Το ερώτημα-έκπληξη που ζωγραφίζεται στο πρόσωπο της Hélène Rencurel στο θέατρο ντοκουμέντο «Μικρά Χεράκια» συνοδεύει το υποτιθέμενο ερώτημα «Μα τι συνέβη;» και διαλύθηκε ένας ολόκληρος βιομηχανικός κόσμος, με χιλιάδες εργαζόμενους και βιομηχανικές υποδομές πολλές από τις οποίες είχαν γνωρίσει στη δεκαετία του 70/80 την πλήρη ανανέωση! Είναι, ανάμεσα σε άλλα, το παράδειγμα της σιδηρουργίας Valfil στη βιομηχανική περιοχή της Λιέγης, μια ολοκαίνουργια βιομηχανική υποδομή του συμπλέγματος Cockerill-Sambre που οδηγήθηκε πρόωρα στο μαρασμό και την διάλυσή της.
Ήταν στις αρχές της δεκαετίας του 80, φοιτητής ακόμη, παρακολουθούσαμε με έκπληξη την πώληση των βιομηχανικών υποδομών της βελγικής σιδηρουργίας στην… Κίνα! Κομμάτι-κομμάτι, από τις βίδες μέχρι και το πιο εξειδικευμένο μέρος του εργοσταίου, οι επιχειρήσεις αυτές διαλύθηκαν και μεταφέρθηκαν στην αναπτυσσόμενη Κίνα, ενώ αντίστοιχα παραδείγματα υπάρχουν και για τις σχετικές πωλήσεις στους Ινδούς της ΜΙΤΑΛ.
Στο Θέατρο της εμβληματικής Περιφερειακής Βιβλιοθήκης της Λιέγης παρουσιάστηκε το έργο αυτό, αποτέλεσμα πολύχρονης αρχειακής έρευνας η οποία συνδύασε γραπτά και προφορικά τεκμήρια σχετικά με την Ιστορία της Εργασίας στο Βέλγιο από το 1832 μέχρι σήμερα. Να θυμίσω με την ευκαιρία αυτή πως τα δυο πρώτα ανεξάρτητα εθνικά κράτη στην Ευρώπη του 19ου αι. ήταν η Ελλάδα και το Βέλγιο. Το δεύτερο, μετά την Αγγλία, αποτέλεσε το κέντρο της βιομηχανικής εξέλιξης με ένα από τα σημαντικότερα σιδηροδρομικά δίκτυα σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Το Θέατρο-Ντοκουμέντο μέσω του οποίου παρουσιάστηκε ολόκληρη η εργασιακή ιστορία αυτής της χώρας, αλλά ο στόχος είναι η δημιουργία ενός διαλόγου όπου το κοινό διαλογίζεται πάνω στο καπιταλιστικό σύστημα και τις ανισότητες που προκαλεί. Οι συμβεβλημένοι στο ερευνητικό αυτό πρόγραμμα ερευνητές είναι : Eric Florence, Κοινωνιολόγος, Κέντρο Μελετών Εθνότητας και Μετανάστευσης και PragmApolis, Πανεπιστήμιο της Λιέγης. Ο κ. Eric Florence ήταν ο οικοδεσπότης μας στη συζήτηση που ακολούθησε την παράσταση. Επίσης συμμετέχουν στο ερευνητικό πρόγραμμα:
- Marie-Emmanuelle Chessel, ιστορικός, Κέντρο Κοινωνιολογίας των Οργανισμών, Sciences Po, Παρίσι,
- Marion Fontaine, ιστορικός. Κέντρο Ιστορίας Sciences Po, Παρίσι,
- Gilles Guiheux, κοινωνιολόγος, Κέντρο Σπουδών Κοινωνικών Επιστημών για τον Αφρικανικό, Αμερικανικό και Ασιατικό Κόσμο, Université Paris Cité,
- Odile Macchi, κοινωνιολόγος, συνεργαζόμενο μέλος του Κέντρου για τη Μελέτη των Κοινωνικών Κινημάτων, Ecole des hautes études en sciences sociales, Παρίσι, Bernard Thomann, ιστορικός, Inalco, διευθυντής του Γαλλικού Ινστιτούτου Έρευνας για την Ανατολική Ασία (Inalco, Paris-Cité, CNRS).
