του νέου επιδόματος ανεργίας αναμένεται να αλλάξει πλήρως τον χάρτη των επιδομάτων, δημιουργώντας ένα πιο δίκαιο, ανταποδοτικό, αλλά και αυστηρότερο σύστημα κοινωνικής προστασίας.
