Όταν φτάσαμε στον ερειπωμένο Καθεδρικό Ναό του Ευαγγελισμού, ο οποίος τα προηγούμενα χρόνια είχε μετατραπεί σε γυμναστήριο, ρώτησα πως λέγεται το «Χριστός Ανέστη» στα αλβανικά. Πρόσθεσα, πάρετε ο καθένας ένα κερί. Όταν το άναψαν, αναφώνησα “Krishti u Ngiall”! (Χριστός Ανέστη!). Με πολλή συγκίνηση και δάκρυα οι λιγοστοί παριστάμενοι αντιφώνησαν “Vertet u Ngiall”! (Αληθώς Ανέστη!). Η ελπίδα αναστήθηκε. Δημιουργήθηκε νέα προοπτική για το μέλλον. Η προσπάθεια αυτά τα χρόνια συντελέστηκε μέσα σε σύννεφα, καταιγίδες και πολλαπλές δυσκολίες. Το “Χριστός Ανέστη” καθόρισε τον ρυθμό της όλης πορείας.
(Ιερά Μητρόπολις Αργολίδας. Αναστάσιος Γιαννουλάτος, Αρχιεπίσκοπος Τιρλανων, Δυρραχίου & πάσης Αλβανίας (1929-2025). Ημέρα Μνήμης, 8 Φεβρουαρίου 2026, σ. 11).
Στις οκτώ αυτές γραμμές από την διήγηση του ίδιου του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου περικλείεται ο αγώνας και το μεγαλείο της δημιουργίας μιας από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες του καιρού μας. Ένα παράδειγμα δύναμης και αγωνιστικής αντοχής ενός φωτεινού και φωτισμένου ανθρώπου που ανέλαβε το δύσκολο έργο να χτίσει μέσα στα ερείπια μια νέα κοινωνική κατάσταση προόδου, προσφέροντας ότι πολυτιμότερο διέθετε: τον ίδιο του τον εαυτό. Μπροστά στα ερείπια η συνείδηση και η πίστη ενός Ιεράρχη αποτέλεσε την κινητήρια δύναμη που χάρισε ζωή, ελπίδα και προοπτική στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Αλβανίας και τον κόσμο της.
Στον αδελφό και συλλειτουργό Αναστάσιο Γιαννουλάτο, Αρχιεπίσκοπο Τιράνων, Δυρραχίου & πάσης Αλβανίας, ήταν αφιερωμένη η Ημέρα Μνήμης από την Αργολική Εκκλησία με μια αρχιερατική λειτουργία στον Ι.Ν. Αγίου Πέτρου στο Άργος στην οποία, εκτός από τον εφημέριό του Πρωτοπρεσβύτερο ιερέα π. Γεώργιο Σελλή και τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Αργολίδας κ. Νεκτάριο, συλλειτούργησε ο Σεβ. Μητροπολίτης Αχαΐας κ. Αθανάσιος και Ρώσος ιερέας στη ρωσική γλώσσα. Στη συνέχεια έγινε εκδήλωση μνήμης στην αίθουσα «Μέγας Αλέξανδρος» παρουσία ενός πολυπληθούς κοινού που άκουσε άγνωστες λεπτομέρειες από τη ζωή και το έργο του μακαριστού ιεράρχη. Στην εκδήλωση αυτή εκτός από τους προαναφερόμενους ιεράρχες συμμετείχε και η Γερόντισσα Φοίβη, Καθηγουμένη της Ι.Μ. Οσίου Θεοδοσίου. Παρουσιάστηκε και προσφέρθηκε στο κοινό ένα εξαιρετικά περιεκτικό, απλό και καλαίσθητο φυλλάδιο με τη ζωή τη δράση και το έργο του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου, φιλοτεχνημένο από τον Μητροπολίτη Αργολίδας κ. Νεκτάριο.
