Το απόγευμα της Τετάρτης στη Βιβλιοθήκη Ναυπλίου, η είδηση δεν ήταν το «θέμα» της ημέρας, αλλά η ίδια η δημοσιογραφία. Η παρουσίαση του βιβλίου του Γιάννη Γαλανόπουλου «Με την πένα και το μικρόφωνο – 40 χρόνια στα ΜΜΕ» (εκδόσεις Κούρος) συγκέντρωσε πλήθος κόσμου, θυμίζοντας σε όλους μας ότι οι άνθρωποι που κατέγραψαν την ιστορία του τόπου μας, αποτελούν πλέον μέρος της.
Η αίθουσα αποδείχθηκε μικρή για να χωρέσει όσους θέλησαν να τιμήσουν τον Γιάννη Γαλανόπουλο.
Με την αίθουσα γεμάτη ασφυκτικά, ο συντονιστής της βραδιάς, δημοσιογράφος Άκης Γκάτζιος, έδωσε από νωρίς το στίγμα: Η βραδιά δεν αφορούσε απλώς έναν συγγραφέα, αλλά ένα «μαύρο κουτί» της ιστορίας του τόπου. O συντονιστής της εκδήλωσης, έδωσε το στίγμα από τα πρώτα λεπτά ότι το κοινό δεν βρισκόταν σε μια τυπική παρουσίαση, αλλά σε ένα ιδιότυπο newsroom. «Στα χέρια μου δεν κρατάω απλώς, ένα βιβλίο, αλλά ένα «μαύρο κουτί» τεσσάρων δεκαετιών που κρύβει μέσα του την εξέλιξη της Αργολίδας και της Πελοποννήσου», είπε, προσθέτοντας: «Ο Γιάννης δεν έγραψε αυτό το βιβλίο για να αυτοπροβληθεί. Το έκανε για να μη χαθεί μια ολόκληρη εποχή. Τότε που η είδηση απαιτούσε φυσική παρουσία, επιμονή και, πάνω από όλα, ευθύνη».
Το ερώτημα που κυριάρχησε ήταν το κατά πόσο το εφήμερο ρεπορτάζ μιας εφημερίδας, ενός ραδιοφωνικού ή τηλεοπτικού σταθμού, μιας ενημερωτικής ιστοσελίδας μπορεί να σταθεί ως ιστορική πηγή.
Ο Τόλης Κοΐνης, μαθηματικός και ιστοριοδίφης, ανέπτυξε με τη γνωστή του ακρίβεια πώς η «μικρο-ιστορία» μιας πόλης όπως το Ναύπλιο διασώζεται μέσα από τις σελίδες του Τύπου.
«Η Ιστορία γράφεται από τα επίσημα έγγραφα, αλλά η ζωή της πόλης στα καφενεία και στις εφημερίδες», σημειώθηκε χαρακτηριστικά, με τον Κοΐνη να φωτίζει την αξία της μαρτυρίας του Γαλανόπουλου ως ένα αντικειμενικό ντοκουμέντο για την Αργολίδα, πέρα από την προσωπική αφήγηση.
Ο κοινωνιολόγος Γιώργος Κόνδης έβαλε στο τραπέζι τη μεγάλη εικόνα. Μεταφέροντας το κοινό στην εποχή που ο δημοσιογράφος ήταν ο «πλάστης» της κοινής γνώμης στην επαρχία, αναρωτήθηκε για τη μετάβαση στην σημερινή ψηφιακή εποχή.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στο αν ο Τύπος στην Περιφέρεια διαμόρφωσε την τοπική κοινωνία ή αν, σε κάποιες περιπτώσεις, την κολάκευε για την κυκλοφορία. Η παρουσία του Γαλανόπουλου επί 40 χρόνια, όπως ειπώθηκε, λειτούργησε ως καθρέφτης μιας κοινωνίας που άλλαζε βίαια, από το χαρτί στην οθόνη.
Από την πλευρά του, ο συγγραφέας Φώντας Σταυρόπουλος προσέγγισε το βιβλίο από διαφορετική οπτική. Παρά τον όγκο των αναμνήσεων, η γραφή του Γαλανόπουλου χαρακτηρίστηκε από μια σπάνια ροή, που δεν κουράζει τον αναγνώστη. Δεν πρόκειται για μια στείρα καταγραφή γεγονότων, αλλά για μια βιωματική αφήγηση που λειτουργεί ως χρονικό μιας εποχής που, αν και μοιάζει μακρινή, καθορίζει το σήμερα.
