Πως πιθανότατα, θα προσέγγιζε το ζήτημα το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

Το Δικαστήριο εξετάζει τον Χάρτη του Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, το εθιμικό διεθνές δίκαιο και την προηγούμενη νομολογία.

Αυτοάμυνα επιτρέπεται μόνο μετά από «ένοπλη επίθεση» και δεν αναγνωρίζεται ρητά γενικό δικαίωμα προληπτικής επίθεσης.

Το Δικαστήριο ζητά σαφή απόδειξη ένοπλης επίθεσης.

Εφ όσον το Ισραήλ επετέθη χωρίς να έχει προηγηθεί άμεση ιρανική ένοπλη επίθεση, το ΔΔ πιθανότατα θα το θεωρούσε παραβίαση του Άρθρου 2§4 του Χάρτη των Η.Ε.

Και γενικά, είναι ιστορικά επιφυλακτικό απέναντι στην “ Προληπτική άμυνα”.

Βάσει του αρθρ 51, θα αναγνώριζε δικαίωμα αυτοάμυνας στο Ιράν, αν έκρινε το αρχικό πλήγμα παράνομο, με αναλογική αντίδραση.

Οι επίθεση σε αμάχους και για τους δύο, είναι παραβίαση Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου, γιατί η αυτοάμυνα δεν είναι «λευκή επιταγή».

Οι ΗΠΑ που δεν είναι άμεσα εμπλεκόμενο μέρος στην εμπόλεμη σύρραξη, “ δικαιολογούν “ τη στάση τους βάσει της “ συλλογικής αυτοάμυνας”.

Το Δικαστήριο θέτει αυστηρές προϋποθέσεις για τη συλλογική αυτοάμυνα.

Αν το Ισραήλ που ζήτησε βοήθεια από τις ΗΠΑ, κριθεί ότι εχει ξεκινήσει παράνομα τη σύγκρουση, το Δικαστήριο θα εξέτασει αν οι ΗΠΑ μπορούν να επικαλεστεί συλλογική αυτοάμυνα. Το αυτό ισχύει και για το Ισραήλ.

Η Πιθανή του προσέγγιση θα ήταν, ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν μπορούν να βασιστούν σε δικαίωμα αυτοάμυνας για να καλύψουν τις συνέπειες της δικής τους παράνομης χρήσης βίας.

Από πλευράς της μέχρι τώρα νομολογίας του Δικαστηρίου,

Το προληπτικό πλήγμα πιθανότατα θα κρινόταν παράνομο.

Το Ιράν θα είχε δικαίωμα αυτοάμυνας.

Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να εμπλακούν μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις.

Και όλες οι πλευρές θα δεσμεύονταν από το Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο.

Το πολύ ενδιαφέρον σημείο είναι ότι το Δικαστήριο δεν έχει αναγνωρίσει ποτέ πλήρως το δικαίωμα προληπτικής αυτοάμυνας, κάτι που δημιουργεί μεγάλη νομική διαμάχη σήμερα.

Μόνο η ένοπλη επίθεση ενεργοποιεί το δικαίωμα αυτοάμυνας.

Με μεγάλης κλίμακας βομβαρδισμούς, με αποστολή ένοπλων ομάδων από άλλο κράτος.

Και για τη συλλογική αυτοάμυνα ότι το κράτος που δέχεται επίθεση πρέπει να ζητήσει βοήθεια.

Χωρίς αυτό το αίτημα δεν υπάρχει νόμιμη συλλογική αυτοάμυνα.

ΟΗΕ

Το Συμβούλιο Ασφαλείας ΟΗΕ που είναι ο βασικός πολιτικός μηχανισμός, θα μπορούσε να επιβάλει κυρώσεις και να απαιτήσει κατάπαυση του πυρός.

Δεν τόκανε.

Το άρθρο 51 του καταστατικού χάρτη του οργανισμού, επιτρέπει αυτοάμυνα μόνο μετά από ένοπλη επίθεση

Η προληπτική αυτοάμυνα δεν αναγνωρίζεται καθαρά από τον Χάρτη του ΟΗΕ.

Σσυζήτησε την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή μετά τις επιθέσεις των United States και Israel εναντίον του Iran, αλλά δεν εξάδωσε ψήφισμα που να καταδικάζει τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ.

Αντίθετα, στις 11 Μαρτίου 2026 το Συμβούλιο Ασφαλείας ενέκρινε την Απόφαση 2817 (2026) με 13 ψήφους υπέρ και 2 αποχές (Ρωσία και Κίνα).