Η πορεία ενός ιεράρχη όπως ο Αναστάσιος είναι παραδειγματική για τον τρόπο που οι μεγάλες ιστορικές προσωπικότητες χτίζουν νέες κοινωνικές συνθήκες προόδου εκεί όπου ο μηδενισμός δημιούργησε ερείπια. Οι πρώτες φωτογραφίες που τον δείχνουν μπροστά και μέσα στις ερειπωμένες εκκλησίες της Αλβανίας είναι χαρακτηριστικές της δυσκολίας του έργου που αναλάμβανε το 1991, όταν ως Έξαρχος του Οικουμενικού Πατριαρχείου έφτανε στην Αλβανία για να εκτιμήσει την κατάσταση στην οποία βρισκόταν η Ορθόδοξη Εκκλησία. Και δεν ήταν μόνο οι διωγμοί του καθεστώτος Χότζα, ούτε οι λεηλατημένες εκκλησίες, ούτε ακόμη οι φοβισμένοι πολίτες που με δυσκολία προσέρχονταν στις συναντήσεις και τις λειτουργίες. Ήταν επιπλέον, η εχθρική διάθεση του καθεστώτος εναντίον του η οποία δημιουργούσε ένα μια επικίνδυνη κατάσταση ακόμη και για τη ζωή του. Απόφυγε εννέα δολοφονικές απόπειρες! Όταν λοιπόν την Κυριακή 2 Αυγούστου 1992 ξεκινούσε το αβέβαιο και δύσκολο έργο της ανασύνταξης της Εκκλησίας της Αλβανίας, γνώριζε πως έπρεπε να ξεπεράσει τεράστιες δυσκολίες και να επιλύσει βουνά προβλημάτων με κόστος ακόμη και την ίδια του τη ζωή.
Ο Αναστάσιος Γιαννουλάτος δεν επελέγη τυχαία για τη θέση αυτή! Ήταν γνωστή η δύναμη της προσωπικότητάς του, η αντοχή του και η πίστη του, πέρα από την εξαιρετική του μόρφωση, χαρακτηριστικά που επέτρεπαν στο Πατριαρχείο να του αναθέσει με απόλυτη πίστη στις δυνατότητές του Ιεράρχη το δύσκολο αυτό έργο. Είχε ήδη σε διάφορες θέσεις και στην ιεραποστολική του δράση στην Αφρική, αναδείξει τις μεγάλες δυνατότητες ενός πραγματικά φωτισμένου ανθρώπου και ιερωμένου. Για τον ίδιο ήταν μια μεγάλη ευκαιρία μέσα από την οποία ανέδειξε όλες εκείνες τις σπάνιες αρετές των φωτεινών και φωτισμένων προσωπικοτήτων που καταφέρνουν να δημιουργούν και ιδιαίτερα να χτίζουν νέους κόσμους μέσα από τα χαλάσματα. Πολύγλωσσος και με ευρύτητα πνεύματος που του χάριζε η σπάνια παιδεία του, πορεύτηκε όλα αυτά τα χρόνια με βαθιά πίστη στη δύναμη του διαλόγου, της ελευθερίας, του σεβασμού και της αγάπης του Ανθρώπου όποιος και αν ήταν αυτός. Άφησε ένα υλικό και πνευματικό έργο χωρίς προηγούμενο: εκκλησίες, σχολεία, νοσοκομεία, δίκτυα κοινωνικής στήριξης οικογενειών, νέων, εργαζομένων, ασθενών και ακόμη ανάμεσα σε δεκάδες έργα, μάθαμε για τρία υδροηλεκτρικά εργοστάσια με τα οποία χρηματοδοτούνται ο οικονομικές απαιτήσεις της Εκκλησίας της Αλβανίας.
Στην εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε για την Ημέρα Μνήμης από τον ένα χρόνο κοίμησης (25-1-2025) του Αρχιεπισκόπου Αναστασίου ακούστηκαν από τους τρεις ομιλητές άγνωστες λεπτομέρειες της καθημερινής ζωής και του έργου του. Λεπτομέρειες που συνθέτουν και ενισχύουν το περίγραμμα των μεγάλων προσωπικοτήτων οι οποίες, όταν αποχωρούν από τη ζωή αφήνουν πραγματικά δυσαναπλήρωτο κενό. Η μνήμη της προσωπικότητας και του έργου της είναι εκείνη που μπορεί ακόμη να φωτίζει το δρόμο μας και να μας χαρίζει αντοχές σε μια εποχή όπου μεσουρανούν οι δημαγωγοί και οι ποικίλοι ψευδοπροφήτες.
