Η Καλαμάτα βρίσκεται στο επίκεντρο της παγκόσμιας εικαστικής σκηνής, καθώς μια εντυπωσιακή τοιχογραφία της Μαρίας Κάλλας διεκδικεί τον τίτλο Best Mural of the World 2025 από τον διεθνή οργανισμό Street Art Cities. Πρόκειται για το έργο με τίτλο «Καλαμάτα», δημιουργία του Έλληνα εικαστικού Κλεομένη Κωστόπουλου (KLE), το οποίο είναι το μοναδικό ελληνικό έργο που συμμετέχει στη φετινή παγκόσμια ψηφοφορία.
Η τοιχογραφία δεσπόζει στον πλαϊνό τοίχο μιας πολυώροφης πολυκατοικίας στο κέντρο της πόλης και έχει ήδη κατακτήσει την πρώτη θέση παγκοσμίως για τον μήνα Νοέμβριο, ανάμεσα σε χιλιάδες έργα από όλο τον κόσμο. Έτσι, εξασφάλισε τη συμμετοχή της στη μεγάλη τελική ψηφοφορία για την καλύτερη τοιχογραφία του κόσμου για το 2025.
Όπως εξηγεί ο ίδιος ο δημιουργός στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, η πλατφόρμα Street Art Cities διαχειρίζεται 80.000 έως 85.000 τοιχογραφίες σε περίπου 2.000 πόλεις διεθνώς, γεγονός που καθιστά τη διάκριση ιδιαίτερα σημαντική τόσο για τον καλλιτέχνη όσο και για τη σύγχρονη ελληνική τέχνη στον δημόσιο χώρο.
Ένα πορτρέτο της Καλαμάτας, όχι της Κάλλας
Παρότι η μορφή της Μαρίας Κάλλας κυριαρχεί στο έργο, ο Κλεομένης Κωστόπουλος ξεκαθαρίζει πως δεν πρόκειται για ένα απλό πορτρέτο της θρυλικής ντίβας. «Δεν είναι ένα πορτρέτο της Κάλλας, αλλά ένα πορτρέτο της Καλαμάτας», τονίζει. Η επιλογή της Κάλλας λειτουργεί ως συμβολικό όχημα για να αποδοθεί η ταυτότητα μιας πόλης εξωστρεφούς, με διεθνή προσανατολισμό, πολιτισμικό βάθος και ιστορικές αναφορές.
Η τοιχογραφία είναι γεμάτη πολυεπίπεδους συμβολισμούς: ζωή και θάνατος, φύση και άνθρωπος, μνήμη και εξέλιξη. Τα δέντρα με αραιή φυλλωσιά παραπέμπουν στο τραγικό στοιχείο, τα πουλιά – από το εύηχο κελάηδισμα έως το κοράκι – συμβολίζουν τον κύκλο της ζωής, ενώ ο βυθός της θάλασσας φιλοξενεί τον επιχειρηματία Παπαδημητρίου, που συνέδεσε το όνομά του με τα τοπικά προϊόντα της πόλης και έφυγε πρόωρα από τη ζωή. «Αυτό είναι το ωραίο με την τέχνη στον δημόσιο χώρο», λέει, εξηγώντας ότι το ίδιο το κτίριο συνδέεται βιωματικά με αυτή την ιστορία, αφού εκεί κατοικούσε ο επιχειρηματίας. Ακόμη και η επιλογή της φωτογραφίας της Κάλλας είναι σκόπιμα πιο ανθρώπινη και λιγότερο εξιδανικευμένη, μακριά από τη στερεοτυπική εικόνα της ντίβας.
Από τη street art στη διεθνή αναγνώριση
Ο Κλεομένης Κωστόπουλος δεν προέρχεται από τη street art, αλλά από τη ζωγραφική και τις εικαστικές τέχνες, με σπουδές στην Αθήνα και πολυετή παρουσία στη Γερμανία. Η επιστροφή του στην Ελλάδα και η ίδρυση του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Art in Progress οδήγησαν στη δημιουργία διεθνών φεστιβάλ, όπως το ArtWalk, μέσω του οποίου έχουν υλοποιηθεί 78 μεγάλης κλίμακας τοιχογραφίες στην Πάτρα, καθιστώντας το φεστιβάλ ένα από τα πιο αναγνωρισμένα στην Ευρώπη.
Η «Καλαμάτα» αποτέλεσε μια από τις πιο απαιτητικές παρεμβάσεις του, τόσο λόγω της κεντρικής της θέσης όσο και λόγω των καιρικών συνθηκών, καθώς η υλοποίηση ξεκίνησε στα τέλη Οκτωβρίου και ολοκληρώθηκε μέσα στον Νοέμβριο, με διακοπές λόγω βροχοπτώσεων.
Η σύγχρονη ελληνική τέχνη ζητά ορατότητα
Πέρα από τη διεθνή διάκριση, το έργο ανοίγει μια ευρύτερη συζήτηση για τη σύγχρονη ελληνική τέχνη στον δημόσιο χώρο. «Η σύγχρονη τέχνη στην Ελλάδα είναι αόρατη», σημειώνει χαρακτηριστικά ο δημιουργός, υπογραμμίζοντας ότι μόλις το 3% των ευρωπαϊκών κονδυλίων κατευθύνεται στον σύγχρονο πολιτισμό. «Δεν ζητάμε ανδριάντες. Ζητάμε να γίνουμε ορατοί», καταλήγει.
Η ψηφοφορία για το Best Mural of the World 2025 παραμένει ανοιχτή έως τις 31 Ιανουαρίου στον σύνδεσμο: https://streetartcities.com/awards/2025/vote.
