Η πρώτη μεγάλη ελληνική επένδυση για την παραγωγή γαλλίου αναπτύσσεται στον Άγιο Νικόλαο Βοιωτίας, στις εγκαταστάσεις του Αλουμινίου της Ελλάδος, στην απέναντι πλευρά του Κορινθιακού Κόλπου.
Η συμφωνία της METLEN για τη διάθεση περίπου του 25% της μελλοντικής παραγωγής σε μεγάλη αμερικανική εταιρεία τεχνολογίας δίνει διεθνή διάσταση στο έργο, αφήνει όμως ανοικτά ερωτήματα για την επέκταση της βαριάς βιομηχανίας σε έναν θαλάσσιο χώρο που ενώνει τη Βοιωτία με την Κορινθία.
Το γάλλιο θεωρείται στρατηγική πρώτη ύλη για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Χρησιμοποιείται σε ημιαγωγούς, τηλεπικοινωνίες, δορυφορικές εφαρμογές, ραντάρ, τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης και αμυντικά συστήματα. Η ευρωπαϊκή παραγωγή είναι σήμερα εξαιρετικά περιορισμένη, ενώ η Κίνα διατηρεί δεσπόζουσα θέση στην παγκόσμια αγορά.
Η μονάδα στη Βοιωτία παρουσιάζεται, συνεπώς, ως βήμα περιορισμού αυτής της εξάρτησης. Περισσότερα στοιχεία για τη σημασία του γαλλίου περιλαμβάνονται στο ενημερωτικό δελτίο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το γάλλιο.
Για την Κορινθία, πάντως, το ζήτημα δεν περιορίζεται στην οικονομική και γεωπολιτική αξία του μετάλλου. Το έργο αφορά μια σημαντική επέκταση μεταλλευτικών, μεταλλουργικών και λιμενικών δραστηριοτήτων πάνω στον Κορινθιακό. Το εύλογο τοπικό ερώτημα είναι ποια μέτρα προβλέπονται για την παρακολούθηση του κόλπου και κατά πόσο οι δήμοι και οι κάτοικοι της νότιας ακτής έχουν ενημερωθεί.
Στον Άγιο Νικόλαο Βοιωτίας η παραγωγή
Η μονάδα γαλλίου θα λειτουργήσει μέσα στο υφιστάμενο βιομηχανικό συγκρότημα του Αλουμινίου της Ελλάδος στον Άγιο Νικόλαο Βοιωτίας, κοντά στην Αντίκυρα.
Το γάλλιο δεν θα εξορύσσεται από αυτόνομο μεταλλείο. Βρίσκεται σε μικρές ποσότητες στον βωξίτη και μπορεί να ανακτηθεί κατά την επεξεργασία του για την παραγωγή αλουμίνας.
Η επένδυση της METLEN, συνολικού ύψους 295,5 εκατ. ευρώ, δεν αφορά μόνο τη νέα γραμμή γαλλίου. Περιλαμβάνει:
- ανάπτυξη νέων κοιτασμάτων και αύξηση της παραγωγής βωξίτη,
- επέκταση και εκσυγχρονισμό της παραγωγής αλουμίνας,
- νέες εγκαταστάσεις και εξοπλισμό για την παραγωγή γαλλίου,
- έργα ενεργειακής τροφοδοσίας,
- επέκταση και αναβάθμιση του λιμένα,
- οδικά και συνοδά έργα.
Η εταιρεία έχει ανακοινώσει ετήσια παραγωγική δυναμικότητα έως 50 τόνων γαλλίου, 1,265 εκατ. τόνων αλουμίνας και περίπου 2 εκατ. τόνων βωξίτη. Η σταδιακή παραγωγή αλουμίνας και γαλλίου τοποθετείται από το 2027, με πλήρη λειτουργία το 2028.
Τα βασικά στοιχεία της επένδυσης περιγράφονται στην ανακοίνωση της METLEN για το επενδυτικό σχέδιο.
Το 25% της παραγωγής σε αμερικανική εταιρεία
Η METLEN ανακοίνωσε στις 29 Ιουλίου 2026 ότι υπέγραψε μακροπρόθεσμη συμφωνία για την προμήθεια περίπου του 25% της μελλοντικής παραγωγής γαλλίου σε κορυφαία αμερικανική εταιρεία τεχνολογίας.
