Οριστικά νόμιμη κρίθηκε η κατασκευή και εγκατάσταση τελεφερίκ στη Μονεμβασιά, ύστερα από τη σχετική απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας. Η νέα απόφαση του ΣτΕ ανατρέπει τα δεδομένα, καθότι με την υπ’ αριθμ. 94/2025 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου ειχε διαταχθεί αναστολή στις κατασκευαστικές εργασίες για την εγκατάσταση αναβατορίου στο Κάστρο.
Σύμφωνα με τις αποφάσεις 6/2026 και 7/2026, το Ανώτατο Δικαστήριο άνοιξε τον δρόμο για την υλοποίηση του έργου στην ιστορική Καστροπολιτεία, απορρίπτοντας τις προσφυγές που είχαν κατατεθεί εναντίον του και θέτοντας ως κυρίαρχο επιχείρημα την ανάγκη καθολικής προσβασιμότητας στο μνημείο.
Το σκεπτικό της απόφασης
Σύμφωνα με τις αποφάσεις (6/2026 και 7/2026) που αναμένεται να καθαρογραφούν, οι Σύμβουλοι Επικρατείας έκριναν ότι ο ρόλος των μνημείων στον πολιτισμό πραγματώνεται μέσω της συλλογικής μνήμης. Ως εκ τούτου, θεμελιώδης υποχρέωση της Πολιτείας είναι η διασφάλιση της προσβασιμότητας για όλους τους πολίτες, συμπεριλαμβανομένων των εμποδιζόμενων ατόμων και των ΑμεΑ.
Το Δικαστήριο απέρριψε τις αιτιάσεις της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ), του Συλλόγου Φίλων Μονεμβασιάς και κατοίκων της περιοχής, οι οποίοι ζητούσαν την ακύρωση του έργου. Το ΣτΕ αποφάνθηκε ότι:
- Η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων και η επίδραση στο μνημείο έχουν εξεταστεί επαρκώς.
- Η εγκατάσταση τελεφερίκ αποτελεί ενδεδειγμένη λύση για τη βελτίωση της πρόσβασης στην Άνω Πόλη.
Γιατί απορρίφθηκε η «μηδενική λύση»
Ένα από τα βασικά σημεία της απόφασης αφορά την απόρριψη της λεγόμενης «μηδενικής λύσης» (δηλαδή της μη εκτέλεσης του έργου). Το ΣτΕ έκρινε ότι η αδράνεια δεν αποτελεί επιλογή, καθώς το έργο εξυπηρετεί διττό σκοπό:
- Κοινωνικό: Διευκολύνει την επίσκεψη ατόμων με κινητικά προβλήματα σε έναν χώρο παγκόσμιας εμβέλειας.
- Επιστημονικό: Θα συνδράμει καθοριστικά στο έργο των αρχαιολόγων, διευκολύνοντας τη μεταφορά υλικών για τις απαραίτητες εργασίες συντήρησης και αναστήλωσης στην Άνω Πόλη.
Το χρονικό της αντιπαράθεσης και η Europa Nostra
Η υπόθεση είχε προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον αλλά και ανησυχία. Υπενθυμίζεται ότι τον περασμένο Ιούνιο, το ΣτΕ είχε διατάξει την προσωρινή παύση των εργασιών (ασφαλιστικά μέτρα) μέχρι την οριστική εκδίκαση της υπόθεσης.
Οι φορείς που προσέφυγαν κατά του έργου υποστήριζαν ότι η παρέμβαση θα προκαλούσε ανεπανόρθωτη αλλοίωση στο μοναδικό τοπίο και το μνημειακό σύνολο της Μονεμβασιάς, η οποία προστατεύεται με ειδικό καθεστώς από το 1922. Στο πλευρό τους είχαν ταχθεί διεθνείς οργανισμοί, με την Europa Nostra και το Ινστιτούτο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων να εντάσσουν τη Μονεμβασιά στη λίστα με τα «7 πιο απειλούμενα μνημεία της Ευρώπης», ακριβώς λόγω των σχεδίων για το τελεφερίκ.
Χρονοδιάγραμμα και Χρηματοδότηση
Μετά το «πράσινο φως» της Δικαιοσύνης, το έργο εισέρχεται σε τροχιά υλοποίησης.
Η χρηματοδότησή του προέρχεται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, γεγονός που θέτει αυστηρά χρονικά περιθώρια. Σύμφωνα με τον προγραμματισμό, οι εργασίες θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως τα μέσα του 2026, ώστε να μην χαθούν οι κοινοτικοί πόροι.
