Ένα νέο χωροταξικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ βρίσκεται υπό διαμόρφωση σε εθνικό επίπεδο και αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά τις επενδύσεις σε αιολικά και φωτοβολταϊκά σε όλη την Πελοπόννησο, από την ορεινή Αρκαδία ως την παράκτια Αργολίδα και τη Μεσσηνία.
Η Περιφέρεια Πελοποννήσου αποτελεί έναν από τους πιο δυναμικούς χώρους ανάπτυξης έργων ΑΠΕ στη χώρα. Ορεινοί νομοί όπως η Αρκαδία και η Λακωνία έχουν συγκεντρώσει δεκάδες αιτήματα αδειοδότησης για αιολικά πάρκα, ενώ στην Αργολίδα, την Κορινθία και τη Μεσσηνία η εξάπλωση φωτοβολταϊκών σε αγροτικές εκτάσεις έχει ήδη ξεκινήσει εντατικά. Ταυτόχρονα, ο τουρισμός που ο κυρίαρχος κλάδος της τοπικής οικονομίας, απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή.
Το νέο πλαίσιο έρχεται να βάλει «φρένο» στην άναρχη εξάπλωση, ορίζοντας με σαφήνεια πού επιτρέπεται και πού απαγορεύεται η εγκατάσταση νέων έργων, με κριτήρια που αγγίζουν απευθείας τα βουνά, τις κοιλάδες και τις ακτές της Πελοποννήσου.
Αιολικά πάρκα: Τα νέα όρια που αλλάζουν τον χάρτη
Οι σχεδιαζόμενες ρυθμίσεις για τα αιολικά θεσπίζουν τρεις σαφείς απαγορεύσεις. Για την ορεινή Αρκαδία και τη Λακωνία,περιοχές που βρίσκονταν στο επίκεντρο των επενδυτικών ενδιαφερόντων — η εφαρμογή αυτών των ορίων αναμένεται να έχει άμεσες συνέπειες:
- Απαγόρευση σε δημοτικές ενότητες με μέση ταχύτητα ανέμου κάτω από 4 μέτρα ανά δευτερόλεπτο, ανεπαρκής για βιώσιμη ενεργειακή παραγωγή.
- Απαγόρευση σε υψόμετρα άνω των 1.200 μέτρων, ένα όριο που «κόβει» δεκάδες κορυφογραμμές της Πελοποννήσου, ιδίως στον Ταΰγετο, τον Πάρνωνα και τα Αρκαδικά βουνά.
- Απαγόρευση σε Ζώνες Ειδικής Προστασίας του δικτύου Natura 2000 οι οποίες καλύπτουν εκτεταμένες εκτάσεις σε Αρκαδία, Λακωνία και Μεσσηνία.
Για την Πελοπόννησο, αυτός ο συνδυασμός κριτηρίων σημαίνει ότι πολλά έργα που βρίσκονταν σε στάδιο βεβαίωσης παραγωγού σε ορεινές και προστατευόμενες ζώνες θα αντιμετωπίσουν σοβαρά εμπόδια ή πλήρη αδυναμία υλοποίησης.
Φωτοβολταϊκά: Νέος κανόνας 1,5% ανά περιφερειακή ενότητα
Η λογική για τα φωτοβολταϊκά διαφέρει. Καθώς η ηλιακή ακτινοβολία είναι αφθονη σε ολόκληρη την Ελλάδα και ιδίως στην Πελοπόννησο, μία από τις πιο ηλιόλουστες περιοχές της Μεσογείου. Η κυβέρνηση θεωρεί ότι δεν χρειάζεται να εγκαθίστανται τέτοιες μονάδες σε ευαίσθητες ή υψηλής αξίας εκτάσεις.
Η βασικότερη καινοτομία είναι ένα πλαφόν κάλυψης: κάθε περιφερειακή ενότητα δεν θα μπορεί να φιλοξενεί νέα φωτοβολταϊκά πέρα από το 1,5% της συνολικής της έκτασης, πέρα από τα ήδη αδειοδοτημένα ή ώριμα έργα.