Το ψήφισμα καταδικάζει τις επιθέσεις του Ιράν εναντίον χωρών της περιοχής (χώρες του Κόλπου κ.λπ.) και δηλώνει ότι αυτές αποτελούν παραβίαση του διεθνούς δικαίου, για τη διεθνή ειρήνη και καλεί το Ιράν να τις σταματήσει Το Συμβούλιο δεν χαρακτήρισε παράνομη την επίθεση εναντίον του Ιράν.

Το Συμβούλιο Ασφαλείας συζήτησε την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και Iσραήλ εναντίον του Iran.

ΝΑΤΟ

Το ΝΑΤΟ ενεργοποιεί το Άρθρο 5 μόνο αν δεχτεί επίθεση κράτος-μέλος και το Ισραήλ δεν είναι μέλος, άρα το Άρθρο 5 δεν ισχύει.

Μπορεί όμως να υπάρξει πολιτική ή στρατιωτική υποστήριξη από μέλη του ΝΑΤΟ

Το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ είναι το πιο γνωστό και βασικό άρθρο της ιδρυτικής συνθήκης του ΝΑΤΟ και ορίζει ότι αν ένα κράτος-μέλος δεχτεί ένοπλη επίθεση, θεωρείται επίθεση εναντίον όλων των κρατών-μελών. Τα υπόλοιπα κράτη δεσμεύονται να βοηθήσουν το κράτος που δέχτηκε επίθεση.

Κάθε κράτος αποφασίζει τι είδους βοήθεια θα δώσει, αλλά η αρχή είναι η συλλογική άμυνα.

Έχει ενεργοποιηθεί μόνο μία φορά στην ιστορία, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της Επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου στις Ηνωμένες Πολιτείες το 2001.

Η ενεργοποίηση του Άρθρου 5 δεν σημαίνει αυτόματα πόλεμο από όλα τα μέλη, αλλά υποχρέωση να βοηθήσουν το κράτος που δέχτηκε επίθεση.

Ε.Ε

Η Ε.Ένωση, μπορεί να επιβάλει κυρώσεις , να στηρίξει τη διπλωματική διαμεσολάβηση και να εφαρμόσει την Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας

Δεν λειτουργεί ως ενιαία στρατιωτική δύναμη, αλλά το κάθε κράτος αποφασίζει μόνο του το τι θα πράξει.

ΕΛΛΑΣ

Η Ελληνική Κυβέρνηση και έστειλε στρατιωτική βοήθεια στην Κύπρο. Η ενέργεια είναι αμυντική.

Η Χώρα μας έχει στείλει τρεις συστοιχίες patriot στη Σαουδική Αραβία, με Έλληνες χειριστές, για την προστασία των εγκαταστάσεων της ARAMCO.

Το πρωί της 19 Μαρτίου, αναχαίτισαν με “ επιτυχία”, Ιρανικούς πυραύλους με στόχο τις εγκαταστάσεις της ΑRAMCO. Με τη Σαουδική Αραβία, η Ελλάδα έχει διμερή συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας.

Η Χώρα μας θα θεωρηθεί “ εχθρός” από το Ιράν, αν χρησιμοποιηθούν σε αυτόν τον πόλεμο, οι Αμερικανικές βάσεις στην Ελλάδα.

Τώρα που αναχαιτίσαμε με “επιτυχία” Ιρανικούς πυραύλους, πώς θα μας θεωρήσει το Ιράν;

ΚΥΠΡΟΣ

Η Κύπρος δεν είναι άμεσα μέρος της σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, αλλά εμπλέκεται έμμεσα και γεωπολιτικά λόγω της θέσης και των συνεργασιών της.

-Εχει στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ, την οποία έχει αναπτύξει περαιτέρω τα τελευταία χρόνια.

Συμμετέχει σε κοινές ασκήσεις με το Ισραήλ και την Ελλάδα, κάτι που την φέρνει πιο κοντά στο ισραηλινό στρατόπεδο.

-Η γεωγραφική της θέση την κάνει σημείο εκκένωσης πολιτών από το Ισραήλ σε κρίσεις.

-Στην Κύπρο είναι οι Βρετανικές βάσεις στο Ακρωτήρι, που χρησιμοποιούνται σε επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή.

