Υπάρχουν μέρη στην Ελλάδα που δεν τα επισκέπτεσαι απλώς· τα βιώνεις. Ένα από αυτά είναι η Μονή της Παναγίας της Έλωνας, στην καρδιά της Νότιας Κυνουρίας. Εκεί που οι άγριες πλαγιές του Πάρνωνα συναντούν τον μύθο, στέκεται ένα αρχιτεκτονικό και θρησκευτικό κομψοτέχνημα, «σφηνωμένο» με τρόπο σχεδόν αντι-φυσικό σε έναν απόκρημνο, κοκκινωπό βράχο.
Το ταξίδι προς την Έλωνα δεν είναι απλώς μια διαδρομή. Είναι μια μύηση στην άγρια ομορφιά της Αρκαδίας.
Η διαδρομή μέσα από το φαράγγι του Δαφνώνα
Αφήνοντας πίσω το αρχοντικό Λεωνίδιο με τα χαρακτηριστικά πυργόσπιτα, ο δρόμος αρχίζει να ανηφορίζει φιδωτά προς το βουνό. Η διαδρομή, περίπου 17 χιλιομέτρων, διασχίζει το επιβλητικό Φαράγγι του Δαφνώνα. Το τοπίο είναι δραματικό: απότομες χαράδρες, πλούσια βλάστηση και η αίσθηση ότι η φύση εδώ έχει τον πρώτο λόγο.
Ξαφνικά, μετά από μια στροφή, το βλέμμα «παγώνει». Ψηλά, στα 650 μέτρα υψόμετρο, μια λευκή πινελιά σπάει τη μονοτονία του άγριου βράχου. Είναι η Μονή της Έλωνας. Το θέαμα είναι τόσο επιβλητικό που μοιάζει με σκηνικό ταινίας ή πίνακα ζωγραφικής.
Η ιστορία και ο θρύλος
Η ιστορία της Μονής χάνεται στα βάθη των αιώνων, με τις πρώτες αναφορές να τοποθετούνται γύρω στον 14ο αιώνα (1300 μ.Χ.). Σύμφωνα με την παράδοση, όλα ξεκίνησαν όταν βοσκοί της περιοχής έβλεπαν για μέρες ένα ανεξήγητο φως να λάμπει στο πιο δύσβατο σημείο του βράχου.
Όταν τελικά κατάφεραν να προσεγγίσουν το σημείο, βρήκαν την εικόνα της Παναγίας να αιωρείται, φωτισμένη από ένα ακοίμητο καντήλι. Λέγεται πως η εικόνα είναι μία από τις 70 που ζωγράφισε ο Ευαγγελιστής Λουκάς.
Μέσα στους αιώνες, το μοναστήρι γνώρισε δόξες αλλά και καταστροφές. Κάηκε, λεηλατήθηκε από τους Τούρκους, αλλά κάθε φορά αναγεννιόταν από τις στάχτες του, σύμβολο της αδούλωτης ψυχής των Τσακώνων και της πίστης τους. Τα τελευταία χρόνια λειτουργούσε ως γυναικείο μοναστήρι.
Η εμπειρία της επίσκεψης
Ανεβαίνοντας τα σκαλοπάτια προς την είσοδο, η μυρωδιά του λιβανιού αναμειγνύεται με τον καθαρό αέρα του βουνού. Περνώντας τη βαριά ξύλινη πύλη, ο επισκέπτης νιώθει τον χρόνο να σταματά.
Η εσωτερική αρχιτεκτονική είναι λαβυρινθώδης, προσαρμοσμένη στη στενότητα του σπηλαίου. Το καθολικό, αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου, είναι μικρό αλλά πλούσια διακοσμημένο. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο είναι ένα αριστούργημα τέχνης, ενώ οι ασημένιες αφιερώσεις (τάματα) μαρτυρούν τις ιστορίες χιλιάδων ανθρώπων που βρήκαν εδώ παρηγοριά.
Αλλά η κορύφωση της εμπειρίας έρχεται όταν βγεις στον εξώστη του μοναστηριού.
Κρεμασμένος στο κενό, ο εξώστης προσφέρει μια πανοραμική θέα που κόβει την ανάσα. Το φαράγγι του Δαφνώνα απλώνεται στα πόδια σου, και η σιωπή είναι τόσο βαθιά που μπορείς να ακούσεις τον ήχο του ανέμου να χτυπά στα βράχια.
