Η νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση για το «Ανακαινίζω 2026» διευρύνει τα κριτήρια ένταξης των κλειστών κατοικιών στο πρόγραμμα του ΕΣΠΑ 2021-2027, συνολικού προϋπολογισμού 500 εκατ. ευρώ. Η αλλαγή αφορά άμεσα την Πελοπόννησο, μία από τις περιφέρειες με τα υψηλότερα ποσοστά κενών κατοικιών στη χώρα.
Το ελάχιστο ποσοστό πλήρους κυριότητας ή επικαρπίας που απαιτείται για συμμετοχή μειώνεται από 50% σε 20%, ανοίγοντας τη δράση σε ιδιοκτήτες με μικρότερο ποσοστό συνιδιοκτησίας.
Παράλληλα, διπλασιάζεται το ανώτατο όριο κατανάλωσης ρεύματος στις 100 kWh για κατοικίες που θεωρούνται ουσιαστικά κλειστές, χωρίς να έχει προηγηθεί αίτηση ή διακοπή ηλεκτροδότησης. Η προθεσμία υποβολής για τις κλειστές κατοικίες παρατείνεται έως τη Δευτέρα 31 Αυγούστου 2026, ενώ για τις ανοικτές κατοικίες παραμένει σε ισχύ η 31η Ιουλίου 2026.
Γιατί η αλλαγή βαραίνει περισσότερο στην Πελοπόννησο
Τα στοιχεία της απογραφής της ΕΛΣΤΑΤ του 2021 δείχνουν ότι η Περιφέρεια Πελοποννήσου συγκεντρώνει 209.458 κενές κατοικίες, αριθμό αυξημένο σε σχέση με τις 198.386 της απογραφής του 2011. Το πρόβλημα εμφανίζεται εντονότερο στην Αρκαδία, όπου το 55,6% των κατοικιών παραμένει κενό, και στην Κορινθία με ποσοστό 52,9%. Ακολουθούν η Λακωνία, με μισές τις κατοικίες αχρησιμοποίητες, και η Μεσσηνία, όπου το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 46,1%.
Πρόκειται για ποσοστά που ξεπερνούν κατά πολύ τον εθνικό μέσο όρο κενών κατοικιών, ο οποίος σύμφωνα με την ίδια απογραφή κυμαίνεται γύρω στο ένα τρίτο του συνόλου. Η διεύρυνση των κριτηρίων ένταξης έρχεται συνεπώς να αγγίξει ένα απόθεμα ακινήτων που στην Πελοπόννησο είναι αναλογικά πολύ μεγαλύτερο απ’ ό,τι στον υπόλοιπο εθνικό χάρτη.
Το εμπόδιο της συνιδιοκτησίας και η μείωση στο 20%
Μεγάλο μέρος των κλειστών κατοικιών σε δήμους της Αρκαδίας, της Κορινθίας και της Λακωνίας βρίσκεται σε καθεστώς πολυιδιοκτησίας, καθώς πρόκειται συχνά για πατρικά ή προγονικά σπίτια που έχουν περάσει από γενιά σε γενιά χωρίς σαφή νομική τακτοποίηση. Η απαίτηση κατοχής τουλάχιστον του 50% του ακινήτου λειτουργούσε ως ουσιαστικό φραγμό για κληρονόμους με μικρότερο ποσοστό, αποκλείοντάς τους από τη δράση ακόμη κι όταν επιθυμούσαν να προχωρήσουν σε ανακαίνιση.
Με το νέο όριο του 20%, περισσότεροι συνιδιοκτήτες αγροτικών και ημιαστικών κατοικιών σε περιοχές όπως η Μεγαλόπολη, η Τρίπολη, το Ναύπλιο ή η Καλαμάτα αποκτούν πρόσβαση στη Βεβαίωση Επιλεξιμότητας, χωρίς να απαιτείται προηγουμένως συμφωνία με το σύνολο των συνιδιοκτητών για την πλειοψηφία του ακινήτου.
Πρακτικά βήματα και προθεσμίες για τους ιδιοκτήτες
Η Βεβαίωση Επιλεξιμότητας εκδίδεται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας anakainisi.gov.gr ή μέσω του gov.gr, με άντληση των απαιτούμενων στοιχείων σε πραγματικό χρόνο από την ΑΑΔΕ, το Υπουργείο Εσωτερικών και τον ΔΕΔΔΗΕ. Για την ένταξη κλειστής κατοικίας απαιτείται η καταγεγραμμένη κατανάλωση ρεύματος να μην ξεπερνά τις 100 kWh συνολικά για τα έτη 2024 και 2025, όριο που αντιστοιχεί περίπου στο 2% της μέσης κατανάλωσης κατοικίας στη χώρα για τη διετία. Για το διάστημα από την 1η Ιανουαρίου 2026 έως την ημερομηνία υποβολής του αιτήματος, η κατανάλωση δεν πρέπει να υπερβαίνει το ίδιο όριο, αναγόμενο αναλογικά στο αντίστοιχο χρονικό διάστημα.
Μέχρι σήμερα έχουν εκδοθεί πάνω από 61.000 βεβαιώσεις επιλεξιμότητας πανελλαδικά, με τους χρήστες της πλατφόρμας να ξεπερνούν τις 250.000. Μετά την έκδοση της βεβαίωσης, οι ιδιοκτήτες θα κληθούν σε δεύτερο στάδιο να υποβάλουν αίτηση σε νέα ηλεκτρονική πλατφόρμα για τη χρηματοδότηση των εργασιών ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης.
Στέγη και ενοίκια, η άλλη όψη του αποθέματος
Η αξιοποίηση κλειστών κατοικιών συνδέεται ευθέως με την πίεση που δέχεται η αγορά ενοικίασης στην περιοχή. Το υφιστάμενο κτιριακό απόθεμα της Πελοποννήσου αδυνατεί επί του παρόντος να καλύψει την πραγματική ζήτηση, καθώς μεγάλο μέρος του παραμένει εκτός αγοράς λόγω παλαιότητας, νομικών περιορισμών ή γεωγραφικής απόστασης από τα σημεία όπου συγκεντρώνεται η ζήτηση. Η επαναφορά έστω και μέρους αυτών των ακινήτων σε λειτουργική χρήση αποτελεί, σύμφωνα με αναλυτές της αγοράς κατοικίας, προϋπόθεση για τη σταθεροποίηση των ενοικίων σε δήμους της περιφέρειας όπου η ζήτηση έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια.
Η διεύρυνση των κριτηρίων του «Ανακαινίζω 2026» δεν λύνει από μόνη της το ζήτημα, όμως αφαιρεί ένα από τα βασικά διοικητικά εμπόδια που κρατούσαν εκτός δράσης ιδιοκτήτες με μερίδιο συνιδιοκτησίας κάτω από το προηγούμενο όριο.