Ήδη σημείωσα πως τη θεατρική σκηνή ανέλαβε να παρουσιάσει η Εταιρεία «Εάν και μόνο Εάν – Θέατρο και Κοινωνικές Επιστήμες».
Μια έκθεση μέρους του αρχειακού υλικού εκτίθεται στην κεντρική αίθουσα της Βιβλιοθήκης και η σημασία της έγκειται στο γεγονός ότι επιβεβαιώνει τα στοιχεία της προβολής σε χώρες όπως η Ιαπωνία και η Κίνα, χώρες στις οποίες έχουν δημιουργηθεί αντίστοιχες καταστάσεις με εκείνες του ευρωπαϊκού καπιταλισμού των αρχών του αιώνα: χείριστες εργασιακές συνθήκες, καταπάτηση κάθε προσωπικής ελευθερίας, μαζικοί χώροι δουλειάς και ταυτόχρονα χώροι στους οποίους διαβιούν οι εργαζόμενοι με αποτέλεσμα να δημιουργούνται εκρηκτικές κοινωνικές καταστάσεις και δράματα. Ανάμεσα σε αυτά και εκείνο του της πυρκαγιάς του 1993 στο εργοστάσιο Ζhili στο Shenzhen της Κίνας, στη διάρκεια της οποίας 84 νεαρά κορίτσια εργάτριες κάηκαν ζωντανά καθώς ήταν κλειδαμπαρωμένα στους χώρους εργασίας! Η διάσταση αυτή αποτελεί μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα προοπτική για να γίνουν περισσότερο και καλύτερα κατανοητές οι συνθήκες μέσα στις οποίες ωρίμασε και αναπτύχθηκε το εργατικό κίνημα στην Ευρώπη αλλά και στις χώρες της Ασίας, παρ’ ότι η Κίνα αποτελεί σήμερα κλασικό παράδειγμα πολιτικού και ιδεολογικού ολοκληρωτισμού ο οποίος εξελίσσεται στο όνομα του «Λαού».
Διασχίζοντας εποχές και γεωγραφικές περιοχές, οι ηθοποιοί ερμηνεύουν τις 1001 φωνές των εργαζομένων που διαδέχτηκαν ο ένας τον άλλον στο μεγάλο παγκόσμιο εργοστάσιο από τη δεκαετία του 1950. Ξεθάβουν, συναρμολογούν θραύσματα ζωής, αποκαθιστούν την ανθρώπινη εμπειρία στην ποικιλομορφία και την παραφωνία της, ακολουθούν τα δαιδαλώδη μονοπάτια του τρόπου ζωής και της επιβίωσης στη σύγχρονη κοινωνία. Από την ιστορία του κ. Hata, ενός ανθρακωρύχου στην Tagawa στο ορυχείο Mitsubishi Shinyû μεταξύ 1945 και 1963, ο οποίος τα βγάζει πέρα ως ελεύθερος επαγγελματίας ως φωτογράφος κηδειών, μέχρι αυτή του Haimeï, ο οποίος το 2019 αλλάζει το ντύσιμό του 200 φορές σε 5 ώρες σε έναν αυτοσχέδιο εκθεσιακό χώρο στην κινεζική αγορά του Changshu που παγιδεύεται στη γρήγορη μόδα, συμπεριλαμβανομένης αυτής της Μπριζίτ, η οποία παραβίασε την τροχαλία της μηχανής επανασύνδεσης καλσόν της για να παράγει περισσότερα και κράτησε τους λογαριασμούς των νοικοκυριών στο πλησιέστερο σεντ, όλα ξεδιπλώνουν τα σκαμπανεβάσματα των μικρών χεριών της παγκοσμιοποιημένης ανάπτυξης.
Στη συζήτηση που ακολούθησε με θέμα «Transformations du capitalisme: consommation et travail éthiques », πήραν μέρος η Nancy Delhalle (Θεατρολόγος, ULiège), Eric Florence (Κοινωνιολόγος, ULiège), Eric Geerkens (Ιστορικός, ULiège), Odile Macchi (Κοινωνιολόγος, Cie « Si et seulement si »), Georges Kondis (Κοινωνιολόγος, Université de Péloponnèse).
(Εάν σας ενδιαφέρει η ερευνητική πρόταση: https://www.musees.uliege.be/).
