Δύο διαφορετικές εικόνες για την ίδια θάλασσα φτάνουν φέτος στα χέρια των κατοίκων και των επισκεπτών της Πελοποννήσου, την ώρα που η θερινή περίοδος μπαίνει στην πιο έντονη φάση της. Από τη μία, το επίσημο κρατικό σύστημα ελέγχου χαρακτηρίζει τις ακτές της περιοχής ασφαλείς και βραβεύει δεκάδες από αυτές. Από την άλλη, οι μετρήσεις μιας ανεξάρτητης περιβαλλοντικής οργάνωσης εντοπίζουν δεκάδες σημεία με μικροβιακό φορτίο πάνω από τα όρια. Η απόσταση ανάμεσα στις δύο εικόνες αφορά άμεσα όποιον διαλέγει πού θα κολυμπήσει από την Κορινθία ως τη Μάνη.
Η επίσημη αξιολόγηση στηρίζεται στο Πρόγραμμα Παρακολούθησης του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που εξετάζει τις ελληνικές ακτές συστηματικά από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο, με βάση την ευρωπαϊκή Οδηγία 2006/7/ΕΚ. Το δίκτυο αναθεωρήθηκε το 2024 και για το 2025 περιλαμβάνει 1.734 σημεία παρακολούθησης πανελλαδικά. Οι δειγματοληψίες αναλύουν συγκεκριμένους μικροβιολογικούς δείκτες, τα κολοβακτηρίδια, την Escherichia coli και τους εντερόκοκκους, ενώ καταγράφονται και ορατοί ρύποι όπως πλαστικά ή πισσώδη κατάλοιπα.
Η διπλή εικόνα για τα νερά κολύμβησης
Στην πράξη, η επίσημη εικόνα για την Πελοπόννησο φέτος είναι θετική. 54 ακτές της περιοχής βραβεύτηκαν με Γαλάζια Σημαία για το 2026, τη διεθνή διάκριση που απονέμει η Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης αξιοποιώντας τα επίσημα δημοσιοποιημένα αποτελέσματα του κρατικού προγράμματος. Πρόκειται για ακτές που πληρούν τα αυστηρότερα κριτήρια εξαιρετικής ποιότητας υδάτων, οργάνωσης και ασφάλειας. Σε εθνικό επίπεδο η Ελλάδα διατήρησε τη δεύτερη θέση παγκοσμίως στο πρόγραμμα, με 624 βραβευμένες παραλίες συνολικά.
Την ίδια στιγμή, το Πανελλήνιο Κέντρο Οικολογικών Ερευνών, γνωστό ως ΠΑΚΟΕ, δημοσιοποίησε τα δικά του πορίσματα από δειγματοληψίες που πραγματοποίησε το διάστημα 11 έως 14 Μαΐου 2026 σε 145 σημεία της Κορινθίας, της Αχαΐας, της Ηλείας, της Μεσσηνίας και της Αργολίδας. Από αυτά, τα 97 σημεία, ποσοστό 66,9%, κρίθηκαν κατάλληλα για κολύμβηση, ενώ τα 48, ποσοστό 33,1%, χαρακτηρίστηκαν ακατάλληλα λόγω μικροβιακών συγκεντρώσεων πάνω από τα προβλεπόμενα όρια. Με απλά λόγια, περίπου δύο στα τρία σημεία που εξέτασε η οργάνωση πληρούσαν τα κριτήρια, ένα στα τρία όχι.
Η αντίθεση δεν είναι απαραίτητα αντίφαση. Οι δύο μετρήσεις διαφέρουν σε μεθοδολογία, σε αριθμό σημείων και σε χρονική στιγμή. Η επίσημη αξιολόγηση καταλληλότητας βασίζεται σε σειρά δειγματοληψιών κατά τη διάρκεια όλης της σεζόν και αποδίδει συνολικό χαρακτηρισμό ανά ακτή. Οι μετρήσεις του ΠΑΚΟΕ αποτυπώνουν μια στιγμιαία εικόνα των συγκεκριμένων σημείων τις ημέρες που έγιναν οι έλεγχοι, στις αρχές Μαΐου, πριν καν κορυφωθεί η τουριστική κίνηση. Ένα σημείο μπορεί να εμφανίσει υψηλές τιμές μετά από βροχή ή τοπική επιβάρυνση και να επανέλθει λίγες μέρες αργότερα.
Η δυτική ακτή κρατά την καλύτερη εικόνα
Η γεωγραφική κατανομή των ευρημάτων του ΠΑΚΟΕ δίνει ένα χρήσιμο μοτίβο για όποιον σχεδιάζει πού θα κολυμπήσει. Η Δυτική Πελοπόννησος συγκέντρωσε συνολικά τις καλύτερες μετρήσεις. Στην Ηλεία και τη νότια Μεσσηνία, το τόξο που ξεκινά από την Κυπαρισσία, τα Φιλιατρά και τους Γαργαλιάνους και κατεβαίνει προς τη Γιάλοβα, τη Μεθώνη και τη Φοινικούντα διατήρησε χαμηλές τιμές μικροβίων. Στην περιοχή αυτή, με μοναδική εξαίρεση μια σημειακή διακύμανση κοντά στην Πύλο, οι ακτές επιβεβαίωσαν την υψηλή ποιότητα των υδάτων τους.
