Η Χάνα Σένες γεννήθηκε το 1921 στη Βουδαπέστη, σε μια οικογένεια Ούγγρων Εβραίων που είχε ενταχθεί στον ευρύτερο πολιτισμό της χώρας. Ο πατέρας της, Μπέλα, υπήρξε θεατρικός συγγραφέας, δημοσιογράφος και διανοούμενος, αλλά πέθανε όταν η Χάνα ήταν μόλις έξι ετών.
Γράφει η Ιωάννα Ιωαννίδη
Παρά την απώλεια, τα έργα του συνέχισαν να παίζονται και μάλιστα ένα από αυτά γυρίστηκε σε ταινία, τα έσοδα της οποίας βοήθησαν τη μητέρα της, Κατερίνα, να στηρίξει τα δύο παιδιά της. Η Χάνα, μαζί με τον αδελφό της Γκιόργκι, μεγάλωσε με δυσκολίες, αλλά έδειξε από νωρίς ταλέντο και φιλομάθεια.
Φοίτησε σε ιδιωτικό προτεσταντικό σχολείο, όπου οι Εβραίοι μαθητές πλήρωναν πολλαπλάσια δίδακτρα σε σχέση με τους χριστιανούς. Παρά την αδικία, διακρίθηκε για τις επιδόσεις της και η μητέρα της κατέβαλλε μικρότερο ποσό. Η Χάνα όμως συνειδητοποίησε από μικρή τη διάκριση που βίωναν οι Εβραίοι σε ολόκληρη την Ευρώπη κατά τον Μεσοπόλεμο. Η ελπίδα για ένα δίκαιο και ελεύθερο μέλλον την οδήγησε να ασπαστεί το σιωνιστικό όραμα και να ενταχθεί σε μαθητική ομάδα που οραματιζόταν την επιστροφή στην «Eretz Israel», τη γη του Ισραήλ.
Το 1939, μόλις αποφοίτησε, αποφάσισε να εγκαταλείψει τη Βουδαπέστη και να εγκατασταθεί στην Παλαιστίνη, αφήνοντας πίσω τη μητέρα και τον αδελφό της. Σπούδασε σε γεωργική σχολή θηλέων και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε σε κιμπούτς, όπου οι Εβραίοι ζούσαν και εργάζονταν συλλογικά. Εκεί καλλιέργησε την αγάπη της για τη λογοτεχνία, γράφοντας ποιήματα, θεατρικά έργα και τραγούδια. Το πιο γνωστό της, «Eli, Eli» («Θεέ μου, Θεέ μου»), εξακολουθεί να τραγουδιέται μέχρι σήμερα.
Η αγροτική ζωή, ωστόσο, δεν την ικανοποίησε πλήρως. Η σκληρή καθημερινότητα την έκανε να επιζητά έναν πιο ουσιαστικό σκοπό. Έτσι, εντάχθηκε στη Χαγκανά, την οργάνωση αυτοάμυνας των Εβραίων στην Παλαιστίνη, που αποτέλεσε τον πρόδρομο των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων. Με το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και την άνοδο του ναζισμού, η Σένες θέλησε να συμβάλει ενεργά στον αγώνα ενάντια στη Γερμανία του Χίτλερ.
Το 1943 κατατάχθηκε στον Βρετανικό Στρατό, στη Γυναικεία Βοηθητική Αεροπορική Δύναμη, και εκπαιδεύτηκε ως μέλος των Ειδικών Αποστολών (SOE). Έγινε μία από τους 37 Εβραίους εθελοντές αλεξιπτωτιστές από την Παλαιστίνη, και μία από τις τρεις γυναίκες που προσφέρθηκαν να ριχτούν με αλεξίπτωτο στην κατεχόμενη Ευρώπη για να βοηθήσουν τους ομοθρήσκους τους.
