Βαρύ είναι το πλήγμα που άφησε πίσω του ο πρόσφατος καταστροφικός παγετός στην Πελοπόννησο, «παγώνοντας» το εισόδημα χιλιάδων παραγωγών σε μια κρίσιμη καμπή για την εξέλιξη της φετινής σοδειάς. Με τις ζημιές σε καλλιέργειες να αγγίζουν σε πολλές περιπτώσεις το 100%, ο κρατικός μηχανισμός και ο ΕΛΓΑ επιδίδονται σε αγώνα δρόμου για την ταχύτερη δυνατή καταγραφή και αποζημίωση των πληγέντων.

Τα επίσημα στοιχεία που κατατέθηκαν στη Βουλή από τον Υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης, Γιάννη Ανδριανό (στο πλαίσιο απάντησης σε επίκαιρη ερώτηση), αποτυπώνουν το μέγεθος της καταστροφής, αλλά και τις σημαντικές αλλαγές που δρομολογούνται στον κανονισμό του ΕΛΓΑ, με στόχο την ουσιαστική στήριξη του αγροτικού κόσμου.

Ολοκληρωτική η ζημιά σε δέντρα και αμπέλια

Η εικόνα από τις αυτοψίες των γεωπόνων στις Περιφερειακές Ενότητες Κορινθίας, Αρκαδίας και στην ορεινή Αργολίδα είναι αποκαρδιωτική. Ο παγετός «χτύπησε» δενδρώδεις καλλιέργειες, σιτηρά και αμπελώνες, με τα ποσοστά καταστροφής να κυμαίνονται από 70% έως και 100%.

Σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα στοιχεία, έχουν ήδη εγκριθεί 266 αναγγελίες και έχουν υποβληθεί συνολικά 4.876 δηλώσεις ζημιάς από παγετό. Είναι ενδεικτικό ότι περισσότερες από τις μισές (2.824 δηλώσεις) προέρχονται αποκλειστικά από την περιοχή της Κορινθίας, η οποία δέχθηκε το μεγαλύτερο βάρος των ακραίων καιρικών φαινομένων.

Οι υπηρεσίες του ΕΛΓΑ παρακολουθούν στενά 24 περιπτώσεις που αφορούν νεαρές φυτείες αμπελοειδών. Εφόσον διαπιστωθεί μη αναστρέψιμη βλάβη στο φυτικό κεφάλαιο, εξετάζεται σοβαρά το ενδεχόμενο να ενταχθούν σε προγράμματα Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων (ΚΟΕ).

Κάλυψη στο 100% και νέο πλαφόν

Ίσως η πιο σημαντική είδηση για τους αγρότες της Πελοποννήσου προκύπτει από τις αλλαγές που ανακοινώθηκαν σχετικά με το ύψος της αποζημίωσης. Προσαρμοζόμενο στις σκληρές απαιτήσεις της κλιματικής κρίσης, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης εφαρμόζει ένα νέο, ευνοϊκότερο καθεστώς:

• Αποζημίωση στο 100%: Οι ασφαλιστικά ενήμεροι παραγωγοί θα αποζημιώνονται πλέον για το σύνολο (100%) της ασφαλιζόμενης αξίας της παραγωγής τους, αφήνοντας πίσω το όριο του 80% που ίσχυε μέχρι πρότινος.
• Τριπλασιασμός του πλαφόν: Το ανώτατο όριο αποζημίωσης ανά παραγωγό εκτοξεύεται στις 200.000 ευρώ (από 70.000 ευρώ), προσφέροντας μια ισχυρή ασπίδα προστασίας σε μεγάλες εκμεταλλεύσεις.
• Γρήγορες πληρωμές: Καθώς ο παγετός αποτελεί αίτιο που καλύπτεται απευθείας από τον ΕΛΓΑ, οι αποζημιώσεις θα εκταμιευθούν από τον προϋπολογισμό του Οργανισμού, παρακάμπτοντας τις χρονοβόρες γραφειοκρατικές εγκρίσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Πότε θα γίνουν οι πληρωμές στους αγρότες

Για να αποφευχθούν οι καθυστερήσεις του παρελθόντος, το υπουργείο προχωρά σε άμεση στελέχωση των υποκαταστημάτων του ΕΛΓΑ. Συγκεκριμένα, οι υπηρεσίες σε Πάτρα και Τρίπολη ενισχύονται με 50 επιπλέον γεωτεχνικούς (πέραν των 45 υφιστάμενων). Συνολικά, για την αντιμετώπιση των συνεπειών του παγετού σε Πελοπόννησο, Στερεά Ελλάδα και Δυτική Μακεδονία, προσλαμβάνονται 100 νέοι εκτιμητές.

Σύμφωνα με τον κ. Ανδριανό, ο επιχειρησιακός σχεδιασμός προβλέπει:

1. Ολοκλήρωση του εκτιμητικού έργου έως τις αρχές του φθινοπώρου.
2. Άμεση έναρξη καταβολής των προκαταβολών.
3. Εξόφληση των αποζημιώσεων ΕΛΓΑ 2026 με βάση την επεξεργασία των τελικών πορισμάτων.

Οικονομική βιωσιμότητα και ο νέος κανονισμός του ΕΛΓΑ

Η ριζική αναμόρφωση του γεωργοασφαλιστικού συστήματος αποτελεί μονόδρομο. Στόχος είναι ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η προσθήκη νέων ασφαλιστικών κινδύνων που γεννά η κλιματική κρίση και η εγγύηση της φερεγγυότητας του Οργανισμού.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, προκειμένου να διατηρηθεί βιώσιμο το σύστημα, η κυβέρνηση επιχορηγεί ετησίως τον ΕΛΓΑ με 30 εκατομμύρια ευρώ για λειτουργικά έξοδα (έχουν καταβληθεί 480 εκατ. ευρώ αναδρομικά από το 2011). Είναι χαρακτηριστικό ότι τα τελευταία χρόνια ο Οργανισμός έχει καταβάλει 2 δισεκατομμύρια ευρώ σε αποζημιώσεις αγροτών, ποσό που υπερβαίνει κατά πολύ το διπλάσιο των εισφορών που έχουν εισπραχθεί, καταδεικνύοντας την ανάγκη για έναν σύγχρονο και ισχυρό μηχανισμό προστασίας της υπαίθρου.