Σε φάση ριζικού ανασχεδιασμού εισέρχεται η στρατηγική της χώρας για την ενεργειακή αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) ετοιμάζει μια νέα «γενιά» προγραμμάτων τύπου «Νέο Εξοικονομώ», με στόχο όχι μόνο την πράσινη μετάβαση, αλλά και την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης και της ενεργειακής φτώχειας.
Αφορμή για τις νέες παρεμβάσεις αποτελεί η υποχρέωση της χώρας να ενσωματώσει στο εθνικό δίκαιο την αναθεωρημένη Ευρωπαϊκή Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD) έως τον Μάιο του 2026. Το νέο πλαίσιο φέρνει αλλαγές που θα επηρεάσουν χιλιάδες ιδιοκτήτες και ενοικιαστές.
60.000 σπίτια και 380.000 συστήματα θέρμανσης
Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, ο «οδικός χάρτης» του ΥΠΕΝ προβλέπει σαρωτικές παρεμβάσεις. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει την πλήρη ενεργειακή ανακαίνιση περίπου 60.000 κατοικιών, καθώς και την αντικατάσταση ή εγκατάσταση σύγχρονων συστημάτων θέρμανσης σε 380.000 ιδιοκτησίες.
Η φιλοσοφία των νέων προγραμμάτων απομακρύνεται από τη λογική των οριζόντιων μέτρων. Αντ’ αυτού, προκρίνεται η κοινωνική στόχευση, ώστε να μην επιβαρυνθούν οι πολίτες, δεδομένου ότι πάνω από το 50% των ελληνικών κατοικιών έχει κατασκευαστεί πριν το 1980 και είναι ενεργειακά «ανοχύρωτο».
Το «κλειδί» του κοινωνικού κλιματικού ταμείου
Βασικός χρηματοδότης της νέας προσπάθειας θα είναι το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, το οποίο αναμένεται να «ρίξει» στην αγορά κεφάλαια ύψους 2 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026–2032.
Τα κονδύλια αυτά θα κατευθυνθούν σε δράσεις που περιλαμβάνουν:
- Ενεργειακή αναβάθμιση κελύφους (θερμομόνωση, κουφώματα).
- Αντικατάσταση παλαιών συστημάτων θέρμανσης/ψύξης με αντλίες θερμότητας και άλλα αποδοτικά συστήματα.
- Εγκατάσταση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (φωτοβολταϊκά).
Τι αλλάζει για τα κλειστά ακίνητα και τη φοιτητική στέγη
Μια από τις σημαντικότερες καινοτομίες του νέου σχεδιασμού αφορά την αξιοποίηση του αδρανούς κτιριακού αποθέματος. Το ΥΠΕΝ προωθεί ειδικό πρόγραμμα για την ανακαίνιση κλειστών ιδιωτικών διαμερισμάτων.
Το κίνητρο για τους ιδιοκτήτες θα είναι η χρηματοδότηση των εργασιών αναβάθμισης, με την προϋπόθεση ότι το ακίνητο θα διατεθεί στη συνέχεια για μακροχρόνια μίσθωση με ελεγχόμενο/μειωμένο ενοίκιο. Δικαιούχοι αυτής της δράσης θα είναι κατά κύριο λόγο:
- Ενεργειακά ευάλωτα νοικοκυριά.
- Φοιτητές που αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα στέγασης.
Δωρεάν πιστοποιητικά και οικονομίες κλίμακας
Για να διευκολυνθεί η συμμετοχή των πιο αδύναμων οικονομικά στρωμάτων, το νέο πλαίσιο προβλέπει την παροχή δωρεάν υπηρεσιών από πιστοποιημένους μηχανικούς. Αυτό σημαίνει ότι η έκδοση του Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ), που είναι απαραίτητο για την ένταξη στα προγράμματα, δεν θα επιβαρύνει τα ευάλωτα νοικοκυριά.
Παράλληλα, εισάγεται η λογική των οικονομιών κλίμακας. Οι ενεργειακές παρεμβάσεις θα ομαδοποιούνται και θα τυποποιούνται, ενώ θα δοθούν κίνητρα σε κατασκευαστικές εταιρείες και ενεργειακούς φορείς για μαζικές ανακαινίσεις, ώστε να μειωθεί το κόστος και να επιταχυνθούν οι διαδικασίες.
Τι προβλέπει η Ευρωπαϊκή Οδηγία (EPBD)
Η πίεση για αλλαγές προέρχεται από τις Βρυξέλλες, καθώς η Οδηγία EPBD θέτει αυστηρά χρονοδιαγράμματα:
- Μείωση χρήσης πρωτογενούς ενέργειας κατά 16% έως το 2030 και έως 22% έως το 2035.
- Εστίαση στα «ενεργειακά σουρωτήρια», με προτεραιότητα στην ανακαίνιση του 43% των κτιρίων με τη χαμηλότερη απόδοση.
- Τα νέα δημόσια κτίρια πρέπει να έχουν μηδενικές εκπομπές έως το 2028 και όλα τα υπόλοιπα νέα κτίρια έως το 2030.
Το ΥΠΕΝ διαβεβαιώνει ότι η μετάβαση δεν θα έχει τιμωρητικό χαρακτήρα για τους ιδιοκτήτες παλαιών ακινήτων, αλλά θα βασιστεί σε ισχυρά κίνητρα και επιδοτήσεις.