-Η Χεζμπολάχ στον Λίβανο έχει αφήσει να εννοηθεί ότι αν χρησιμοποιηθούν στρατιωτικές βάσεις στην Κύπρο για επιθέσεις υπέρ του Ισραήλ, τότε η Κύπρος θα μπορούσε να θεωρηθεί μέρος της σύγκρουσης.

Αν η ένταση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν κλιμακωθεί σε μεγαλύτερη σύγκρουση, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι η Κύπρος είναι από τα ευρωπαϊκά σημεία που θα μπορούσαν να επηρεαστούν πρώτα. Αυτό οφείλεται κυρίως σε τρεις λόγους:

-Βρίσκεται μόλις περίπου 250–300 km από το Ισραήλ και σχετικά κοντά στον Λίβανο και τη Συρία.

Για αυτό χρησιμοποιείται συχνά ως κέντρο εκκένωσης ξένων πολιτών σε κρίσεις και είναι ο πρώτος ευρωπαϊκός σταθμός για επιχειρήσεις βοήθειας ή διπλωματικών αποστολών.

-Οι Βρετανικές βάσεις έχουν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν για επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή (π.χ. επιδρομές στη Συρία).

 Αν χρησιμοποιηθούν σε σύγκρουση που αφορά το Ιράν ή συμμάχους του, θεωρητικά θα μπορούσαν να γίνουν στόχος αντιποίνων.

ΗΠΑ

Στις ΗΠΑ υπάρχουν δύο βασικές νομικές αρχές.

Το Σύνταγμα και το Κογκρεσο. Το Σύνταγμα δίνει στο Κογκρέσο την εξουσία να κηρύξει πόλεμο

Ο νόμος “War Powers Resolution” απαιτεί την ενημέρωση Κογκρέσου μέσα σε 48 ώρες για έγκριση συνέχισης των επιχειρήσεων πέρα από 60 ημέρες.

Στην πράξη οι πρόεδροι χρησιμοποιούν συχνά ευρείες ερμηνείες της εκτελεστικής εξουσίας.

Στον εν εξελίξει πόλεμο Ισραήλ, ΗΠΑ, Ιράν, ο Πρόεδρος δεν τήρησε το Σύνταγμα και αγνόησε το Κογκρεσο.

Χθες, ο Τζόζεφ Κεντ, Διευθυντής, Εθνικό Κέντρο Αντιτρομοκρατίας, με επιστολή του στον Πρόεδρο Τραμπ, παραιτήθηκε από τα καθήκοντα του, τονίζοντας ότι αρνείται να συμμετάσχει σε έναν πόλεμο εναντίον του Ιράν που δεν απειλεί τη Χώρα του, η οποία εσύρθη στον πόλεμο από το Ισραήλ και το ισχυρό Ισραηλιτικό λόμπι στις ΗΠΑ.

Τελευταία, οι μεγαλύτερες Ευρωπαϊκές Χώρες Μέλη του ΝΑΤΟ και σύμμαχοι των ΗΠΑ(Γαλλία, Η.Β, Ισπανία, Γερμανία, Ιταλία), “ στρίβουν δια του αρραβώνος”.

ΙΣΠΑΝΙΑ

Η Ισπανία, έστειλε “ αμυντική” βοήθεια στην Κύπρο μετά από αίτημα της, αλλά δεν επιτρέπει την χρήση των Αμερικανών βάσεων στο έδαφος της για επιθετικές ενέργειες κατά του Ιράν.

Οπότε δεν μπορεί να θεωρηθεί εχθρική χώρα για το Ιράν.

ΕΜΙΡΑΤΑ

Ο πόλεμος μεταξύ Ισραήλ και Ιράν επηρεάζει νομικά τα Αραβικά Εμιράτα, στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου με διάφορους τρόπους, ακόμη και αν τα Εμιράτα δεν είναι άμεσα εμπόλεμο μέρος. Οι βασικές νομικές διαστάσεις είναι οι εξής.

1. Καθεστώς ουδετερότητας

Δεν μπορούν να παρέχουν στρατιωτική βοήθεια σε καμία πλευρά.

Δεν επιτρέπεται να επιτρέψουν τη χρήση του εδάφους τους για στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Πρέπει να μεταχειρίζονται ισότιμα τα εμπόλεμα μέρη.

Παραβίαση αυτών των κανόνων θα μπορούσε να θεωρηθεί έμμεση συμμετοχή στη σύγκρουση.