Η εταιρεία που θα παραλαμβάνει το υλικό δεν κατονομάζεται. Δεν έχουν δημοσιοποιηθεί επίσης η διάρκεια της σύμβασης, η τιμή πώλησης, οι ακριβείς ποσότητες ανά έτος και η τελική χρήση του μετάλλου.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ένα μέρος της παραγωγής δεσμεύεται πριν ακόμη τεθεί σε λειτουργία η μονάδα. Παράλληλα, το έργο έχει ενταχθεί σε ευρωπαϊκά και εθνικά καθεστώτα στρατηγικής στήριξης.
Η ελληνική κυβέρνηση το ενέκρινε ως «Στρατηγική Επένδυση Εμβληματικής Σημασίας». Σύμφωνα με τη METLEN, προβλέπεται συνδυασμός επιχορηγήσεων και φορολογικών απαλλαγών συνολικού ύψους περίπου 118 εκατ. ευρώ.
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει επίσης συνδέσει το έργο με χρηματοδότηση 90 εκατ. ευρώ. Ο σχετικός φάκελος είναι διαθέσιμος στη σελίδα του έργου στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Η δημόσια στήριξη καθιστά ακόμη πιο αναγκαία τη δημοσιοποίηση των περιβαλλοντικών όρων και των μηχανισμών ελέγχου. Η παραγωγή δεν αφορά αποκλειστικά μια ιδιωτική εμπορική συμφωνία, αλλά ένα έργο που εντάσσεται στην ευρωπαϊκή πολιτική για τις κρίσιμες πρώτες ύλες και ενισχύεται με δημόσιους πόρους.
Γιατί αφορά τον Κορινθιακό
Η μονάδα δεν βρίσκεται διοικητικά στην Κορινθία. Βρίσκεται, όμως, πάνω στον ίδιο κλειστό θαλάσσιο κόλπο, απέναντι από τις ακτές του νομού.
Ο Κορινθιακός δεν χωρίζεται περιβαλλοντικά στα όρια των περιφερειών. Η ποιότητα των νερών, η θαλάσσια κυκλοφορία, οι εκπομπές, ένα πιθανό βιομηχανικό ή ναυτικό συμβάν και η συνολική πίεση από τις παραγωγικές δραστηριότητες αφορούν ολόκληρη τη λεκάνη του κόλπου.
Η αναβάθμιση του λιμένα που περιλαμβάνεται στην επένδυση σημαίνει ότι το έργο δεν περιορίζεται στο εσωτερικό του εργοστασίου. Συνδέεται και με τις θαλάσσιες μεταφορές πρώτων υλών και προϊόντων.
Η εταιρική ανακοίνωση δεν προσδιορίζει πόσο θα αυξηθεί η κίνηση πλοίων, τι είδους φορτία θα διακινούνται ούτε ποια πρόσθετα μέτρα πρόληψης θα εφαρμοστούν.
Το θέμα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για παράκτιες περιοχές της Κορινθίας που στηρίζονται στον τουρισμό, στην αλιεία και στην ποιότητα του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Έργο υψηλού περιβαλλοντικού και κοινωνικού κινδύνου
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει κατατάξει το συνολικό έργο στην κατηγορία υψηλού περιβαλλοντικού και κοινωνικού κινδύνου.
Ο χαρακτηρισμός δεν σημαίνει ότι η τράπεζα προβλέπει περιβαλλοντική καταστροφή. Δείχνει, όμως, ότι το έργο έχει τέτοια έκταση και χαρακτηριστικά ώστε να απαιτεί πλήρεις μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, δημόσια διαβούλευση, ειδικούς όρους και συστηματική παρακολούθηση.
Το σχετικό περιβαλλοντικό και κοινωνικό δελτίο της ΕΤΕπ είναι διαθέσιμο στον φάκελο αξιολόγησης του έργου.
