Η 4η Απριλίου 1821 αποτελεί ένα κομβικό ορόσημο για τον Αγώνα της Ανεξαρτησίας. Σαν σήμερα, οι ελληνικές δυνάμεις έθεσαν σε εφαρμογή το σχέδιο για τη συστηματική πολιορκία του Ναυπλίου, μιας πόλης-κλειδί που λειτουργούσε ως ισχυρό διοικητικό και στρατιωτικό κέντρο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον Μοριά.
Ο διμέτωπος αποκλεισμός, από ξηρά και θάλασσα, έμελλε να κρίνει την πορεία της Επανάστασης στην περιοχή.
Ο ασφυκτικός ναυτικός αποκλεισμός και η Μπουμπουλίνα
Στην πρώτη γραμμή αυτής της ιστορικής επιχείρησης βρέθηκε μια γυναικεία μορφή που ξεπέρασε τα όρια της εποχής της: η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα. Με αδιαμφισβήτητη τόλμη, η Σπετσιώτισσα καπετάνισσα έθεσε τα πλοία της στην υπηρεσία του Αγώνα και ανέλαβε προσωπικά τη διοίκηση του ναυτικού αποκλεισμού στον Αργολικό Κόλπο.
Η παρουσία της στα νερά του Ναυπλίου ήταν καταλυτική. Ενδεδυμένη με την παραδοσιακή φορεσιά των νησιών του Αργοσαρωνικού, επέβλεπε τις επιχειρήσεις αποκόπτοντας κάθε γραμμή ανεφοδιασμού των οθωμανικών φρουρών από τη θάλασσα. Η δράση της όχι μόνο προκάλεσε πανικό στους πολιορκημένους Τούρκους, αλλά παράλληλα εξύψωσε το ηθικό των Ελλήνων αγωνιστών, μετατρέποντάς την σε απόλυτο σύμβολο αυταπάρνησης και γυναικείας δυναμικής στο 1821.
Η εξάντληση του εχθρού και η πτώση του Παλαμηδίου
Η επιχείρηση κατάληψης του Ναυπλίου δεν ήταν μια σύντομη υπόθεση. Εξελίχθηκε σε δύο φάσεις, απαιτώντας πολύμηνη καρτερία, στρατηγική υπομονή και αντοχή απέναντι στις κακουχίες. Υπό την καθοδήγηση ηγετικών μορφών όπως ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και ο Δημήτριος Υψηλάντης, τα ελληνικά στρατεύματα διατήρησαν στενό τον κλοιό στην ξηρά.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο, ωστόσο, ορθωνόταν στον βράχο πάνω από την πόλη: το Παλαμήδι. Το επιβλητικό και δυσπρόσιτο οχυρό έμοιαζε απόρθητο. Παρόλα αυτά, ο απόλυτος αποκλεισμός είχε ως αποτέλεσμα την εξάντληση των προμηθειών. Η πείνα και η απόγνωση ανάγκασαν τελικά την οθωμανική φρουρά να εγκαταλείψει τις θέσεις της στο κάστρο και να αναζητήσει καταφύγιο στον αστικό ιστό της πόλης.
Αυτή ήταν η στιγμή που εκμεταλλεύτηκε ο Στάικος Σταϊκόπουλος. Μετά από έναν μακρύ και εξαντλητικό αγώνα, τα ξημερώματα της 12ης Δεκεμβρίου 1822, εισέβαλε και κατέλαβε το Παλαμήδι, κρίνοντας οριστικά τη μάχη.
Η απελευθέρωση και η ιστορική μνήμη
Η άλωση του οχυρού αποτέλεσε τη χαριστική βολή για τους Οθωμανούς του Ναυπλίου. Σε μια ύστατη προσπάθεια σωτηρίας, επιχείρησαν ηρωική έξοδο προς τον αργολικό κάμπο, όμως οι ελληνικές δυνάμεις τούς απώθησαν οριστικά στους γύρω βάλτους, σφραγίζοντας την απελευθέρωση της περιοχής.
Η σημερινή επέτειος λειτουργεί ως φάρος μνήμης. Η πολιορκία του Ναυπλίου υπενθυμίζει στο σύγχρονο αναγνωστικό κοινό τον άθλο του ’21, αναδεικνύοντας τη διορατικότητα της Μπουμπουλίνας, το στρατηγικό πνεύμα του Κολοκοτρώνη και την ορμή του Σταϊκόπουλου. Μορφές που μετέτρεψαν το αδύνατο σε πραγματικότητα, παραδίδοντας στις επόμενες γενιές μια ελεύθερη πατρίδα.