Η εικόνα αλλάζει καθώς η ακτογραμμή πλησιάζει τα μεγάλα αστικά μέτωπα. Στη Βόρεια Πελοπόννησο, από την Κόρινθο ως την Πάτρα, σημαντικός αριθμός σημείων εμφάνισε υπερβάσεις. Οι μεγαλύτερες επιβαρύνσεις εντοπίστηκαν στην έξοδο του αστικού ιστού της Πάτρας και σε τμήματα του Κορινθιακού, με προβληματικές τιμές στην Κόρινθο, το Λέχαιο, το Κιάτο και τη ζώνη Ρίου προς Πάτρα. Ενδιάμεσα, το κομμάτι από το Δερβένι ως τα Σελιανίτικα κατέγραψε σαφώς καλύτερη κατάσταση, δείγμα του πόσο τοπικό και μεταβαλλόμενο είναι το φαινόμενο.
Στην ανατολική και νότια πλευρά, οι περισσότερες ακτές της Αργολίδας και της Μεσσηνίας βρέθηκαν εντός ορίων. Οι εξαιρέσεις όμως έχουν σημασία, γιατί αφορούν δημοφιλείς προορισμούς. Στην Κορινθία, ακατάλληλες μετρήσεις καταγράφηκαν στα Λουτρά Ωραίας Ελένης και στην Αλμυρή. Στην Αργολίδα, προβληματικές τιμές εμφάνισαν η Νέα Κίος και το Τημένιο, δύο σημεία κοντά στον μυχό του Αργολικού. Στη Μεσσηνία, ζητήματα εντοπίστηκαν στις Κιτριές, στη Ρίτσα Καρδαμύλης και σε τμήμα της παραλίας της Στούπας, στην ακτογραμμή της Δυτικής Μάνης.
Τι σημαίνουν πρακτικά οι δύο λίστες για τον λουόμενο
Για τον κάτοικο ή τον επισκέπτη, η ουσία δεν είναι ποια πηγή έχει δίκιο, αλλά πώς διαβάζονται μαζί. Οι δύο καταγραφές λειτουργούν συμπληρωματικά. Η Γαλάζια Σημαία πιστοποιεί σταθερή, επαναλαμβανόμενη ποιότητα σε μια συγκεκριμένη οργανωμένη ακτή σε βάθος σεζόν. Η στιγμιαία μέτρηση δείχνει αν ένα σημείο είχε πρόβλημα μια συγκεκριμένη ημέρα. Ένας οικισμός μπορεί να έχει βραβευμένη παραλία και ταυτόχρονα ένα γειτονικό, μη οργανωμένο σημείο με προσωρινή επιβάρυνση.
Η πιο ασφαλής πρακτική είναι διπλός έλεγχος πριν την επιλογή προορισμού. Το επίσημο Μητρώο Ταυτοτήτων Υδάτων Κολύμβησης του υπουργείου Περιβάλλοντος δίνει την ταυτότητα και το ιστορικό κάθε καταγεγραμμένης ακτής, καθώς και τις πηγές πιθανής ρύπανσης όπως αστικά λύματα ή γεωργικές απορροές στην ευρύτερη περιοχή. Οι εναλλακτικές μετρήσεις, όπως αυτές του ΠΑΚΟΕ, προσθέτουν μια πιο πρόσφατη, σημειακή εικόνα. Παράγοντες όπως μια έντονη βροχόπτωση, η εκβολή ρέματος ή ένα υπερφορτωμένο δίκτυο αποχέτευσης μπορούν να ανεβάσουν προσωρινά τις τιμές, ιδίως κοντά σε πυκνοκατοικημένα μέτωπα.
Η αξιοπιστία των εναλλακτικών μετρήσεων παραμένει σημείο τριβής. Οι αναλύσεις ανεξάρτητων οργανώσεων έχουν αμφισβητηθεί επανειλημμένα ως προς την επιστημονική τους βασιμότητα, με ερωτήματα για τις τεχνικές δειγματοληψίας, τη διαπίστευση των εργαστηρίων και τη μεθοδολογία. Τοπικοί φορείς αντιδρούν συχνά στη δημοσιοποίηση τέτοιων πορισμάτων, υποστηρίζοντας ότι δημιουργούν αδικαιολόγητο πανικό σε περιοχές που ζουν από τον τουρισμό. Για το κοινό της Πελοποννήσου, το ζητούμενο δεν είναι να επιλέξει στρατόπεδο, αλλά να συνδυάσει και τις δύο πηγές και να αποφασίζει με βάση την πιο πρόσφατη και την πιο σταθερή πληροφορία μαζί.