Στο έγγραφο εξετάζονται, μεταξύ άλλων:
- η ποιότητα και η χρήση των υδάτων,
- οι ατμοσφαιρικές εκπομπές,
- η διαχείριση αποβλήτων,
- ο θόρυβος και οι δονήσεις,
- οι επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα,
- η αποκατάσταση των μεταλλευτικών περιοχών.
Η μεταλλουργική εγκατάσταση στην οποία θα ενταχθεί η παραγωγή γαλλίου υπάγεται επίσης στην ευρωπαϊκή οδηγία για τις βιομηχανικές εκπομπές και χαρακτηρίζεται εγκατάσταση ανώτερης βαθμίδας βάσει της οδηγίας SEVESO III για την πρόληψη μεγάλων ατυχημάτων με επικίνδυνες ουσίες.
Ο χαρακτηρισμός SEVESO δεν σημαίνει ότι επίκειται ατύχημα. Επιβάλλει αυξημένες απαιτήσεις πρόληψης, σχέδια έκτακτης ανάγκης, ελέγχους και ενημέρωση των αρμόδιων αρχών και των τοπικών κοινωνιών.
Η αναφορά στον Κορινθιακό και στις περιοχές Natura
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων αναφέρει ότι τμήματα του συνολικού έργου βρίσκονται μέσα ή κοντά σε περιοχές Natura 2000, μεταξύ των οποίων η Γκιώνα και η προστατευόμενη περιοχή του Κορινθιακού Κόλπου.
Οι οικολογικές αξιολογήσεις που υποβλήθηκαν κατέληξαν ότι το έργο δεν αναμένεται να προκαλέσει σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις στους στόχους διατήρησης, εφόσον εφαρμοστούν τα μέτρα περιορισμού και αποκατάστασης.
Προβλέπονται, μεταξύ άλλων, επαναφυτεύσεις με τοπικά είδη και αποκλεισμός γεωτρήσεων υψηλής όχλησης.
Το συμπέρασμα αυτό προέρχεται από τις μελέτες που αξιολογήθηκαν στο πλαίσιο της αδειοδότησης και της χρηματοδότησης. Η πραγματική προστασία του Κορινθιακού θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή των όρων, την ποιότητα των ελέγχων και τη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων.
Τα ερωτήματα για την Κορινθία
Η σημασία της επένδυσης για την ευρωπαϊκή βιομηχανία δεν ακυρώνει την ανάγκη προστασίας του κοινού θαλάσσιου χώρου.
Οι τοπικές αρχές της Κορινθίας θα μπορούσαν να ζητήσουν συγκεκριμένη ενημέρωση για:
- την αναμενόμενη αύξηση της λιμενικής και θαλάσσιας κίνησης,
- τα είδη των φορτίων που θα διακινούνται,
- τα σχέδια πρόληψης και αντιμετώπισης ατυχήματος,
- τις μετρήσεις για την ποιότητα των νερών και των ιζημάτων,
- τη δημοσιοποίηση στοιχείων πριν και μετά την έναρξη λειτουργίας,
- τη συμμετοχή της Περιφέρειας Πελοποννήσου στην περιβαλλοντική παρακολούθηση,
- την ύπαρξη ενιαίου σχεδίου προστασίας για ολόκληρο τον Κορινθιακό.
Η Κορινθία δεν χρειάζεται να περιμένει την εμφάνιση μιας μετρήσιμης επιβάρυνσης για να ζητήσει στοιχεία. Η καταγραφή της σημερινής κατάστασης του θαλάσσιου περιβάλλοντος είναι απαραίτητη, ώστε να υπάρχει σαφής βάση σύγκρισης όταν αρχίσει η νέα παραγωγική δραστηριότητα.
Η μονάδα γαλλίου βρίσκεται στην απέναντι ακτή. Οι πιθανές συνέπειες μιας μεγάλης βιομηχανικής επέκτασης δεν σταματούν, όμως, στα διοικητικά όρια της Βοιωτίας.
Ο Κορινθιακός είναι ένας ενιαίος θαλάσσιος χώρος και η προστασία του απαιτεί κοινή ενημέρωση, διαπεριφερειακή συνεργασία και δημόσια πρόσβαση στα στοιχεία.