Αυτό σημαίνει ότι σε περιφερειακές ενότητες όπου η «ποσόστωση» έχει ήδη εξαντληθεί ή πλησιάζει το όριο, νέες αιτήσεις δεν θα εγκρίνονται, ανεξαρτήτως της οικονομικής ελκυστικότητας της επένδυσης.
Ποιες εκτάσεις αποκλείονται για φωτοβολταϊκά
Πέραν του ορίου 1,5%, το νέο πλαίσιο προτείνει πλήρη αποκλεισμό φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων από:
- Δασικές εκτάσεις και αναδασωτέες περιοχές
- Υγρότοπους και περιοχές Ramsar
- Αρχαιολογικούς χώρους και ζώνες προστασίας τους
- Περιοχές Natura 2000 και λοιπές προστατευόμενες ζώνες
Τα ήδη αδειοδοτημένα έργα παραμένουν
Το νέο καθεστώς δεν «πειράζει» τα έργα που έχουν ήδη προχωρήσει σε προχωρημένα στάδια αδειοδότησης. Συνολικά, έργα ισχύος 78 GW σε εθνικό επίπεδο δεν επηρεάζοντα, στα οποία συμπεριλαμβάνονται και τα ήδη προγραμματισμένα έργα σε Πελοπόννησο.
Εκτός νέων περιορισμών συγκαταλέγονται:
- Έργα σε λειτουργία (~18 GW)
- Οριστικές προσφορές σύνδεσης (15 GW)
- Εγκεκριμένοι περιβαλλοντικοί όροι (~45 GW)
Υπό αναθεώρηση θα βρεθούν:
- Έργα σε στάδιο βεβαίωσης παραγωγού
- Νέες επενδυτικές προτάσεις
- Εκτιμώμενη επίπτωση: 27–30 GW
Τουρισμός vs ενεργειακή μετάβαση
Στην Πελοπόννησο, η ένταση ανάμεσα στις ΑΠΕ και τον τουρισμό είναι ιδιαίτερα αισθητή. Ο νομός Αργολίδας, με τις Μυκήνες, το Ναύπλιο και τον Αρχαιολογικό χώρο της Επιδαύρου, αλλά και η Λακωνία με τον Μυστρά και την παράκτια Μάνη, αποτελούν περιοχές όπου οποιαδήποτε εγκατάσταση ΑΠΕ απαιτεί εξαιρετικά προσεκτική διαχείριση.
Εκπρόσωποι φορέων του τουρισμού σε τοπικό επίπεδο έχουν επανειλημμένα ζητήσει μεγαλύτερη ευελιξία αλλά και αυστηρότερα κριτήρια χωροθέτησης, ειδικά σε περιοχές με ισχυρή τουριστική ταυτότητα. Ο νέος χάρτης φαίνεται να λαμβάνει υπόψη αυτές τις ανησυχίες, τουλάχιστον εν μέρει.
Η ευκαιρία για την Πελοπόννησο
Παρά τους περιορισμούς, το νέο πλαίσιο ανοίγει ενδιαφέρουσες δυνατότητες: η έμφαση στη γεωγραφική κατανομή των επενδύσεων θα μπορούσε να στρέψει κεφάλαια σε βιομηχανικές ή υποβαθμισμένες εκτάσεις της Πελοποννήσου, αποφορτίζοντας πιο ευαίσθητες αγροτικές και τουριστικές ζώνες. Αυτό, εφόσον γίνει σωστά, μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο ισόρροπης ανάπτυξης για την περιφέρεια.
Το νέο χωροταξικό αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, κατά την οποία δήμοι, επενδυτές και τοπικοί φορείς της Πελοποννήσου θα έχουν τη δυνατότητα να καταθέσουν τις θέσεις τους. Η συμμετοχή αυτή κρίνεται καθοριστική για τη διαμόρφωση του τελικού κειμένου.
