Τον απόλυτο σεβασμό και την κατανυκτική σιωπή εκατοντάδων πιστών επέβαλε ο ήχος από τα ξύλινα σήμαντρα το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής στην Ιερά Μονή Καλαμίου στην Επίδαυρο. Σε μια ατμόσφαιρα καθαρής μυσταγωγίας οι μοναχές ανέλαβαν την περιφορά του Επιταφίου. Αποτύπωσαν το θείο δράμα μακριά από κοσμικές υπερβολές και μετέφεραν τους παρευρισκόμενους σε μια άλλη εποχή.
Βυζαντινή ιεροπρέπεια στην Αργολίδα
Το σκηνικό στον προαύλιο χώρο του μοναστηριού θύμιζε ζωντανή εικονογραφία. Ο κόσμος άρχισε να συγκεντρώνεται από νωρίς στο μοναστήρι της Επιδαύρου. Κάτοικοι της περιοχής, αλλά και επισκέπτες γέμισαν ασφυκτικά τον χώρο γύρω από το λιθόκτιστο καθολικό. Κρατούσαν αναμμένα κεριά και περίμεναν με ευλάβεια την κορύφωση του πένθους. Η ησυχία του τοπίου έδωσε τη θέση της στους ψαλμούς και τους ρυθμικούς χτύπους των σημάντρων.
Μια μοναχή προπορευόταν κρατώντας τον βαρύ ξύλινο σταυρό. Ήταν στολισμένος με διακριτικά στεφάνια από λουλούδια. Πίσω της ακολουθούσαν άλλες αδελφές της μονής. Τα μαύρα τους ράσα δημιουργούσαν μια έντονη αντίθεση με το λιγοστό φως των κεριών. Τα χτυπήματα στο ξύλο αντηχούσαν στους πέτρινους τοίχους και ακούγονταν στο ημίφως. Προκαλούσαν μια αίσθηση βαθιάς θλίψης και ταυτόχρονα πνευματικής ανάτασης.
Ο κεντητός Επιτάφιος και η πομπή των μοναχών
Η Ιερά Μονή Καλαμίου διατηρεί αναλλοίωτες τις παλιές παραδόσεις. Οι μοναχές δεν μετέφεραν κάποιο βαρύ ξυλόγλυπτο κουβούκλιο. Κρατούσαν στα χέρια τους ένα βελούδινο χρυσοκέντητο ύφασμα με το σώμα του Χριστού. Αυτή η λιτή και ουσιαστική προσέγγιση άγγιξε τις ψυχές όσων βρέθηκαν εκεί.
Η πομπή κινήθηκε αργά στον πέτρινο περίβολο. Ο ασπρογένης ιερέας στάθηκε κάτω από την περίτεχνη είσοδο του ναού και ανέπεμψε δεήσεις. Η φωνή του ενώθηκε με τις ψαλμωδίες των μοναχών. Ζήτησε την ειρήνη και την προστασία για όλο τον κόσμο, για την περιοχή της Αργολίδας και για τους προσκυνητές. Το πλήθος παρακολουθούσε με κομμένη την ανάσα. Πολλοί έκλειναν τα μάτια και άφηναν τον ήχο να τους παρασύρει.
Οι δεήσεις και το μήνυμα της συγχώρεσης
Κατά τη διάρκεια της λειτουργίας η φωνή του ιερέα αντηχούσε καθαρά στον νυχτερινό αέρα. Ακούστηκαν δεήσεις για την ανάπαυση των ψυχών, για ειρήνη, υγεία και σωτηρία. Ο ιερέας μνημόνευσε την ηγουμένη Μελάνη και τη συνοδεία της. Προσευχήθηκε με θέρμη για τους προσκυνητές που ταξίδεψαν μέχρι την Επίδαυρο. Σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη στιγμή ζήτησε τη διαφύλαξη της ιεράς μονής, των πόλεων και της χώρας από κάθε κίνδυνο.
Οι ψαλμωδίες κάλυπταν κάθε άλλη σκέψη. Οι φωνές των πιστών ενώθηκαν σε ένα σιωπηλό αμήν. Το πρόσωπο του ιερέα φωτισμένο από τις λαμπάδες εξέπεμπε ηρεμία. Η συγκέντρωση τόσου κόσμου δεν αλλοίωσε στο ελάχιστο τον μοναστηριακό χαρακτήρα της ακολουθίας. Όλοι έγιναν κοινωνοί της ίδιας προσευχής. Η δύναμη των λέξεων έδεσε αρμονικά με την αυστηρότητα του τοπίου.
Το καταφύγιο της Επιδαύρου
Αυτό το μοναστήρι αποτελεί έναν πνευματικό φάρο για την Πελοπόννησο. Η φετινή συγκλονιστική συμμετοχή επιβεβαιώνει τη διαχρονική σύνδεση των πιστών με το μοναστήρι. Εκεί όπου η Μεγάλη Παρασκευή δεν είναι απλώς μια αργία, αλλά μια πραγματική συμμετοχή στο πένθος. Η εικόνα με τις καλόγριες να περπατούν σκυφτές κάτω από τα πέτρινα τόξα του μοναστηριού θα μείνει χαραγμένη στη μνήμη όσων την αντίκρισαν.
Οι παρευρισκόμενοι δεν μιλούσαν. Ούτε καν ψίθυροι δεν ακούγονταν την ώρα της περιφοράς. Μόνο τα βήματα στο πλακόστρωτο, ο ρυθμός από τα σήμαντρα και οι σποραδικές δεήσεις. Η ιερότητα του χώρου σε συνδυασμό με το πυκνό σκοτάδι της υπαίθρου δημιούργησαν ένα ανεπανάληπτο σκηνικό θρησκευτικής λατρείας.
Με την ολοκλήρωση της πομπής ο Επιτάφιος επέστρεψε στο εσωτερικό του ναού. Ο ιερέας διάβασε το Ευαγγέλιο στην είσοδο. Οι πιστοί άρχισαν να αποχωρούν σιγά σιγά. Πήραν μαζί τους τη γαλήνη που προσφέρει ο τόπος. Άφησαν πίσω τους τα κεριά να τρεμοπαίζουν μπροστά στην εκκλησία.
Η Επίδαυρος έζησε ξανά μια νύχτα γεμάτη νόημα και προσευχή. Το μοναστήρι στο Καλάμι απέδειξε πως η πραγματική μεγαλοπρέπεια κρύβεται στην απλότητα. Οι εικόνες και οι ήχοι από αυτή τη βραδιά μεταφέρουν το μήνυμα της προσμονής για την Ανάσταση. Η Αργολίδα διατηρεί ζωντανό τον πυρήνα της ορθόδοξης παράδοσης μέσα από τέτοιες ανόθευτες στιγμές.