Τον Μάρτιο του 1944, λίγες ημέρες πριν από τη γερμανική κατοχή της Ουγγαρίας, έπεσε με αλεξίπτωτο στη Γιουγκοσλαβία, μαζί με άλλους τρεις συντρόφους της. Έζησε για τρεις μήνες μαζί με τους παρτιζάνους του Τίτο, οι οποίοι εντυπωσιάστηκαν από την παρουσία μιας γυναίκας αλεξιπτωτίστριας και την αντιμετώπισαν με σεβασμό. Η Χάνα πίστευε ακράδαντα ότι ακόμη κι αν οι αποστολές τους δεν είχαν απτά αποτελέσματα, η ίδια η θυσία τους θα έδινε θάρρος στους Εβραίους της Ευρώπης, στέλνοντας το μήνυμα πως δεν είχαν εγκαταλειφθεί.
Τον Ιούνιο του 1944, πέρασε τα σύνορα με την Ουγγαρία μεταφέροντας έναν ασύρματο, αλλά συνελήφθη έπειτα από λίγες ώρες. Μεταφέρθηκε σε φυλακές, αρχικά στο Σόμποθαϊ και κατόπιν στη Βουδαπέστη. Εκεί βασανίστηκε φρικτά επί μήνες, έχασε τα δόντια της από τα χτυπήματα, αλλά δεν αποκάλυψε ποτέ τους κωδικούς του ασυρμάτου. Οι Γερμανοί συνέλαβαν και τη μητέρα της, προσπαθώντας να την εκβιάσουν. Στο συγκλονιστικό περιστατικό που θυμήθηκε αργότερα η Κατερίνα Σένες, μητέρα και κόρη συναντήθηκαν για λίγο στη φυλακή: η Χάνα, μελανιασμένη και καταπονημένη, έπεσε στην αγκαλιά της λέγοντας «Μητέρα, συγχώρεσέ με!». Παρά την απειλή κατά της ζωής της μητέρας της, η Χάνα αρνήθηκε να μιλήσει, σώζοντάς την με τη σιωπή της.
Μέσα στη φυλακή συνέχισε να δείχνει το απαράμιλλο θάρρος της. Χρησιμοποιούσε καθρέφτες για να στέλνει σινιάλα, έγραφε σημειώματα και τα κολλούσε στα παράθυρα για να εμψυχώσει άλλους κρατουμένους, και τραγουδούσε για να κατευνάζει τους φόβους τους. Μαρτυρίες συγκρατουμένων, όπως του μικρού Γεχούντα Σαούλ Φράνκελ, περιγράφουν πώς η Χάνα σκαρφιζόταν τρόπους για να επικοινωνεί και να κρατά ζωντανό το ηθικό.
Στις 28 Οκτωβρίου 1944 οδηγήθηκε σε στρατοδικείο με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας. Η δίκη διεξήχθη κεκλεισμένων των θυρών. Στην απολογία της μίλησε με θάρρος, δηλώνοντας την πίστη της και προβλέποντας ότι οι διώκτες της θα έρχονταν σύντομα αντιμέτωποι με τη δικαιοσύνη. Καταδικάστηκε σε θάνατο και στις 7 Νοεμβρίου 1944 εκτελέστηκε από εκτελεστικό απόσπασμα, σε ηλικία μόλις 23 ετών. Λέγεται ότι αρνήθηκε να της δέσουν τα μάτια, επιμένοντας να κοιτάξει κατάματα τους δημίους της.
Μετά τον πόλεμο, η Χάνα Σένες αναγνωρίστηκε ως εθνική ηρωίδα του Ισραήλ. Το 1950 τα λείψανά της μεταφέρθηκαν στο όρος Χερτσλ στην Ιερουσαλήμ, ενώ ένας οικισμός πήρε το όνομά της. Τα ποιήματα και τα ημερολόγιά της εκδόθηκαν και ενέπνευσαν γενιές ανθρώπων. Το 1993, το Ανώτατο Στρατιωτικό Δικαστήριο της Ουγγαρίας ακύρωσε τη θανατική της καταδίκη, αποκαθιστώντας το όνομά της.
Το τελευταίο της ποίημα, «Ευλογημένο είναι το σπίρτο», εκφράζει την απόλυτη αφοσίωσή της στην ελευθερία και την προθυμία να θυσιαστεί για τον λαό της. Η Χάνα Σένες ενσάρκωσε την έννοια της ηρωίδας που, με το θάρρος, την πίστη και την ακατάβλητη θέληση, έγινε σύμβολο ελπίδας και αντίστασης.