Από τις «μπύρες» του Σταυριανόπουλου στις φωνές του Ρίτσου
Μια από τις πιο δυνατές στιγμές της βραδιάς ήταν το ηχητικό flashback. Η φωνή του Γιάννη Γαλανόπουλου, που για δεκαετίες έμπαινε στα σπίτια της Πελοποννήσου, γέμισε την αίθουσα, προκαλώντας εμφανή συγκίνηση στους παρευρισκόμενους.
Όταν ο ίδιος ο συγγραφέας πήρε τον λόγο, η συζήτηση πέρασε στο «διά ταύτα» της επαγγελματικής ηθικής. Στην προσωπική του τοποθέτηση, ο Γιάννης Γαλανόπουλος αποκάλυψε ότι η αφορμή για τη συγγραφή του βιβλίου ήταν ένα απρόοπτο: Ένας τραυματισμός στο πόδι στις αρχές του καλοκαιριού που τον καθήλωσε στο σπίτι. Το «αντίδοτο» στον εγκλεισμό ήταν το γράψιμο. Μέσα σε έναν μήνα, συγκέντρωσε υλικό που περίμενε υπομονετικά στα συρτάρια του εδώ και χρόνια, αποκόμματα από τα τέλη του ’70, φωτογραφίες και σπάνιες κασέτες ραδιοφώνου.
«Εννοείται πως θα έκανα πάλι τα ίδια», δήλωσε αφοπλιστικά, απαντώντας στο αν θα διάλεγε ξανά τον δρόμο της δημοσιογραφίας. Θυμήθηκε τα πρώτα του βήματα ως μαθητής, όταν έστελνε αθλητικές ανταποκρίσεις, και την πρώτη του «πληρωμή» από τον αείμνηστο Νίκο Σταυριανόπουλο του «Αργολικών Νέων». «Ο Σταυριανόπουλος δεν με πλήρωνε σε χρήμα, με κέρναγε μπύρες στην ιστορική μπυραρία του Τσικόπουλου στην Αμαλίας», ανέφερε προκαλώντας χαμόγελα στην αίθουσα.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο CD που συνοδεύει το βιβλίο, το οποίο περιλαμβάνει αποσπάσματα από το τεράστιο ηχητικό αρχείο του Γαλανόπουλου. Εκεί κρύβονται οι φωνές ανθρώπων που σημάδεψαν την Ελλάδα: Ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Γιάννης Ρίτσος, ο Νικηφόρος Βρεττάκος. Συνεντεύξεις που έγιναν στην Τρίπολη, στο Ναύπλιο, στο Άργος, αλλά και στα σπίτια των καλλιτεχνών στην Αθήνα, αποδεικνύοντας ότι η περιφερειακή δημοσιογραφία δεν είχε ποτέ να ζηλέψει τίποτα από την κεντρική, όταν υπήρχε μεράκι και «τρέλα».
Παρουσίες και θεσμική στήριξη
Ανάμεσα στο κοινό, ο Γιάννης αναγνώρισε παλιούς συνοδοιπόρους, όπως τον Τάσο Χειβιδόπουλο και τον Τάκη Μερμίγκη, που στα νεανικά τους χρόνια έγραφαν αθλητικά στο Ημερήσιο Θάρρος και στην Ελευθερία. Η παρουσία τους, μαζί με εκείνη του Κυριάκου Κορτέση (Πρόεδρος ΕΣΗΕΠΗΝ) και του Κώστα Θεοδωρόπουλου (Πρόεδρος Επικουρικού Ταμείου), υπογράμμισε τον θεσμικό σεβασμό προς το πρόσωπο του συγγραφέα.
Στην εκδήλωση μίλησαν επίσης ο εκδότης Δημήτρης Φύκιρης (Εκδόσεις Κούρος), ο οποίος πίστεψε εξαρχής στη δυναμική αυτού του υλικού. Η Σταυρούλα Βενιέρη, ως υπεύθυνη δημοσίων σχέσεων του οίκου, συντόνισε την επικοινωνία μιας βραδιάς που απέδειξε ότι το καλό βιβλίο έχει ακόμα τη δύναμη να συγκεντρώνει τον κόσμο.
Οι ειδήσεις περνούν και ξεχνιούνται, αλλά η μνήμη και ο τρόπος που τις καταγράφουμε είναι αυτά που μένουν. Ο Γιάννης Γαλανόπουλος μας παρέδωσε ένα εργαλείο αντίστασης στη λήθη.
Το βιβλίο του Γιάννη Γαλανόπουλου είναι πλέον διαθέσιμο, αποτελώντας ένα απαραίτητο ανάγνωσμα για όποιον θέλει να καταλάβει πώς χτίστηκε η ενημέρωση στην Πελοπόννησο τις τελευταίες δεκαετίες.
