Το λιανικό εμπόριο πέρασε άλλη μια εξαιρετικά δύσκολη χρονιά το 2025, καταγράφοντας συρρίκνωση σε πραγματικούς όρους για δεύτερο συνεχόμενο έτος. Η ετήσια ανάλυση του Ινστιτούτου Εμπορίου και Υπηρεσιών (ΙΝΕΜΥ) της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ) αποτυπώνει μια αγορά δύο ταχυτήτων, όπου οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ) παλεύουν για την επιβίωσή τους, ενώ οι μεγάλοι παίκτες ενισχύουν τα μερίδιά τους.

Παρά το γεγονός ότι σε απόλυτους αριθμούς ο τζίρος των καταστημάτων (εκτός τροφίμων, καυσίμων και οχημάτων) αυξήθηκε κατά 545,2 εκατ. ευρώ, φτάνοντας τα 27,33 δισ. ευρώ (από 26,79 δισ. το 2024), πρόκειται για τη χαμηλότερη ονομαστική αύξηση που έχει σημειωθεί από το 2020.

Η ψευδαίσθηση της ανάπτυξης και η πραγματική πτώση

Ο πληθωρισμός εξακολουθεί να «καμουφλάρει» την πραγματική εικόνα της αγοράς.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, ενώ οι ονομαστικές πωλήσεις αυξήθηκαν κατά 2,0% το 2025, οι πραγματικές πωλήσεις (απαλλαγμένες από τον πληθωρισμό) σημείωσαν πτώση 0,4%. Αυτό έρχεται να προστεθεί στην πραγματική συρρίκνωση του 0,6% που είχε ήδη καταγραφεί το 2024, δείχνοντας ότι η πτώση πωλήσεων στο λιανεμπόριο τείνει να παγιωθεί.

Ο Δαυίδ και ο Γολιάθ της αγοράς: Ποιοι αντέχουν;

Η έρευνα αναδεικνύει τις δραματικές ανισότητες μεταξύ των επιχειρήσεων διαφορετικού μεγέθους. Το 2025, οι μεγάλες εμπορικές αλυσίδες κατάφεραν να αυξήσουν τον πραγματικό τους κύκλο εργασιών κατά 5,6%. Στον αντίποδα, το σύνολο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων είδε τον πραγματικό του τζίρο να βυθίζεται κατά 2,4%.

Αναλύοντας περαιτέρω τις πωλήσεις των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, η πίεση κλιμακώνεται όσο μικραίνει το μέγεθος:

• Μικρές επιχειρήσεις: Δέχθηκαν το μεγαλύτερο πλήγμα, με τον πραγματικό τζίρο να συρρικνώνεται κατά -3,9%.
• Πολύ μικρές επιχειρήσεις: Κατέγραψαν πτώση -2,9% σε αποπληθωρισμένες τιμές.
• Μεσαίες επιχειρήσεις: Αντιστάθηκαν στην τάση, σημειώνοντας θετικό πρόσημο με πραγματική αύξηση 2,1%.

Τουρισμός χωρίς αντίκρισμα και η έκρηξη των «Second-Hand»

Ένα εύρημα που προκαλεί έντονο προβληματισμό είναι η αδυναμία της αγοράς να κεφαλαιοποιήσει το τουριστικό ρεύμα. Παρότι τα τουριστικά έσοδα έσπασαν ρεκόρ το 2025, αγγίζοντας τα 23,63 δισ. ευρώ (αύξηση 9,4%), ελάχιστα από αυτά τα χρήματα κατέληξαν στα ταμεία των εμπορικών καταστημάτων.

Την ίδια στιγμή, η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα των Ελλήνων καταναλωτών αποτυπώνεται στην εντυπωσιακή άνοδο των καταστημάτων μεταχειρισμένων ειδών, τα οποία είδαν τον τζίρο τους να εκτοξεύεται κατά 31,7%. Μια εξέλιξη που, όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, υποδηλώνει μια αναγκαστική, και όχι επιλεγμένη, στροφή σε φθηνότερες λύσεις.

Ο χάρτης της Αγοράς: Κερδισμένοι και χαμένοι

Η εικόνα ανάμεσα στους επιμέρους κλάδους είναι μεικτή. Ενδεικτικά, οι μεταβολές (σε πραγματικές τιμές) έχουν ως εξής:

Οι Κερδισμένοι (+):

• Αθλητικός εξοπλισμός: +5,7%
• Ηλεκτρονικοί Υπολογιστές & Περιφερειακά: +5,2%
• Παιχνίδια: +4,7%
• Καλλυντικά: +4,0%

Οι Χαμένοι (-):

• Τηλεπικοινωνιακός εξοπλισμός: -10,2%
• Χαλιά και είδη δαπέδου: -8,7%
• Ένδυση: -1,8%
• Υπόδηση: -5,6%

(Ειδικά η πτώση σε ένδυση και υπόδηση αποτελεί ισχυρό δείκτη της περιορισμένης αγοραστικής δύναμης).

Φόβοι για λουκέτα και ακάλυπτες επιταγές

Η έλλειψη ρευστότητας στην αγορά αρχίζει να λαμβάνει επικίνδυνες διαστάσεις. Η ΕΣΕΕ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την αυξητική τάση στις ακάλυπτες επιταγές κατά τους τελευταίους μήνες του 2025, φαινόμενο που «πνίγει» κυρίως τις επιχειρήσεις με μικρά περιθώρια κέρδους.

Ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ, κ. Γιώργος Καφούνης, υπογράμμισε πως η εικόνα δεν έχει βελτιωθεί ούτε στο ξεκίνημα του 2026. Ζήτησε την άμεση ενεργοποίηση μέτρων στήριξης, με αιχμή του δόρατος την επαναφορά της ρύθμισης των 120 δόσεων για οφειλές προς το Δημόσιο. Όπως τόνισε, η κρατική μέριμνα είναι επιβεβλημένη για να μειωθούν τα λειτουργικά, ασφαλιστικά και φορολογικά βάρη, επιτρέποντας στο εμπόριο να επιβιώσει και να ενταχθεί ομαλά στη ψηφιακή μετάβαση.