Σημαντική θεσμική τομή στη διαχείριση φυσικών καταστροφών και κρίσεων φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας με τίτλο «Ενεργή Μάχη». Κεντρικός άξονας της μεταρρύθμισης είναι η σύσταση 13 Περιφερειακών Επιχειρησιακών Κέντρων Συμβάντων, γνωστών και ως «μικρά ΕΣΚΕΔΙΚ», ένα σε κάθε Περιφερειακή Πυροσβεστική Διοίκηση της χώρας.
Τα νέα κέντρα θα λειτουργούν πλήρως διασυνδεδεμένα με το Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων (ΕΣΚΕΔΙΚ), δημιουργώντας για πρώτη φορά μια ενιαία επιχειρησιακή εικόνα σε πραγματικό χρόνο, από το τοπικό έως το εθνικό επίπεδο.
Ταχύτερες αποφάσεις και ενιαίος συντονισμός
Σύμφωνα με πηγές της Πολιτικής Προστασίας, η λειτουργία των νέων Επιχειρησιακών Κέντρων Συμβάντων αποσκοπεί:
- στη βελτίωση του συντονισμού όλων των εμπλεκόμενων φορέων,
- στην άμεση ροή κρίσιμων πληροφοριών,
- και στη λήψη ταχύτερων και τεκμηριωμένων αποφάσεων, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένου κινδύνου, όπως η αντιπυρική περίοδος.
Τα κέντρα θα είναι εξοπλισμένα με σύγχρονα συστήματα επικοινωνίας, δορυφορικούς χάρτες, τεχνική υποστήριξη και ψηφιακά εργαλεία, λειτουργώντας ως τοπικά «war rooms» διαχείρισης κρίσεων.
Υιοθέτηση του διεθνούς συστήματος ICS
Κεντρικός πυλώνας της μεταρρύθμισης αποτελεί η θεσμική ενσωμάτωση του Incident Command System (ICS) – ενός διεθνώς αναγνωρισμένου συστήματος διοίκησης συμβάντων, που εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Ιταλία.
Το ICS εισάγει:
- ενιαία δομή διοίκησης,
- σαφή κατανομή ρόλων,
- κοινή επιχειρησιακή «γλώσσα»,
- και τυποποιημένα πρωτόκολλα αντίδρασης για κάθε είδους κίνδυνο.
Με τη νέα νομοθεσία, η Ελλάδα προσεγγίζει για πρώτη φορά θεσμικά τα πλέον εξελιγμένα διεθνή μοντέλα πολιτικής προστασίας.
Πώς θα λειτουργούν τα Επιχειρησιακά Κέντρα Συμβάντων
Τα νέα Επιχειρησιακά Κέντρα:
- ενσωματώνουν την αρχή «μία επιχείρηση – μία διοίκηση»,
- φιλοξενούν μόνιμα συνδέσμους από τα ΣΟΠΠ, ΠΕΣΟΠΠ και ΤΕΣΟΠΠ,
- συμμετέχουν εκπρόσωποι της Πυροσβεστικής, της ΕΛ.ΑΣ., του ΕΚΑΒ, των Ενόπλων Δυνάμεων, του Λιμενικού,
- καθώς και εθελοντικές και μη κυβερνητικές οργανώσεις εγγεγραμμένες στο Μητρώο Πολιτικής Προστασίας.
Στόχος είναι να αποφευχθούν φαινόμενα ασυντόνιστης δράσης που στο παρελθόν οδήγησαν σε σοβαρές καταστροφές και ανθρώπινες απώλειες.
Τρία επίπεδα διαχείρισης κρίσεων
Το νέο μοντέλο διοίκησης βασίζεται σε τρία διακριτά επίπεδα:
- Στρατηγικό επίπεδο, με ενίσχυση του ΕΣΚΕΔΙΚ και αξιοποίηση εργαλείων όπως η επιχειρησιακή μετεωρολογία
- Επιχειρησιακό επίπεδο, μέσω των 13 Περιφερειακών Επιχειρησιακών Κέντρων
- Τακτικό επίπεδο, με διοίκηση στο πεδίο και διασύνδεση με Κινητά Επιχειρησιακά Κέντρα, όπως το «Όλυμπος»
Η ίδια λογική προβλέπεται να εφαρμοστεί και σε άλλες καταστροφές πέραν των δασικών πυρκαγιών, μέσω Κοινών Επιχειρησιακών Πρωτοκόλλων.
Τι αλλάζει στην πράξη
Με το νομοσχέδιο:
- θεσπίζονται ενιαίοι κανόνες εμπλοκής για το Πυροσβεστικό Σώμα,
- δημιουργούνται σαφή επίπεδα εντολών και ευθυνών,
- εξασφαλίζεται διαφάνεια στη δημόσια ενημέρωση από ένα κεντρικό σημείο,
- και ενισχύεται η ασφάλεια προσωπικού και πολιτών.
Όπως τονίζουν στελέχη της Πολιτικής Προστασίας, η μετάβαση αυτή σηματοδοτεί το τέλος του «αυτοσχέδιου συντονισμού» και την αρχή μιας σύγχρονης, προληπτικής και τεκμηριωμένης διαχείρισης κρίσεων.