2. Κίνδυνος ευθύνης κράτους

Σύμφωνα με τους κανόνες περί διεθνούς ευθύνης κρατών, αν παρέχουν βάσεις, επιτρέπουν χρηματοδότηση ή οπλισμό, ή παρέχουν πληροφορίες σε ένα εμπόλεμο μέρος, τότε μπορεί να θεωρηθεί ότι συμβάλλουν σε διεθνώς παράνομη πράξη.

3. Στο πόλεμο Ισραήλ-Ιράν μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπα σε διεθνείς κυρώσεις κατά του Ιράν, με περιορισμούς στις τραπεζικές συναλλαγές, και ελέγχους για παράκαμψη κυρώσεων.

Εάν επιχειρήσεις στα Εμιράτα βοηθήσουν στην παράκαμψη κυρώσεων, το κράτος μπορεί να αντιμετωπίσει διπλωματικές ή νομικές πιέσεις.

4. Επειδή βρίσκονται κοντά στον Περσικό Κόλπο και στο Στενό του Ορμούζ.

Αν ο πόλεμος επεκταθεί στη θάλασσα, μπορεί να επηρεαστεί η ελευθερία ναυσιπλοΐας, ενδέχεται να επιβληθούν ναυτικοί αποκλεισμοί και μπορεί να υπάρξουν ζητήματα προστασίας εμπορικών πλοίων.

Το πλαίσιο αυτό ρυθμίζεται από το Δίκαιο της Θάλασσας.

5.Εχουν υποχρεώσεις προστασίας αλλοδαπών και επενδύσεων γιατί φιλοξενούν μεγάλες κοινότητες ξένων πολιτών και επενδύσεων. Σε περίπτωση κλιμάκωσης πρέπει να προστατεύσουν ξένους υπηκόους και επιχειρήσεις,

διαφορετικά μπορεί να προκύψουν διεθνείς διαιτησίες επενδύσεων.

ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ Δ.Δ

Η πιο σημαντική νομολογία του Διεθνούς Δικαστηρίου για το δικαίωμα αυτοάμυνας προέρχεται κυρίως υπό δύο προϋποθέσεις. Αυτές χρησιμοποιούνται σχεδόν πάντα ως νομικό προηγούμενο.

-Υπόθεση Νικαράγουα (1986)

Η υπόθεση αφορούσε τις ενέργειες των ΗΠΑ εναντίον της Νικαράγουα.

Το Δικαστήριο αποφάσισε ότι οι ΗΠΑ παραβίασαν το διεθνές δίκαιο υποστηρίζοντας στρατιωτικά τους αντάρτες Contras εναντίον της κυβέρνησης της Νικαράγουας.

Παραβίασαν την αρχή της μη επέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις άλλου κράτους.

Παραβίασαν την απαγόρευση χρήσης βίας, π.χ. με την ναρκοθέτηση λιμανιών της Νικαράγουας.

-Σύγκρουση μεταξύ Iran και ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο(2003).

Οι ΗΠΑ ισχυρίστηκαν αυτοάμυνα και είχαν επιτεθεί σε ιρανικές πετρελαϊκές πλατφόρμες.

Το Δικαστήριο έκρινε ότι δεν υπήρχε επαρκής απόδειξη ένοπλης επίθεσης από το Ιράν και οι επιθέσεις των ΗΠΑ δεν ήταν αναγκαίες και αναλογικές.

Άρα η επίκληση της αυτοάμυνας δεν έγινε δεκτή.

-Σε κάθε περίπτωση, το “ αμυνόμενο” Κράτος πρέπει να ενημερώσει το Συμβούλιο Ασφαλείας των Η.Ε.

-Στη σύγκρουση Ιράν–Ισραήλ-ΗΠΑ, αν εφαρμοστούν αυτά τα κριτήρια,

τα προληπτικά πλήγματα από το Israel και τις ΗΠΑ πιθανότατα θα θεωρηθούν παράνομα και το Iran θα μπορούσε να επικαλεστεί αυτοάμυνα.

Τρίτα κράτη όπως οι ΗΠΑ, θα μπορούσαν να εμπλακούν μόνο αν το ζητήσει το Ισραήλ και υπάρχει πραγματική ένοπλη επίθεση

Ένα πολύ ενδιαφέρον σημείο είναι ότι το Δικαστήριο δεν έχει αναγνωρίσει ποτέ πλήρως το δικαίωμα προληπτικής αυτοάμυνας, κάτι που δημιουργεί μεγάλη νομική διαμάχη σήμερα.