Θυμάσαι εκείνο το παιχνίδι στο σχολείο που καθόμασταν σε σειρά, ο πρώτος ψιθύριζε μια φράση στον διπλανό του κι όταν το μήνυμα έφτανε στον τελευταίο, είχε μετατραπεί σε κάτι τελείως άσχετο, συνήθως ξεκαρδιστικό;

Γράφει η Φωτεινή Δασακλή*

Αυτό το παιχνίδι λεγόταν “το χαλασμένο τηλέφωνο”. Μόνο που (ποιος να το φανταζόταν) τελικά δεν έμεινε στην παιδική χαρά∙ μεγαλώσαμε, και συνεχίζουμε να παίζουμε.

Σκέψου το εξής περιστατικό: ένας συνάδελφος ενημερώνει τον προϊστάμενό του ότι θα λείψει. Ο προϊστάμενος δεν το λέει στη Διοίκηση. Η Διοίκηση μένει στο σκοτάδι, τα τμήματα αιφνιδιάζονται και στο τέλος η ερώτηση που πλανάται στον αέρα είναι “Γιατί είναι τόσο δύσκολη η επικοινωνία;”.

Η απάντηση είναι απλή, σχεδόν παιδική∙ γιατί δεν ακούμε. Όχι γιατί δεν έχουμε email και καμιά δεκαριά εφαρμογές για εύκολη επικοινωνία. Όλα αυτά είναι μέρη ενός “έξυπνου” τηλεφώνου· αν όμως δεν βάλεις το ακουστικό στο αυτί, πάλι χαλασμένο θα είναι.

Στις επιχειρήσεις έχουμε μάθει να μιλάμε, να στέλνουμε αναφορές, να γράφουμε παρουσιάσεις, να μιλάμε σε meetings. Αλλά η ακρόαση παραμένει το πιο υποτιμημένο skill. Κι όμως, είναι το μόνο που μπορεί να κρατήσει το μήνυμα καθαρό από την αρχή έως το τέλος. Όπως έλεγε ο Drucker, “η πιο σημαντική δεξιότητα στην επικοινωνία είναι να ακούς αυτό που δεν λέγεται”. Βέβαια, ας ξεκινήσουμε από το να ακούμε αυτά που λέγονται και ύστερα βλέπουμε και για τα υπόλοιπα.

Όμως εδώ μπαίνει ένα κρίσιμο σημείο, το παράδειγμα ξεκινάει από την κορυφή. Αν η κεφαλή της επιχείρησης δεν δίνει σαφείς κατευθύνσεις, αν δεν καλλιεργεί κουλτούρα ανοιχτής επικοινωνίας, αν δεν δείχνει στην πράξη τι σημαίνει “ακούω”, τότε οι υπόλοιποι ακολουθούν το ίδιο μοτίβο. Η διοίκηση/εργοδοσία είναι ο πρώτος κρίκος της αλυσίδας· αν από εκεί ξεκινήσει στραβά το παιχνίδι, μην περιμένουμε θαύματα στο τέλος.

Η επικοινωνία στις επιχειρήσεις συχνά θυμίζει εκείνον τον κλασικό διάλογο “Μα εγώ το είπα!” “Ναι, αλλά εγώ δεν το άκουσα!”. Το παιχνίδι συνεχίζεται, αλλά η διασκέδαση έχει χαθεί και στη θέση της έρχεται η σύγχυση, η καχυποψία, το χάσιμο χρόνου αλλά και των χρημάτων.

Αν θέλουμε πραγματικά να σπάσουμε τον κύκλο του “χαλασμένου τηλεφώνου”, η λύση δεν είναι να αγοράσουμε περισσότερα εργαλεία επικοινωνίας, είναι να μάθουμε να ακούμε και κυρίως να ακούμε από ψηλά προς τα κάτω. Στην τελική, το μήνυμα που ξεκινά καθαρό από την κορυφή έχει περισσότερες πιθανότητες να φτάσει καθαρό και στον τελευταίο κρίκο. Αλλιώς, αυτό που αρχίζει ως “θα λείψω αύριο” μπορεί να καταλήξει ως “παραιτήθηκε”, “φεύγει μετανάστης στην Ολλανδία” κλπ. Και τότε, το μόνο που μας μένει είναι να γελάμε πικρά με το παιχνίδι που ποτέ δεν μάθαμε να παίζουμε σωστά.

Η αισιόδοξη πλευρά; Το παιχνίδι μπορεί να ξαναστηθεί από την αρχή. Με λίγη περισσότερη προσοχή, με διάθεση για αληθινή ακρόαση και με ηγεσία που δείχνει τον δρόμο, το “χαλασμένο τηλέφωνο” μπορεί να γίνει επιτέλους… λειτουργικό. Και τότε, η επικοινωνία παύει να είναι πρόβλημα και γίνεται η δύναμη που κρατάει όλο τον οργανισμό ζωντανό.
Και έτσι θα μπορούμε να πούμε πως “Το παιχνίδι παίζεται, παίζεται ακόμα…” (Οδυσσέας Ιωάννου) και αυτή τη φορά με το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα..

*Φωτεινή Δασακλή: Εκπαίδευση, Ανθρώπινο Δυναμικό, Πολιτικές Απασχόλησης